پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در مورد حقوق پدر و مادر و وظیفه فرزند نسبت به آن ها در قرآن آیات متعددی آمده و در روایات نیز مورد تاکید جدی قرار گرفته است.
آیات قرآن :
قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاَّ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً ؛(1)
بگو: «بياييد آنچه را پروردگارتان بر شما حرام كرده است براي تان بخوانم: اينكه چيزى را شريك خدا قرار ندهيد! به پدر و مادر نيكى كنيد!
وَ قَضى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً كَريماً وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّياني صَغيراً؛ (2)
پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستيد! به پدر و مادر نيكى كنيد! هر گاه يكى از آن دو، يا هر دوى آن ها، نزد تو به سن پيرى رسند، كم ترين اهانتى به آن ها روا مدار! بر آن ها فرياد مزن! گفتار لطيف و سنجيده و بزرگوارانه به آن ها بگو! بال هاى تواضع خويش را از محبّت و لطف، در برابر آنان فرود آر! و بگو: «پروردگارا! همانگونه كه آن ها مرا در كوچكى تربيت كردند، مشمول رحمت شان قرار ده!»
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما ؛(3)
ما به انسان توصيه كرديم كه به پدر و مادرش نيكى كند، و اگر آن دو (مشرك باشند و) تلاش كنند كه براى من همتايى قائل شوى كه به آن علم ندارى، از آن ها پيروى مكن!
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً عَلى وَهْنٍ وَ فِصالُهُ في عامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لي وَ لِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصيرُ وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفا ؛(4)
به انسان درباره پدر و مادرش سفارش كرديم. مادرش او را با ناتوانى روى ناتوانى حمل كرد ( هنگام باردارى هر روز رنج و ناراحتى تازهاى را متحمّل مىشد). دوران شيرخوارگى او در دو سال پايان مىيابد (آرى به او توصيه كردم) كه براى من و براى پدر و مادرت شكر به جا آور كه بازگشت (همه شما) به سوى من است! هر گاه آن دو، تلاش كنند كه چيزى را همتاى من قرار دهى، كه از آن آگاهى ندارى (بلكه مىدانى باطل است)، از ايشان اطاعت مكن، ولى با آن دو، در دنيا به طرز شايستهاى رفتار كن.
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ كُرْهاً ً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً ؛ (5)
به انسان توصيه كرديم كه به پدر و مادرش نيكى كند. مادرش او را با ناراحتى حمل مىكند . با ناراحتى بر زمين مىگذارد. دوران حمل و از شير بازگرفتنش سى ماه است .
با توجه به این آیات، احسان به پدر و مادر واجب و در اهمیت، بعد از توحید قرار می گیرد. از مصادیق احسان واجب، چشم پوشی از توهین هایی است که احیانا از طرف آنان سر می زند. آنان اگر در حق ما ظالم هم باشند، ما موظفیم با احسان و نیکی با آنان رفتار کنیم. البته اوامر آن ها اگر مخالف امر خدا باشد، نباید اطاعت شود. حق توهین یا مقابله به مثل را نداریم . باید با عفو و تحمل و چشم پوشی و رد به نیکی با آنان مواجه شویم.
پی نوشت ها:
1. انعام (6) آیه 151.
2. اسراء (17) آیه 23-24.
3. عنکبوت (29) آیه 8.
4. لقمان (31) آیه 14-15.
5. احقاف (46) آیه 15.
