chera khodavand dar bishtare ayehaye ghoran az kalameye ma estefade mikonad? baraye mesal chera khodavand mifarmayad ma ensan ra az gel afaridim? chera nemigooyad man ensan ra afaridam? chera az kalameye mofrad estefade nashode?
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
خداوند متعال یگانه است . آوردن ضمیر مفرد، اشاره به ذات بی همتای الهی است، ولى آوردن ضمیر جمع در آیات قرآن ممکن است به چند جهت باشد:
1_ گاهى آوردن ضمیر جمع به جهت اهمیت دادن به موضوع مهمى بوده که باید به آن اهمیّت ویژه اى داده مىشد، مانند حفظ و نگه دارى قرآن از تحریف. خداوند مى فرماید: «انّا نحن نزّلنا الذّکر و انّا له لحافظون؛(1) ما قرآن را نازل کردیم و خود آن را حفظ مى کنیم».
این تعبیر پر از اعجاز و دربردارنده پنج ضمیر جمع به جهت اهمیت دادن به قرآن است.
بنابراین جمع آوردن ضمیر گاهى به جهت اهمیت موضوع است.
2_ برخى از کارهاى الهى به واسطه ملائکه که جنود و کارگزاران الهى هستند انجام مى شود. این معنا اشاره به اسباب و مسبباتی دارد که خدای متعال در عالم قرار داده است. در عین حال که همه به خداوند بازمی گردند، مانند: «إنّا کلّ شى خلقناه بقدر؛(2) ما هر چیزى را به اندازه خلق کردیم».
3_ گاهى جمع آوردن ضمیر فقط براى گرامیداشت و تعظیم است، مانند: «انّا هدیناه السبیل؛(3) ما راه را به شما نشان دادیم».(4) گاه ضمیر متکلم وحده بیان مى شود که عنایت خاص به چیزى و به خلق بلاواسطه چیزى معلوم شود. احتمال دخالت غیر و واسطه ها دفع شود، مثل: «یا موسى انّنى أنا الله» در این مورد آوردن ضمیر جمع منافى با مقصود است.(5)
آیت الله طالقانى در تفسیر پرتوی از قرآن نوشته : در آیه«انّا انزلناه فى لیلة القدر» ضمیر جمع به کار برده با آن که خدا یکتا و یگانه است ،تا بر عظمت نازل کننده (خدا) دلالت کند. آن چه را که بخشنده اى بزرگ مىبخشد و مى فرستد، قطعاً با اهمیّت و عظیم است . نظیرش را در لفظ «الم نشرح لک صدرک» مى توان یافت.(6)
پینوشتها :
1. حجر (15) آیه 9.
2. قمر(54) آیه 49.
3. انسان (76) آیه 3.
4. آیت الله صافی، معارف دین، ج 1، ص 178.
5. همان.
6. آیت الله طالقانی،تفسیر پرتوی از قرآن، ص 274؛ تفسیر نمونه، ج 27، ص 181.
