ایا انسان فدای دین می شود یا دین فدای انسان؟ لطفا بیشتر توضیح دهید

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز.
مراد پرسشگر محترم از فدا شدن دین برای انسان مبهم است؛ ولی به طور کلی باید اشاره گردد که دین الهی مجموعه عقاید، اخلاق و قوانین و مقررات اجرایی است که خداوند آن را برای هدایت بشر فرستاده تا انسان در پرتو آموزه های آن، هوی و هوس خود را کنترل و آزادی حقیقی خویش را تأمین کند. دین الهی به حقیقت انسان و نیازهای او توجه داشته و برنامه کامل و همه جانبه ای ارایه می کند که انتظارات او را از همه نظر برآورده می کند. (1)
مراد از دین، مجموعه معارف نظری و عملی قدسی است؛ یعنی مجموعه گزاره های ناظر به واقع و عمل که حول محور قدسی شکل گرفته اند. در حقیقت، دین مجموعه معارف دست اول است که معمولا در متونی مقدس گرد آمده اند.
با تطبیق تعریف مزبور بر اسلام، دین اسلام عبارت است از مجموعه معارفی که در نسبت با خداوند تدوین یافته و در متن مقدس قرآن و سنت گرد آمده اند. (2)
با توجه به مفهوم دین باید گفت:
دین حقیقتی است که همه انبیای الهی حتی ختمی مرتبت حاضر بود خود را فدای آن بنماید ، چون دین در واقع توحید و دستورات خداوند است . امام حسین برای بقای آن فدا شد . این از ازشمندی دین خدا حکایت می کند که بزرگ ترین انسان ها باید برای آن فدا شوند. گفتنی است که
فدا شدن انبیاء و وامامان از باب فدا شدن عالی برای دانی نیست، بلکه از باب فدا شدن عالی برای بقای عالی است که همان توحید و احکام توحیدی است .
همه ائمه (ع) حاملان و پاسداران دین بودند . نقش محوری در احیا و گسترش آن داشته و فعالیّت‏های آنان (مانند ،صلح، سکوت ، قیام و ...) در راستای حفظ دین صورت می‏گرفت، ولی فداکاری و شهادت امام حسین (ع) نقش بیش تری در حفظ دین داشت.ولی نقش امام در حفظ دین به حدی بود، که "دین" جز با شهادت ایشان نمی‏توانست زنده بماند. امام نیز یکی از اهداف نهضت خود را حفظ دین دانست. (6) میزان تاثیر گزاری قیام امام در پاسداری از دین به گونه ای است که گفته شده است:
"إنّ الاسلام محمدی الحدوث، حسینی البقاء؛ (3) اسلام با پیامبر (ص) به وجود آمد و با حسین باقی ماند".
اگر که دین مصطفی هنوز در جهان به پاست‏ از آن سر بریده تو هست و از نوای تو
بر اساس سیره عملی انبیاء بخصوص امام حسین (ع) همه انسان ها باید فدای دین شود از این روست که حضرت اباعبدالله الحسین (ع) خود ش دید اگر در آن برهه از زمان و در آن اوضاع خاصی که بر جامعه اسلامی حاکم بود، امر به معروف و نهی از منکر نکند، اصل اسلام در خطر است و فاتحه اسلام خوانده می‌شود؛ نیز زحماتی که جدّ بزرگوارش برای اسلام کشیده و جان فشانی شهیدانی که خونشان را در راه اسلام نثار کردند، در معرض بی اثر شدن است. از این رو بر خود لازم دانست که قیام کند،‌گرچه جان خود و بستگانش را در این راه فدا کند.
یک روز پیش از حرکت امام حسین (ع) از مدینه به طرف مکه مروان بن حکم حضرت را در کوچه دید و گفت: یا اباعبدالله! تو را نصیحت می‌کنم به این که با یزید بیعت کنی که خیر دین و دنیایت در بیعت با یزید است. حضرت در پاسخ فرمود: انا لله و انا الیه راجعون و علی الأسلام السلام اذ قد بلیت الأمة براع مثل یزید؛ وقتی فردی مانند یزید حاکم امت اسلام باشد ، فاتحه اسلام خوانده است. (4)
بنابراین معلوم است که در آن زمان و موقعیت، اساس اسلام در خطر بود. حضرت در جای دیگر فرمود:
«ألا ترون أنّ الحق لا یُعمَل به و أنّ الباطل لا یتناهی عنه،‌لیرغب المؤمن فی لقاء اله محقا؛ (5) آیا نمی‌بیند به حق عمل نمی‌شود؟ آیا نمی‌بیند قوانین الهی پایمال می‌شود؟ آیا نمی‌بیند این همه مفاسد پیدا شده و احدی نهی نمی‌کند؟ در چنین اوضاعی، مؤمن باید از جان خود بگذرد و لقای پروردگار را در نظر بگیرد».
در نتیجه عمل حضرت مصداق عملی امر به معروف و نهی از منکر بود . در نتیجه بخشی آن نیاز به آن همه جان فشانی و سختی وجود داشت ، به علاوه این عمل عین تکلیف حضرت محسوب می شد . در نتیجه تلاش در این مسیر به هلاکت انداختن خود به حساب نمی آید ، همان گونه که جهاد به عنوان یک تکلیف دینی منافاتی با آیه مورد نظر ندارد .برای اطلاع از این مسئله به منبع ذیل مراجعه شود. (6)
بنابر این خلاصه جواب این است که با توجه به سیره عملی امامان ع انسان باید فدای دین شود .تفصیل این مسله را در منبع ذیل جویا شوید. (7)
پی‌نوشت‌ها:
1. استاد محمد تقی مصباح یزدی، قلمرو دین، مجموعه سخنرانی ها ، نشر کانون گفتمان دینی، قم، 1378 ش.
2. آیت الله جوادی آملی، انتظار بشر از دیننشر مرکز اسرا ،قم، 1385 ش. ص 27 - 24.
3. بحارالانوار نشر دارالاحیا التراث العربی، بیروت، 1403 ش. ج 45، ص 6.
4. جواد محدثی فرهنگ عاشورا، جواد محدثی نشرمعروف ، قم ، 1378، ص 149.
5. سید محسن اعیان الشیعه،دارالاحیا لتراث العربی، بیروت ،بی تا. ج2، ص 402.
6. محمد باقر مجلسی بحارالانوار،نشر دارالاحیا التراث العربی، بیروت ،1403 ق،‌ ج42، ص 192.
7. محمد امین صادقی جلوه های عرفانی نهضت حسینی ،نشر بوستان کتاب، قم، 1387 ش.