پاسخ:

برخی معتقدند که به‌هرحال نظام طرفدارانی دارد که هر بار با فراخوان در خیابان‌ها حضور پیدا می‌کنند و در دفاع از انقلاب و نظام اسلامی راهپیمایی می‌کنند. از آن‌سو، جمعیت عظیمی از مردم نیز یا مخالف و یا موافق سقوط نظام هستند، اگر به آن‌ها نیز فرصت داده شود، آن‌ها نیز می‌توانند جمعیت عظیمی، حتی بیش از موافقان نظام به خیابان‌ها بیاورند. پرسش اینجا است که به‌هرحال بخشی از جامعه موافق و بخشی نیز مخالف نظام هستند، با حمایت‌های ویژه، عده‌ای به خیابان می‌آیند و آیا تجمع حامیان حکومت، اهمیتی دارد؟

 پیرامون این پرسش، نکاتی از چند منظر قابل‌تأمل است.

1. نقش سرمایه اجتماعی در تقویت قدرت ملی

حضور مردم در حمایت از نظام سیاسی، موجب می‌شود که نظام بجای هزینه‌های غیرقابل‌تصور نظامی و اقتصادی و امنیتی و... از طریق به‌رخ کشیدن سرمایه اجتماعی، (1) دشمن را مأیوس سازد. دشمنان برای هرگونه تهاجم سخت به کشور به این موضوع یعنی حضور گسترده مردم در حمایت از نظام سیاسی مستقر به‌شدت توجه می‌کنند. مسئله سرمایه اجتماعی برای ایجاد قدرت ملی (2) در یک کشور بسیار حیاتی و تعیین‌کننده است. به زبان ساده، اگر قدرت ملی تضعیف شود و دشمنان و فرصت‌طلبان تصور کنند که جامعه‌ای از پایداری اجتماعی لازم برخوردار نیست، هر اقدامی در آینده علیه کشور قابل‌تصور است؛ اما وقتی دشمنان و فرصت‌طلبان، اراده مردم در حمایت از نظام سیاسی خود را مستحکم ببینند، محکوم و ملزم به کُرنش در مقابل قدرت تثبیت‌شده کشوربوده  و مسائل خود را از طرق دیگر مانند میز مذاکره و به رسمیت شناختن و اعتراف به قدرت و استحکام نظام حل می‌کنند. به این معنا حضور موافقان و حامیان نظام جمهوری اسلامی به معنای ایجاد یک شرایط امن‌تر و آسوده‌تر برای تمام ساکنان سرزمین ایران است و سایر ملت ایران به‌نحوی مدیون راهپیمایان و نمایش‌دهندگان قدرت ملی ایرانیان هستند.

2. تصور اشتباه درباره نظرسنجی عمومی

برخی فهم درستی از رأی و نظرسنجی عمومی ندارند و تصور می‌کنند دمکراسی و حق حاکمیت ملی به این معنا است که هرروز یا هرسال میزان مخالفان و موافقان یک حکومت را یا حاکم سیاسی را می‌سنجند و هر وقت نصف بعلاوه یک به‌دست نیامد، نظام سیاسی باید سرنگون شود. درحالی‌که هر زمان کشوری مبتلا به جنگ، اصلاحات اقتصادی، تحریم‌های فلج‌کننده و هر اقدام غیر‌خوشایند و یا غیر‌پوپولیستی دیگری شود، می‌توان بخش بزرگی از جامعه را در صف مخالفین دید، حتی می‌توان بخش بزرگی از جامعه را در هر حکومتی جزو مخالفین تصور کرد. به این معنا که هر حکومتی (مذهبی و غیرمذهبی، دمکرات یا استبدادی و سلطنتی و...) ده-بیست‌سال حکومت کند، کسر قابل‌توجهی از جامعه همیشه رأی آنان منفی است. پس میدان کشورداری، میدان وزن‌کشی خیابانی نیست که بگوییم طرفداران و مخالفان حکومت، هر دو پرشمار هستند و مسائل مهم‌تری در این زمینه قابل‌بررسی است که در صدر آن ثبات و مدیریت هیجانات مقطعی حائز اهمیت است.

3. قدرت بسیج عمومی نظام جمهوری اسلامی ایران

حضور ایجابی از حضور سلبی بسیار مهم‌تر و قابل‌توجه‌تر است. به این معنا که شکل‌گیری تجمعات اعتراضی یا مخالف، بسیار ساده‌تر از شکل‌گیری تجمعات میلیونی در حمایت از نظام سیاسی است. آن‌هم در میان این حجم از تبلیغات سنگین علیه نظام و مشکلات جدی اقتصادی که مردم با آن دست‌به‌گریبان هستند. نظام جمهوری اسلامی باوجود برخی ایرادات از یک‌سو و از سوی دیگر با همه دشمنی‌ها، کارشکنی‌ها و تبلیغات بی‌امان دشمنان خود، بازهم شاهد حمایت کسر قابل‌توجهی از ملت ایران در یک پهنه عظیم جغرافیایی از شهر و روستا در سراسر کشور و در بازه زمانی چند دهه‌ای از ابتدای پیروزی انقلاب تاکنون است. این یک ویژگی منحصربه‌فرد برای انقلاب اسلامی و نظام منبعث از آن در میان سایر کشورها و نهضت‌های جهان است.

4. فضاسازی رسانه‌ای در جهت کاهش محبوبیت نظام جمهوری اسلامی

تبلیغات گسترده دشمن و تصویرسازی منفی از مقبولیت آن به‌حدی است که واقعاً اگر این موج جمعیت نباشد، حتی گاهی در میان برخی از حامیان سرسخت نظام هم تصور می‌شود که حامیان نظام در هر شهری به‌اندازه یک خیابان هم نیستند و یا تا جایی این تصویرسازی کاذب موفق عمل خواهد کرد که بسیاری فکر می‌کنند حتی یک نفر هم جرئت دفاع و حمایت از این نظام را در خیابان‌ها و به‌صورت علنی ندارد. حضور میلیونی مردم در سراسر کشور، جوسازی کاذب مخالفان را در هم می‌کوبد و موجب روحیه دوستان و ناامیدی دشمنان می‌گردد. البته مقصود از دوستان، خیرخواهان کشور و منظور از دشمنان، طرفداران تضعیف و بحرانی شدن موقعیت و شرایط ایران است.

5. ناکامی معاندان در بسیج عمومی علیه نظام جمهوری اسلامی

نکته آخر اینکه در تحلیل وزن‌کشی خیابانی، نباید سطوح متفاوت انگیزه عمومی را دست‌کم گرفت. مردم اگر انگیزه لازم را داشته باشند به‌سادگی می‌توانند راهپیمایی‌های میلیونی در مخالفت با نظام شکل دهند و در مواجهه حکومت با چنین اجتماعاتی، نمی‌توان به‌سادگی با سرکوب وارد عمل شد، چراکه به‌سرعت، تقابل نظام با مردم وارد فاز بسیار خطرناکی می‌شود و نسبت حامیان و مخالفان نظام به‌سرعت به سمت معکوس حرکت خواهد کرد. مردم به دلایل متعددی موافق حضور گسترده علیه نظام جمهوری اسلامی نیستند و فراخوان‌های مکرر چهره‌های شاخص مخالف نظام با شکست‌های متعدد میدانی مواجه شده است. شاید به همین دلیل است که فراخوان‌هایی مانند فراخوان‌های دی‌ماه 404، برای شب‌ها صورت می‌گرفت (3) و تا این حد رادیکال و خشن دنبال می‌شد.

نتیجه:

حضور در راهپیمایی‌ها و اجتماعات حمایت از نظام، به ایجاد یک توان بی‌هزینه، اما بسیار قدرتمند در برابر احتمال تهاجم سخت نیروهای دشمن و فرصت‌طلب بدل می‌شود و موجبات یأس دشمنان را فراهم می‌سازد. میدان اداره کشور، میدان وزن‌کشی خیابانی و حضور موافقان و مخالفان نیست و این تفکر که نظام موافقان و مخالفان بسیاری دارد از اهمیت روانی و تأثیر سیاسی اجتماعات میلیونی حامیان نظام نمی‌کاهد.

پی‌نوشت‌ها:

1. امروزه در کنار سرمایه‌های انسانی و اقتصادی، سرمایه دیگری به نام سرمایه اجتماعی (social capital) یا بُعد معنوی اجتماعی نیز مورد توجه قرار گرفته است. ظرفیت (جوهر اجتماعی) که هماهنگی و همکاری را در جامعه و گروه، تسهیل می‌کند. «اعتماد» و «هنجارهای متقابل اجتماعی»، نقش حیاتی در شکل‌گیری سرمایه اجتماعی ایفا می‌کنند؛ به‌عبارت‌دیگر سرمایه‌ اجتماعی را می‌توان در روابط درون فردی و اعتماد بین آن‌ها خلاصه کرد. اگر سرمایه اجتماعی افزایش یابد، حل معضلات و موانع و شتاب و توسعه شدت می‌یابد چراکه سرمایه اجتماعی منبع کنش جمعی و کیفیت روابط اجتماعی است.

2. قدرت ملی به مجموع منابع و توانایی‌های یک ملت برای تحقق اهداف و منافع ملی خود گفته می‌شود. این مفهوم شامل ابعاد مختلفی مانند قدرت نظامی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، علمی و اجتماعی است؛ به‌عبارت‌دیگر، قدرت ملی به توانایی یک کشور برای تأثیرگذاری بر دیگر کشورها و تحقق اهداف خود در عرصه بین‌المللی اشاره دارد. ر.ک: ستایش‌منش، مهدی، بررسی و شناسایی سرچشمه‌های قدرت ملی، مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، شماره 1، شماره پیاپی 21، تیر 1402، ص 140-159.

3. فراخوان شاهزاده رضا پهلوی: پنج‌شنبه و جمعه ۸ شب همه از خیابان‌ها و خانه‌ها شعار سر بدهید، پایگاه ایران اینترنشنال، 16 دی 1404، https://www.iranintl.com/202601063628.

پاسخ:

در خبرها آمده است که روز یکشنبه چهاردهم دی‌ماه، نیروهای امنیتی و انتظامی به بیمارستان امام‌خمینی ایلام و سپس به بیمارستان سینای تهران حمله کرده‌اند. رسانه‌های فارسی‌زبان خارجی و مخالف نظام جمهوری اسلام ایران مدعی هستند که: «ویدیوی رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد مأموران حکومتی ۱۶ دی‌ماه، درِ ورودی بیمارستان سینا در حسن‌آباد تهران را بستند و هم‌زمان صدای شلیک شنیده شد. گزارش شهروندان حاکی از شلیک گاز اشک‌آور به داخل بیمارستان است. معترضان نیز در کوچه‌های اطراف بیمارستان در حال دویدن، شعار "مرگ بر دیکتاتور" و "بی‌شرف، بی‌شرف" سر دادند. ... شامگاه یک‌شنبه ۱۴ دی‌ مأموران جمهوری اسلامی با شلیک گلوله و گاز اشک‌آور وارد حیاط بیمارستان  خمینی ایلام شدند. نیروهای سرکوب سپس درهای بیمارستان را شکستند، به داخل اتاق‌ها یورش بردند و با باتوم و تجهیزات نظامی به حاضران حمله کردند. در ویدیوها دیده می‌شد که پرستاران و شهروندان مقابل بیمارستان با نیروهای سرکوبگر درگیر می‌شوند.» (1) در پی انتشار این اخبار، سیل اخبار محکومیت و بیانیه و گزارش و تحلیل علیه نظام جمهوری اسلامی روانه شد و این عمل را «جنایت علیه بشریت»، «مرز نداشتن جمهوری اسلامی در سرکوب مخالفین» و ... خواندند. در پی این رخداد ایران اینترنشنال گزارش داد که «وزارت خارجه آمریکا نیز ساعاتی پیش «حمله وحشیانه رژیم جمهوری اسلامی» به بیمارستانی در ملکشاهی ایلام را یک «جنایت» خواند و افزود: «یورش به بخش‌ها، ضرب و شتم کادر پزشکی و حمله به مجروحان با گاز اشک‌آور و گلوله جنگی، جنایتی آشکار علیه بشریت است.» وزارت خارجه آمریکا تأکید کرد: «بیمارستان‌ها میدان نبرد نیستند. این اقدامات رژیم جمهوری اسلامی نقض فاحش قوانین بین‌المللی است و نشان‌دهنده رژیمی است که با بی‌توجهی کامل به جان انسان‌ها رفتار می‌کند.» وزارت خارجه اسرائیل در شبکه ایکس با اشاره به حمله مأموران حکومت به معترضان در بیمارستان سینا در تهران و پرتاب گاز‌اشک‌آور نوشت: «منتظر محکوم کردن این جنایت توسط به‌اصطلاح مدافعان حقوق بشر نباشید.» صفحه اسرائیل به فارسی نیز پانزدهم دی و در واکنش به حمله مأموران به بیمارستان ایلام در ایکس نوشته بود: «مدافعان حقوق بشر کجا هستند؟ چرا صدایی از آن‌ها شنیده نمی‌شود؟» (2) سازمان عفو بین‌الملل نیز اعلام کرد که: «مأموران از تفنگ ساچمه‌ای استفاده کرده و به داخل محوطه بیمارستان گاز‌اشک‌آور شلیک کردند، درهای شیشه‌ای را درهم کوبیدند تا وارد بیمارستان بشوند و افراد داخل بیمارستان ازجمله کارکنان درمانی را مورد ضرب و شتم قرار دادند.» این سازمان این اقدام را محکوم و در این مورد از عبارت «سرکوب مرگبار» استفاده کرد. (3) در پی این تبلیغات، بخش قابل‌توجهی از افکار عمومی نیز با این پرسش مواجه شدند که واقعیت ماجرا در این رابطه چیست و چه اتفاقی رخ داده است؟

 پیرامون این پرسش، نکات زیر قابل توجه است:

1. دستور بررسی و پیگیری مقامات رسمی

 در پی انتشار این اخبار در رسانه‌های معاند، مقامات رسمی کشور (رئیس‌جمهور، (4) وزیر بهداشت، (5) نمایندگان مجلس در کمیسیون بهداشت و درمان (6) و...) برای روشن شدن واقعیت موضوع، به‌سرعت دستور بررسی و پیگیری صادر کردند. در بیانیه مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در این رابطه آمده است: «نظام سلامت کشور و تمامی کارکنان آن، همواره و بدون هیچ تمایزی، متعهد به حفظ جان و سلامت همه شهروندان ایران بوده و هستند؛ بیمارستان‌ها، آمبولانس‌ها و تجهیزات درمانی، فضاهایی امن و دارایی‌هایی عمومی‌اند که به همه مردم تعلق دارند و باید در هر شرایطی از تعرض، تنش و درگیری مصون بمانند.» (7)

2. حمله مأموران به کادر درمان!

 اما قبل از پرداختن به شرح واقعه، پرسش اینجا است که مأموران چه نیازی به حمله و درگیری با مجروحان و کادر درمانی دارند؟ مأموران به‌سادگی می‌توانند با کنترل ورود و خروج بیمارستان، مجروحان مورد تعقیب را شناسایی و بازداشت کنند و طبق روال عادی انتظامی آن‌ها را در طول دوره درمان و تا زمان انتقال به مراجع قضایی تحت نظر قرار دهند. بلکه گزارش‌ها و بررسی فیلم‌های منتشرشده حاکی از آن است که پس از انتقال مجروحان اغتشاشات به بیمارستان، تعداد قابل توجهی از اغتشاشگران با ورود به این مرکز درمانی، فضای بیمارستان را ملتهب کرده و با تهدید کادر درمان و ایجاد اخلال در خدمات‌رسانی، آرامش بیماران و همراهان را بر‌هم زدند. آنان کارکنان و کادر درمانی بیمارستان را تهدید کرده‌اند که «نباید هیچ‌یک از زخمی‌ها جان خود را از دست بدهند.» این تهدیدات و اشغال بخش‌هایی از بیمارستان، موجب اختلال جدی در ارائه خدمات معمول به دیگر بیماران شده است. خبرنگار فارس که خود را به داخل بیمارستان رسانده، از تبدیل شدن بخش‌هایی از این مرکز درمانی به "سنگر" توسط اغتشاشگران خبر داده است. به گفته وی، "داخل بیمارستان مملو از سنگ، آهن و چوب برای حمله به نیرو‌های پلیس است". همچنین آشوبگران اقدام به آماده‌سازی کوکتل مولوتوف برای مقابله با مأموران کرده و حتی در میان آن‌ها فرد مسلحی نیز مشاهده شده است. (8) با حضور به‌موقع یگان‌های ویژه و نیروهای امنیتی، اغتشاشگران از بیمارستان خارج و تعدادی از آنان دستگیر شدند. گزارش‌ها حاکی از آن است که این افراد اقدام به آماده‌سازی کوکتل مولوتوف و تجمع در بخش‌هایی از بیمارستان کرده و حتی مواردی از پرتاب نارنجک به سمت نیروهای انتظامی گزارش شده است که خوشبختانه منفجر نشد. در جریان این عملیات، هیچ تلفاتی گزارش نشد و درنهایت آرامش به بیمارستان و مناطق اطراف بازگشت. (9)

3. روایت فیلمی از دوربین پلیس

فیلمی از دوربین پلیس در این حادثه منتشر شده است که نه‌تنها مأموران به‌صورت ارعاب‌آمیز وارد بیمارستان نشدند، بلکه پس از تعقیب اغتشاشگران وارد بیمارستان نمی‌شوند و به مسئولین بیمارستان اعلام می‌کنند که ما مجوز ورود به بیمارستان را نداریم و سپس به درخواست و اصرار مسئولین بیمارستان وارد بیمارستان می‌شوند و با شورشیان برخورد قانونی می‌کنند. رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان ایلام عباس قیصوری نیز در این مورد اظهار کرد: «ورود پلیس به بیمارستان صرفاً با هدف برخورد با عوامل هنجارشکن انجام شد و هیچ‌گونه قصد، برنامه یا اقدامی برای برخورد با بیماران و مصدومان یا ایجاد اختلال در روند درمان وجود نداشت و در تمام این مدت، روند درمان بدون هیچ وقفه‌ای ادامه یافت.» (10) همچنین طبق اخبار، در رابطه با بیمارستان سینا نیز به همین شکل پلیس درصدد متفرق کردن جمعیت بوده است که به دلیل همجواری نزدیک این مجموعه درمانی با کوچه‌ها و خیابان‌هایی که در آن بی‌نظمی‌های اجتماعی پیش‌آمده و مورد اصابت گاز‌اشک‌آور قرار گرفته بود، به‌حساب تهاجم پلیس به مجموعه درمانی تبلیغ شده است.

4. تعویض جای شهید و جلاد

 یکی از تکنیک‌های دشمن، تعویض جای شهید و جلاد است. برخلاف تبلیغات، در طول اغتشاشات دی‌ماه 404، این اغتشاش‌گران بوده‌اند که با هیاهو و عربده‌کشی و حتی حمله فیزیکی به پایگاه‌های اورژانس و به آتش کشیدن پرستاران و مأموران امدادی و آمبولانس‌ها و حمله به بیمارستان‌ها روی جنایتکاران تاریخ را سفید کردند. اینکه عناصری مانند مقامات آمریکایی و اسرائیلی و رسانه‌های صهیونیستی مانند رسانه فارسی‌زبان ایران اینترنشنال از یک حضور امنیتی و انتظامی در دو بیمارستان، این‌گونه فریاد وا حقوق بشرا و محکومیت جنایت علیه بشریت سخن می‌گویند از طنزهای تلخ روزگار است؛ در حالی‌که دستانشان به‌صورت کامل در خون مجروحانی که عامدانه در چندین بیمارستان با انفجار به قتل رسانده‌اند آلوده است که یک قلم آن انهدام بیمارستان ممدانی بود،. به نظر می‌رسد عناصر تبلیغاتی ضدانقلاب با دست پیش گرفتن درصدد هستند که جای جانی و مظلوم را عوض کرده و نیروهای مدافع امنیت که تنها به دلیل اینکه آمار کشته‌ها بالا نرود، ده‌ها شهید تقدیم امنیت مردم کرده‌اند را منفور ساخته و از قدرت آن‌ها بکاهند تا بتوانند به‌آسانی به شرارت‌های خود علیه ملت ایران بپردازند.

نتیجه

کادر درمانی و بیماران مورد حمایت نیروهای انتظامی و امنیتی هستند و عده‌ای نمی‌توانند به‌عنوان معترض، برای تهاجم و قانون‌شکنی‌های خود حاشیه امن تصور کرده و موج تبلیغی شیطنت‌آمیز برای جنایت‌کار نشان‌دادن نیروهای امنیتی ایجاد کنند. اگرچه ممکن است در هر عملیاتی، خصوصاً عملیات شهری، رفتارهای خلاف قانون و نامناسب هم ‌شکل بگیرد که مورد قبول نظام و دستگاه‌های امنیتی و انتظامی نیست.

پی‌نوشت‌ها:

1. نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی به یک بیمارستان دیگر حمله کردند، پایگاه ایران اینترنشنال، 16 دی 1404،https://www.iranintl.com/202601063630.

2. نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی به یک بیمارستان دیگر حمله کردند، پایگاه ایران اینترنشنال، 16 دی 1404،https://www.iranintl.com/202601063630.

3. عفو بین‌الملل حمله مأموران امنیتی به بیمارستان در ایلام را محکوم کرد، پایگاه BBC فارسی، 16 دی 1404، https://www.bbc.com/persian/articles/cq5ygdgl2qeo.

4. دستور ویژه پزشکیان برای ایلام /  ضرورت شفاف‌سازی، بیان واقعیت و بی‌طرفی، خبرگزاری ایرنا، 16 دی 1404، https://irna.ir/xjWpNN.

5. دستور صریح وزیر بهداشت برای پیگیری موضوع حمله به بیمارستان ایلام، سایت خبری - تحلیلی عصر ایران، 15 دی 1404، asriran.com/004k2k.

6. ورود مجلس به ماجرای بیمارستان‌های ایلام و سینای تهران /  شیخی زاده: حتماً از نیروهای امنیتی و انتظامی توضیح می‌خواهیم، خبرگزاری خبر آنلاین، 17 دی 1404، khabaronline.ir/xprxn.

7. بیانیه وزارت بهداشت در خصوص ضرورت حفظ حرمت نظام سلامت کشور، خبرگزاری ایرنا، 15 دی 1404، https://irna.ir/xjWptd.

8. شب ناآرام ایلام؛ بیمارستان در محاصره اغتشاشگران، خبرگزاری تابناک، 15 دی 1404، https://www.tabnak.ir/005fBq.

9. در بیمارستان امام خمینی شهر ایلام چه گذشت؟ آرامش دوباره حاکم شد، خبرگزاری مهر، 16 دی 1404، mehrnews.com/x3b5Mq.

10. جزئیات جدید از حمله اغتشاشگران به بیمارستان امام خمینی ایلام؛ چرا پلیس وارد بیمارستان شد؟ پایگاه خبر فوری، 16 دی 1404، https://www.khabarfoori.com/fa/tiny/news-3187673.