با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز؛ و تشكر به خاطر ارتباطتان با اين مركز؛
هر چند ريا در عبادت سبب باطل شدن عبادت است، لکن وسواس داشتن در مسئله ريا نيز سبب مي شود که انسان از فيض و برکات بسياري از امور عبادي محروم بماند.
همان طوري که ريا کردن ضرر دارد، وسواس در ريا نيز زمينه توفيقات معنوي را از انسان مي گيرد.
وسوسه از القاءات شيطان است، اگر از راه هاي ديگر نتوانست مؤمن را به انحراف بکشاند، از راه وسواس در انجام عبادات و ايجاد شبهه ريا وارد مي شود تا فکر و وقت مؤمن را تلف کند و از اين طريق او را به گناه بکشاند.
در روايت آمده است:« إِنَّمَا يُرِيدُ أَنْ يُطَاعَ فَإِذَا عُصِيَ لَمْ يَعُدْ إِلَى أَحَدِكُم‏» (1)يعني شيطان مي خواهد در طاعت او باشيد . وقتي شيطان را مخالفت کرديد، به سوي هيچ يک از شما باز نمي گردد.
اسلام مي خواهد شما به عنوان يک فرد مؤمن در تمام زمينه ها با وسواس مقابله کنيد و به وسواس و القاءات توجه نکنيد.
افراط و تفريط در اين مسأله مانند همه مسائل، اشتباه و خطاست. داشتن وسواس غلط است.(2)
اصل اعمال خود را براي رضاي خدا انجام دهيد .به وسواسي که در فکر شما ايجاد مي شود توجه نکنيد . بنا بگذاريد که عمل را براي رضاي خدا انجام مي دهيد. با اين روش هم در مسجد و جماعت شرکت کنيد و هم اين فکر را از خود دور کنيد. حتي اگر فکر مي کنيد که ريا انجام مي دهيد ،باز هم به اين فکر توجه نکنيد . نيّت خود را خالص کنيد. مدتي بي توجه به اين فکر رفتار کنيد، خود به خود اين حالت از شما برطرف مي شود.

پي نوشت ها:
1. الإستبصار،ج1- ص374،باب 217- باب من شك فلم يدر صلى ركعه.
2. آيت الله مکارم، اخلاق در قرآن، ج‏1، ص 290.

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز؛ و تشكر به خاطر ارتباطتان با اين مركز؛
در زمينه وسواس چند سوال از آيت الله مکارم شده، اگر قصد جدي براي درمان آن داريد، با دقت مطالعه و بدان ها عمل کنيد . ان شا الله از اين بيماري مهلک نجات پيدا مي کنيد .
سؤال 35- مدّتى قبل، تقريباً در همه امور، در دام وسواس افتادم. اكنون تا حدودى آن را از خود دور كرده‏ام، ولى مشكلى كه هنوز دارم ،طول كشيدن غسل (در حدود چهل دقيقه) و گاه تكرار الفاظ نماز است. لطفاً مرا راهنمايى كنيد.
جواب: بهترين راه براى ترك وسواس، بى اعتنايى به آن است؛ يعنى ملاحظه كنيد ديگران چه مقدارى، مثلا براى غسل، معطّل مى‏شوند، شما هم چنين كنيد، مثلا ده دقيقه يا حداكثر يك ربع ساعت؛ اگر شيطان گفت درست نشد، اعتنا نكنيد، عمل شما صحيح است و نگران نباشيد، و ما مسؤوليّت آن را بر عهده مى‏گيريم.
سؤال 38- دخترى 20 ساله هستم، و به شدّت وسواس دارم، اين وسواس مانع ترقّى من شده است. يك بار براى شما در اين مورد نامه نوشتم، و شما اين گونه جواب داديد:
«ما راهى نشان مى‏دهيم كه به افراد زيادى توصيه كرده‏ايم، بسيار مؤثّر است، و آن اين است كه به افراد متديّن معمولى نگاه كنيد، ببينيد آن ها چقدر آب مى‏كشند، به همان مقدار قناعت كنيد. بقيّه براى شما پاك است. مسؤوليّت آن را شرعاً مى‏پذيريم». در حالى كه من در نامه قيد كرده بودم كه فقط از شما يك فتوى مى‏خواهم، و آن اين كه: «چيزهاى نجس و متنجّس را براى مدّتى بر من پاك بدانيد» ولى شما جوابى كه در بالا ذكر شد ،مرقوم داشتيد. من باز هم روى حرفم هستم، اين فتوى را بدهيد تا من چيزهاى نجس و متنجّس را پاك بدانم.
جواب: شما بايد تسليم حكم خدا باشيد. حكم خدا اين است كه به مقدار متعارف بشوئيد، بقيّه براى شما «پاك» است، هر چند حالت وسواس به شما مى‏گويد نجس است. اين روشن‏ترين راه است، و بسيارى از اين طريق درمان شده‏اند.
سؤال 39- چند مسأله در مورد طهارت و نجاست برايم پيش آمده كه همواره فكر و ذهن مرا مشغول كرده است. مرا به شدّت عذاب مى‏دهد، از درس و مطالعه افتاده‏ام، خانواده‏ام نيز از رفتار من به تنگ آمده‏اند. شما را به مقام رسول اللّه (صلى الله عليه وآله) قسم مى‏دهم، مرا نجات دهيد. اگر بفرمائيد: «اعتنابه اين موارد حرام است؛ و در صورت اعتنا، به جهنّم مى‏روى» و گناهش را به گردن بگيريد، نجات پيدا مى‏كنم.
جواب: به يقين اعتنا كردن شما به مواردى كه برخاسته از وسواس است، حرام مى‏باشد، و بايد آن را ترك كنيد.ما مسؤوليّت آن را به گردن مى‏گيريم.
سؤال 34- اينجانب فهيمه الف مبتلا به بيمارى وسواس هستم، متأسّفانه بسيار شديد و غير قابل تحمّل است، مثلا در مورد تطهير و غسل وسواس من به گونه‏اى است كه گاهى اوقات وقتى شب به حمام مى‏روم ،نزديك طلوع آفتاب موفّق به تطهير و انجام غسل مى‏شوم! باور كنيد در اين چند سال به اندازه بيست سال آب مصرف كرده‏ام! براى درمان اين بيمارى به نزد برخى از علما رفتم، ولى مؤثّر نشد، به مشهد رفتم، با چه گرفتاري هايى كه در سفر و هنگام تشرّف داشتم، بسيار دعا و تضرّع كردم، ولى متأسّفانه شفا نيافتم. اين بيمارى نزديك است مرا از پاى در آورد، نه تنها خود، كه خانواده را نيز نگران و در زحمت انداخته ‏ام، وسواس باعث شده كه نتوانم عبادت هايم را انجام دهم، بدين جهت ماه رمضان را سفر مى‏كنم، تا مشكل روزه گرفتن نداشته باشم؛ اگر چه در سفر نيز هيچ چيز نمى‏خورم! چه كنم تا از اين وضع غمبار نجات يابم، و از زخم زبان اطرافيان آسوده گردم؟
جواب: مشكل شما در واقع از خود شماست. مقصّر اصلى خودتان هستيد، به همين دليل دعاى شما هم مستجاب نمى ‏شود، علّت اصلى آن ندانستن مسأله است. مسأله اصلى اين است كه بر شما واجب نيست يقين به طهارت و غسل و مانند آن پيدا كنيد. آنچه بر شما، به عنوان يك وظيفه شرعى، لازم مى‏باشد اين است كه به مقدار ساير مردم آب بريزيد، به همان قناعت كنيد، هر چند در غسل و طهارت شك داشته باشيد و ما مسؤوليّت شرعى اين كار را مى‏پذيريم.
از امروز فقط به مقدار مردم آب بريزيد و قناعت كنيد. با بدن نجس و حال جنابت (به گمان خودتان) نماز بخوانيد، هيچ اشكالى هم ندارد، نماز و روزه شما كاملا صحيح است. ما به اين وسيله بر شما، و تمام افراد وسواسى، إتمام حجّت مى‏كنيم. مخالفت با آن گناه است. ما از خداوند مى‏خواهيم كه به شما توفيق توجّه به اين مسأله را عنايت كند، و از دام شيطان نجات پيدا كنيد.
نذر خاصي به نظر نمي رسد. آنچه در درمان وسواس مهم است ،تصميم و جديت فراوان بر ترک ، دوري از افراد وسواسي ، تکرار نکردن اين مطالب که مثلا (بنده در وضو و شستشو وسواس دارم )است.(1)
پي نوشت:
1 . احكام بانوان ، احكام وسواس ، ص 30 .

پرسش: چطوري از دست افکار بد و گناه آلود رها بشم؟

پاسخ: با سلام و تشكر به خاطر ارتباط تان با اين مركز؛
فکر گناه، گناه نيست. تا وقتي که انسان خود را به گناه آلوده نکند، حتي اگر مقدمات آن را فراهم کرده باشد، گناهي در نامه او ثبت نمي‏شود اما فکر و انديشه گناه، پاکي و صفاي قلب را از بين مي‌برد و انسان را به ارتکاب آن وا مي‌دارد. حضرت علي(ع) فرمود:
«من کثر فکره في المعاصي دعته إليها؛(1) کسي که در مورد گناهان زياد فکر کند، گناهان او را به سوي خود مي‌کشند».
نيز فرمود: «خوض النّاس في شيءٍٍ مقدّمة الکائن؛(2) فرو رفتن و تفکر در مورد چيزي، سرآغاز وجود و پيدايش آن است».
از اين رو حضرت مسيح به پيروان خود فرمود: «موسي بن عمران به شما دستور داد زنا نکنيد، اما من به شما سفارش مي‌کنم فکر زنا را هم نکنيد، زيرا کسي که به زنا بيانديشد، مانند کسي است که در اتاق زيبا و رنگ‌آميري شده‏اي، آتش روشن کند. در اين صورت هر چند ممکن است خانه در آتش نسوزد، لکن دست کم دود آن را سياه و خراب مي‌کند».(3)
نيازي به توبه نداريد اما با يادخدا و اذکاري مانند بسم الله الرحمن الرحيم ولا حول ولا قوة الا بالله العلي العظيم بايد از نتايج شوم افکاري شيطاني به خدا پناه برد .
براي بيرون آمدن از افكار در مورد صحنه هاي گناه و جنسي و كنترل غريزه جنسي به راهكارهاي ذيل توجه نماييد:
1. خود را از محيط ها و موقعيت هاي تحريك آميز دور نگه داشته و از خلوت گزيني اجتناب ورزيد. سعي کنيد در محيط جمعي مانند کتابخانه و سالن مدرسه و مانند آن مطالعه داشته باشيد.
2. ايجاد و تصور هدف عالي و ارزشمند براي خود در مطالعه درس ها تا اينکه فکر و ذهن شما بيش تر بر روي درس متمرکز شده و از افکار انحرافي کاسته شود.
3 تا زماني که خواب بر شما غلبه نکرد ، به رختخواب نرويد .اگر امکان داشت ، در رختخواب نيز مطالعه کنيد.;
4. در محيط هاي که احتمال تحريک مي دهيد ، يا با شخص و افراد مورد سوال برخورد مي کنيد، رفت و آمد نداشته باشيد.
5. رفت و آمد با دوستان خوب و مؤمن , نماز اول وقت , نماز با جماعت , پرهيز از دوستان و رفقاي بي بند وبار و منحرف ;
6. از شنيدن و بازگو كردن سخنان تحريك كننده يا داستان جنسي ديگران اجتباب كنيد . با كساني كه چنين سخناني دارند ، هم نشين نشويد.
7. اوقات فراغت را با مطالعه، تفريح، مسافرت و... پر کنيد.
8. ورزش و فعاليت بدني نيز داشته باشيد ؛ زيرا ورزش مقدار فراواني از انرژي هاي بدني و فكري انسان را به خود اختصاص مي دهد و از مسايل ديگر كم مي كند .
9.توجه بيش تر به پاداش اخروي و افزودن اطلاعات در اين موضوع . امام علي(ع) مي فرمايد: "كسي كه به بهشت علاقه دارد، خواهش هاي نفس و شهوات را فراموش كند".(4)
10. رسول خدا(ص) اصحاب خود را دربارة مرگ بسيار سفارش مي كرد و مي فرمود: "زياد مرگ را ياد كنيد، زيرا ياد مرگ شكنندة لذات نفساني و مانع ميان تو و شهوات است".(5)
موفق باشيد.
پي نوشت‏ها:
1. غررالحكم،ج5،ص321.
2. همان،ج3،ص451.
3. بحارالانوار، ج 14، ص 331.
4. نهج البلاغه، قصار 30.
5. بحارالانوار، ج 74، ص 388.

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز؛ و تشكر به خاطر ارتباطتان با اين مركز؛
وسواس عملي يکي از اختلالات نسبتاً رايج در جهان است . متأسفانه به هيچ وجه درمان فوري و اورژانسي ندارد . نيازمند مشاورة حضوري (حداقل 20 جلسه)مي‌باشد . درمان‌هاي نوشتاري ثمره چنداني براي فرزند شما نخواهد داشت. با کوچک ترين شرايط اضطرابي ، باز به جاي اولش بازگشت مي‌کند.
وسواس ريشه در اضطراب بالاي فرد دارد. ميزان وسواس متناسب با سطح اضطراب فرد در نوسان است . اگر به هر دليلي از جمله عوامل استرس‌زا محيطي ، اضطراب فرد افزايش يابد، وسواس هم فزوني مي يابد. پس هر چه فرد به کمک تکنيک‌هاي شناختي يا رفتاري، سطح اضطرابش را پايين بياورد، در کاهش وسواس موفق‌تر است.
با پيگيري جدي درمان فرزند خود، از پي‌جويي راه‌هاي خلاصه و... پرهيز کنيد ،چرا که فرزند شما را در چرخه معيوب قرار مي‌دهد . از آرامش کامل و رشد روحي و... باز مي‌دارد. درمان واقعي وسواس زير نظر متخصص حداقل 20 جلسه طول مي‌کشد . با چهار دستور عمل ساده(مثل مشاوره اينترنتي) قابل حل نخواهد بود.
توصيه مي شود به جاي مشاوره هاي غير حضوري و احياناً نامه نگاري هاي متعدد با تصميم جانانه به درمان دارويي ايشان، از طريق مراجعه به روانپزشک و روان درماني از طريق روانشناس متخصص اختلالات اضطرابي و وسواس بپردازيد.

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز؛ و تشكر به خاطر ارتباطتان با اين مركز؛
به اين مسأله كه فكر مي‌كنم ديگران من را نگاه مي‌كنن ، به درستي اشاره داشته‌ايد كه خودتان عامل اصلي نگاه هستيد. در حقيقت، به ديگران نگاه مي كنيد تا ارزيابي كنيد كه آن ها به شما نگاه مي‌كنند يا نه و آن ها نيز تعجب مي كنند كه چرا اين خانم دارد به ما نگاه مي كند. و اين همان مي‌شود كه باعث برانگيختن يك رفتار در افراد مقابل خود شده ايد. درست مانند افرادي كه براي نخستين بار از عينك استفاده مي كنند. اين افراد هنگامي كه در خيابان راه مي‌روند، احساس مي‌كنند كه همه دارند به آن ها نگاه مي كنند ،در حالي كه خود اين افراد با نگاه شان ، ديگران را به سوي خود فرا مي‌خوانند وگرنه ديگران از كجا آگاه هستند كه او براي نخستين بار است كه از عينك استفاده كرده است؟
در ضمن فراموش نكنيد كه خيلي بده كه آدم زبان مادري خودش را رها كنه و به زباني گفتگو كنه كه براي خودش نيست. من يك روانشناس هستم و منظور شما را از اين كه فلان چيز در ناخودآگاهتون هست رو نمي فهمم. تا حالا هم سابقه نداره كه وقتي با مردم صحبت كنم، با اين ادبيات گفتگو كنم و اين مسايل رو مطرح كنم، چون در زندگي معمولي و عادي خودمان اصلاً به اين ها نيازي نداريم. اين مسايل يكي از بزرگ ترين موانعي است كه شما را از مشكلات رها نمي‌سازد. معمولي باشيد مثل همه مردم ديگر. از اين اصطلاحات فاصله بگيريد.
درمان و برطرف نمودن اضطراب يا هر اختلال ديگر به بحث و استدلال منطقي شما نياز نداره، بلكه بايد فنون ابراز وجود را فرا بگيريد . با مراجعه به روانشناس اضطراب را هم برطرف كني. غالب اين موارد مربوط به كمبود اعتماد به نفس باز مي گردد كه نبايد زياد نگران باشي؛ چون با انجام برخي تمرينات كه از سوي روانشناس دريافت خواهي نمود، برطرف خواهد شد. نكته مهم در اين ميان مراجعه به روانشناس است كه ضروري و انكار ناپذير است. بايد بپذيريم كه در ما موانعي وجود دارد كه اجازه نمي‌دهد ما به خودمان رسيدگي كنيم يا به اصطلاح خودمان را درمان كنيم . درمانگر است كه بر پايه تحصيلات خودش آن ها را مي شناسد.