قرآن و حدیث

در آموزه‌های اسلامی، مسئولیت‌پذیری یک تکلیف همگانی و الهی است که بر اساس مضمون حدیث «کلّکم راع»، همه انسان‌ها را در همه سطوح زندگی، پاسخ‌گو می‌داند.

آیات صفح و قتال ناظر به شرایط متفاوت‌اند و نسخ‌کننده هم نیستند؛ سوءاستفاده از جهاد ناشی از تحریف انسان‌هاست، نه نقص یا ابهام در هدایت الهی.

فراموش‌کردن خدا یعنی فراموش‌کردن برنامه و هدف الهیِ زندگی، و در نتیجه غفلت از حقیقتِ خود و خروج از مسیر درست انسان‌بودن.

تحریم «ازلام» درسوره مائده آیه 3 و ۹۰ ناظر به قمار یا استقسام شرک‌آلودِ وابسته به بت‌هاست و هیچ‌یک دلالت بر حرمت استخاره به‌عنوان طلب هدایت از خداوند ندارد.

قرآن اثر شیطان را نفی‌ناپذیر می‌داند، «خبط» و «مسّ» را به دیوانگی فرو نمی‌کاهد، و علم تجربی نیز هرگز علل غیرمادیِ روانی را نفی قطعی نکرده است.

در روایات شیعه، به‌صراحت از جنگ ایران و اسرائیل یاد نشده، اما برخی احادیث «قوم مشرق» و «اهل قم» را ناظر به نقش ایران در نبرد با دشمنان اهل‌بیت(ع) دانسته‌اند.

سورهٔ فتح با تأکید بر پیروزی و تحقق وعدهٔ الهی پس از صلح حدیبیه، مایهٔ آرامش و امید مسلمانان و الهام‌بخش پایداری در برابر دشمنان است.

آیۀ «لا إکراه فی الدین» با جهاد اسلامی تعارض ندارد، زیرا جهاد برای تحمیل ایمان نیست، بلکه برای دفاع، رفع موانع دعوت و فراهم‌کردن فضای ایمان آزاد تشریع شده است.

مدارا و مهلت‌دادن به بدهکار ناتوان، در روایات صدقه‌ای پرفضیلت و نجات‌بخش دانسته شده که ثواب‌های بزرگ دنیوی و اخروی دارد و نشانهٔ ایمان و کرامت انسانی است.

قرآن رابطه با بیگانگان را وابسته به رفتار آنان می‌داند؛ پس اگر دشمنی نکنند رابطه مجاز است، اما در صورت رفتار خصمانه، ارتباط و دوستی با آنان ممنوع است.

روایات اسلامی نشان می‌دهند که کتمان عبادت برای حفظ اخلاص و اظهار آن برای اهداف اجتماعی هر دو معتبرند و با توجه به نیت و شرایط، تعارض ظاهری میانشان قابل جمع است.

بر پایه روایات، شماری از آیات قرآن با حضرت فاطمه ‌(س) پیوند دارند؛ از جمله آیه تطهیر در شأن نزول، آیه مودت در مصداق، و آیه نور در تأویل و معناى باطنی.

زمان شکل گیری جنسیت در سوره قیامت از جعل جنسیت سخن می‌گوید نه خلق آن؛ خلق تعیین جنسیت در لحظه لقاح است اما جعل بیانگر بروز ویژگی‌های ظاهری جنسی پس از علقه است.

آیات آغازین سوره تحریم امتیاز ویژه‌ای برای پیامبر بیان نکرده و با توجه به حکم یکسان سوگند در شریعت حتی در صورت پشیمانی از قسم نیازی به جعل آیه به خدا وجود ندارد

قرآن همۀ پیامبران را تأیید کرده و گفتارش جز وحی نیست، همواره همراه حق بوده و هرگز میان او، اهل‌بیت و حق یا میان او و خدا جدایی و اختلافی رخ نمی‌دهد.

به دلیل تفاوت موضوع، آیات شش روز آفرینش (خلق آسمان‌ها و زمین) با آیات هشت روز (خلق همراه با کوه‌ها، برکات زمین، مواد غذایی و قضاء آسمان‌ها) در تعارض نیستند.

اختلاف در تفسیر و ترجمه آیات ۵ تا ۸ طارق، که برخی با علم ناسازگارند، ناشی از فهم بشری است و با وجود تفسیرهای علمی‌پذیر، این امر خطایی در قرآن به‌شمار نمی‌آید.

میان دو آیه ۳۲ و ۳۳ سوره نور هیچ تعارضی وجود ندارد، بلکه هر یک ناظر به مسئولیت گروهی خاص است.