راهنمایی

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
خواهر گرامی!
در ابتدا به وظیفه شما در دعا کردن اشاره می کنم، سپس به دلایل عدم استجابت دعا می پردازم .
اما وظیفه شما این است:
حتما به دعاهای خود ادامه بدهید. در دعاهای تان اصرار داشته باشید. بدانید که علاوه بر اصل دعا باید یک سری شرائط و آداب را نیز رعایت کنید.
اما دلیل:
اگر به اوصاف الهی توجه کنیم و به صفات پروردگار ایمان بیاوریم و بدانیم خداوند رئوف و رحیم است، در می یابیم که اگر خواسته های انسان بر آورده نمی شود، دلیلش بخل یا نارضایتی از انسان نیست. گاهی دعاها به صورت های دیگر اجابت می شود، اما تصور می کنیم که به اجابت نرسیده است. گاهی نیز اجابت می شود، اما حاجت دیرتر داده می شود و این به مصلحت شخص است، اما چون انسان عجول است، دچار اضطراب و یا حتی یأس و ناامیدی می شود.
خداوند با توجه به کمال و سعادت و مصلحت انسان خواسته های او را اجابت می کند. البته شیطان در یکی از مواردی که وسوسه می کند، تأخیر اجابت دعا است. از این راه انسان را مأیوس می کند تا او به خدا بدبین شود. ائمه اطهار علیهم السلام به این نکته توجه داشته و همگان را از افتادن به دام بدبینی و سوء ظن به خدا برحذر داشته اند. باید بر خواسته ها پافشاری کرد. پافشاری و اصرار بر دعا کار بسیار خوبی است.
پیامبر صلی الله علیه و آله فرموده است : «رحم الله عبداً طلب إلی الله حاجه فألح فی الدعاء؛ (1) خداوند بنده‌ای را که از او طلب و حاجتی دارد و بر آن پافشاری می‌کند، مورد رحمت خویش می‌دهد». بنا بر این اصرار و پافشاری بر دعا نیکو است.
در ذیل به برخی از شرایط استجابت دعا اشاره می‏شود:
1 - دعا و ارتباط مداوم با خدا در هر حال:
خداوند به پیامبرش دستور می‏دهد که «نفس خویش را در کمال شکیبایی در هر بامداد و شامگاه به دعا و جلب خشنودی خدا وادار کن». (2)
قرآن کسانی را که فقط در هنگام گرفتاری و مشکلات دعا می‏کنند، مورد نکوهش قرار داده است: «وقتی به انسان گرفتاری و غمی روی می‏آورد، ما را در هر حال (خواب و بیداری، نشسته و ایستاده) بخواند. چون گرفتاریش را برطرف کنیم، برود (و از ارتباط خود با خدا از جهت کمیت و کیفیت بکاهد و گاهی قطع نماید، به گونه‏ای که) گویی اصلاً ما را برای گرفتاری که به او رسیده بود، نخوانده است!».
2 - دعا باید از صمیم قلب باشد.
تمام ذرات وجود انسان یک چیزی را بخواهد و طلب کند . دل و زبانش با عمل و رفتارش هماهنگ باشد.
3 - اعتماد به خدا و اطمینان به اجابت او.
4 - قطع امید از غیر خدا و امید و اطمینان به خداوند.
5 - دعا باید در کنار تلاش و تدبیر باشد.
امام صادق(علیه السلام ) فرمود: «الداعی بلا عمل کالرامی بلا وتر؛ (3) کسی که دعا می‏کند و به دنبال آن تلاش و عمل نمی‏کند، مانند آن است که بی چله کمان تیر می‏اندازد».
دعا نمی‏تواند جای تلاش و برنامه ریزی در زندگی را بگیرد، بلکه مکمل آن می‏تواند باشد.
6 - دعا باید با حالت تضرع و دلی شکسته باشد.
7 - مکان دعا در استجابت تأثیر دارد، مثلاً دعا در حرم امامان (ع) مخصوصاً حرم امام حسین (ع) و کنار خانه خدا به خصوص مقام حضرت ابراهیم (ع) و کنار حجرالاسود.
8 - زمان دعا.
دعای پنهانی و در تاریکی شب زودتر به اجابت می‏رسد، مخصوصاً در قنوت یا سجده نماز «وتر» که بعد از خواندن هشت رکعت نماز شب و دو رکعت نماز شفع خوانده می‏شود.
دعا در شب‏های ماه رمضان و رجب و دهه اول ذی‏الحجه و غیر آن دعا را به اجابت نزدیک می‏کند.
9 - توسل به چهارده معصوم (ع) و آن‏ها را وسیله و شفیع قرار دادن.
به این ترتیب شخص در جاده دعا قرار می‏گیرد. باید مراقب باشد تا راه دعا را درست بپیماید. به بیراهه نرود.
دو تذکر:
1 - گاهی با وجود تمام شرایط دعا، دعا مستجاب نمی‏شود، چون به مصلحت ما نیست، یعنی چیزی را طلب می‏کنیم که به سود ما نیست، اگر چه می‏پنداریم به نفع ما است.
2 - گاهی دعا مستجاب می‏شود، ولی از روی مصالحی تحقق عملی آن به تأخیر می‏افتد، حتی ممکن است تا بیست سال طول بکشد تا محقق گردد.
دسـت از طلب نـدارم تا کـام من برآید یا جان رسد به جانان یا جان ز تن درآید
اما در مورد بخش دوم سوال:
در روايات ما در مورد غذا خوردن سفارش شده" قبل از گرسنگي غذا نخورد و قبل از اينكه كاملاً سير شود دست از غذا بكشد". (4)
نيازهاي روحي انسان مانند نيازهاي مادي يك ظرفيتي دارد كه اگر اين ظرف پر شود، احساس بي نيازي مي كند، انسان در انجام عبادات بايد ميانه رو و بدور از افراط و تفريط باشد؛ گاهي كه انسان اقبال و ميل به عبادت دارد، بايد رعايت كند در انجام امور عبادي افراط نداشته باشد و قبل از اينكه ميلش تمام شود، دست از عبادت بكشد و هميشه مقداري كمتر از ميل باطني اش عبادت كند. مثلا در طي روز ببيند دوست دارد چقدر قرآن بخواند؟ اگر دوست دارد روزي يك جز بخواند به نيم جزء اكتفا نمايد و در نماز شب هم همين طور اگر دوست دارد نماز شبش نيم ساعت طول بكشد، او به يك ربع اكتفا نمايد تا هميشه ميل باطني براي عبادات داشته باشد ، اما اگر به مقدار ميلش سجده و نماز و قرآن و ... داشته باشد بعد از گذشت يك هفته نسبت به امور عبادي نه تنها بي ميل بلكه حالت تنفر و انزجار پيدا مي كند. لذا هنگامي كه ميل عبادت سراغتان آمد با توجه به اين نكته عمل نماييد تا ان شاءالله مشكلي پيش نيايد.
موفق باشيد!!

پی‌نوشت‌ها:
1. ثقة الاسلام كلينى، كافي، 8 جلد، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 هجرى شمسى، ج2، ص475.
2. کهف (18) آیه 28.
3. علامه مجلسی،بحارالانوار،ج‏75، ص61، اسلاميه‏، تهران‏، مکرر.
4. محمد باقر كمره‏اى‏، آسمان و جهان - ترجمه كتاب السماء و العالم بحار، ج‏10، ص192، اسلاميه‏،تهران‏،1351 ش‏.