۱۴۰۵/۰۲/۱۳ ۱۳:۰۰ شناسه مطلب: 101479
پرسش:
مشکلی برای خودم و یکی از اعضای خانواده ام به وجود آمده که بنظرم یک نوعی از اضطراب است مثلا اگر در ترافیک سنگین قرار بگیرم و یا اگر در ترافیک از چپ و از راست قفل بشوم ناگهان انگار هوا نیست و حالت تنگی نفس بهم دست می دهد و می ترسم. شخصی میگفت انگار آهن ماشین ها قدرتی دارند که نمی گذارند من نفس بکشم هرچند می دانم که این حرف عقلانی نیست ولی لطف کنید و راه حلی به من پیشنهادکنید که اینطور دچار اضطراب نشوم. ممنون
پاسخ:
آنچه شما و دیگران توصیف میکنید، بهنظر میرسد تجلی اضطراب موقعیتی باشد که در شرایط خاصی مانند ترافیک سنگین و احساس گیر افتادن بروز میکند. این حالات، هرچند ممکن است غیرعقلانی به نظر برسند، اما تجربهی واقعی و آزاردهندهای برای فرد هستند.
توضیح علمی این پدیده این است که در مواجهه با محرکی که مغز آن را «تهدید» تلقی میکند (مانند احساس گیر افتادن و ناتوانی در فرار)، سیستم عصبی سمپاتیک فعال شده و واکنش «جنگ یا گریز» را فعال میکند. این واکنش باعث آزاد شدن هورمونهایی مانند آدرنالین میشود که علائمی چون تنگی نفس (احساس کمبود هوا)، تپش قلب، تعریق، و احساس ترس شدید را ایجاد میکند. این علائم، همانطور که اشاره کردید، میتواند به «احساس ناتوانی در تنفس» منجر شود، حتی اگر از نظر فیزیولوژیکی هوا بهوفور در دسترس باشد. برداشت همراه شما از «قدرت آهن ماشینها» نیز نوعی تلاش ذهن برای توجیه این تجربهی ناگهانی و ترسناک است.
راهکارها برای رفع این اضطراب:
۱. تکنیکهای تنفس عمیق: آموزش و تمرین تنفس دیافراگمی (شکمی) بسیار مؤثر است. در لحظات اضطراب، دم عمیق از طریق بینی (۴ ثانیه)، حبس نفس (۴ ثانیه) و بازدم آرام و طولانی از طریق دهان (۶ ثانیه) میتواند پاسخ استرس را آرام کند.
۲. بازسازی شناختی: به چالش کشیدن افکار غیرمنطقی. بهجای «هوا نیست» یا «ماشینها مانع نفس کشیدنند»، یادآوری کنید که «این یک حس اضطراب است و هوا بهاندازه کافی وجود دارد. من در ترافیک گیر افتادهام اما این وضعیت موقتی است و این احساس میگذرد.»
۳. مواجهه تدریجی: قرار گرفتن داوطلبانه و تدریجی در موقعیتهای مشابه (مانند رانندگی در ترافیکهای کوتاهتر و کمشدتتر) و استفاده از تکنیکهای تنفس و بازسازی شناختی برای مدیریت اضطراب.
۴. مدیریت استرس عمومی: ورزش منظم، خواب کافی، و تکنیکهای آرامسازی (مانند مدیتیشن) در بلندمدت به افزایش تابآوری در برابر اضطراب کمک میکنند.
اگر این علائم شدید یا مداوم هستند، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک برای دریافت درمانهای تخصصیتر مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT) توصیه میشود.
