پرسشگر گرامی باسلام و تشکر از ارتباط با این مرکز.
در ابتدا باید گفت :شیعه وسنی مشترکات زیاد دارند ، در عین حال- به طور کلی- بعضی از مسایل(اعم از اعتقادی تاریخی...) موجب جدایی واختلاف شیعه وسنی شده اند ، از جمله:
1. امامت:
موضوع امامت عامل مهم اختلاف میان شیعه و اهل سنت است، بدین معنا که اهل سنت امامت را به عنوان رهبری اجتماع قبول دارند، اما امامت را به معنای مرجعیت دینی و منصب الهی قبول ندارند؛ در حالی که شیعیان امامت را مرجعیت دینی و منصب الهی می دانند، از این رو باور دارند امامان از سوی خداوند به رهبری مردم منصوب شده اند و علی (ع) خلیفه بلافصل پیامبر (ص) می باشد. بر این اساس یکی از مسائل مهم اختلاف شیعه و سنی، به مسئله امامت بر می گردد.
2. عصمت اهل بیت(ع):
شیعیان می گویند: پیامبر(ص)، حضرت زهرا(س) و امامان (ع) از موهبت عصمت بهره مندند. آنان الگوهای شایسته و انسان های کامل هستند که از گفتار و کردار آنان باید اسلام را شناخت و تفسیر صحیح از اسلام و احکام و قواعد و اعتقادات اسلام، تنها از طریق آنان درست است. هر تفسیری که آنان ارائه نمودند، باید آن را پذیرفت؛ در حالی که اهل سنت عصمت امامان را قبول ندارند. طبیعی است عدم اعتقاد به عصمت امامان و عدم حجیت سخنان آنان، تفاوت های مهم بین شیعه و سنی به حساب می آید
3. عدالت صحابه
بسیار از اهل سنت، به عدالت صحابه قائل هستند و روایات صحابه را می پذیرند؛ اما شیعیان چنین عقیده ندارند. اعتقاد به عدالت صحابه و پذیرش بی چون و چرای روایات صحابه که ریشه در اعتقاد به عدالت صحابه دارد، موجب پیدایش تفاوت ها و اختلافات بین شیعه و اهل سنت گردیده است.
4. اختلافات در فروع و احکام:
اختلاف دیگر این دو فرقه مر بوط به منابع استنباط احکام اسلامی است؛ بدین معنا که اهل سنت در کنار کتاب، سنت و اجماع، اجتهاد صحابه را نیز به عنوان یکی از منابع اصلی شناخت احکام می شمارند؛ در حالی که نزد شیعه قرآن و سنت دو منبع اساسی برای احکام الهی است؛ اما قیاس و عمل به رأی و اجتهاد جایگاهی ندارد. (1) بنابراین، برخى از اختلافات فقهى ریشه در همین نکته دارد. اختلاف در وضو هم از همین نوع است. امامان ما چنین راهنمایی کردند که وضو را به همین صورت که الان هست، انجام دهیم، چنان که امام باقر(ع) ظرف آبى برداشت و به وضو پرداخت و فرمود: پیامبر (ص) چنین وضو مى ساخت؛(2) اما کیفیت وضوى اهل سنت به جهت تفسیرى است که ایشان از آیه «فاغسلوا وجوهکم و ایدیکم الى المرافق» (3) دارند. ظاهر معناى آیه چنین است که صورت و دستها را تا آرنج بشویید. اهل سنت از کلمه «الى»برداشت مىکنند که آیه مىگوید دستها را از سرانگشتان به طرف آرنج بشویید؛ ولى با اندکى دقّت روشن مىشود که کلمه «الى» تنها براى بیان حدّ شستن است، نه کیفیّت شستن. توضیح این که: آیه درست به آن مىماند که انسان به کارگرى سفارش مىکند دیوار اتاق را از کف تا یک متر رنگ کند. بدیهى است منظور این نیست که دیوار از پایین به بالا رنگ شود؛ بلکه منظور این است که این مقدار باید رنگ شود، نه بیشتر و نه کمتر. بنابراین، فقط مقدارى از دست که باید شسته شود، در آیه ذکر شده است؛ اما کیفیت آن، در سنت پیامبر آمده است و آن شستن آرنج است به طرف سر انگشتان. (4) یکی از علل این تفاوت ها، به منابع اجتهاد بر می گردد که شیعه و سنی در آن اختلاف دارند.
درباره تفاوت و اختلافات شیعه و اهل سنت، به کتاب های: "نشانه های دو مکتب" اثر سید مرتضی عسگری، "فرق کلامی" اثر علی ربانی گلپایگانی، "فرهنگ فرق اسلامی" اثر محمد جواد مشکور، و نیز کتاب "رهبری امامت امام علی از دیدگاه قرآن و سنت" (ترجمه المراجعات علامه شرف الدین) مراجعه نمایید.
پىنوشتها:
1. http://www.bekhon.com/show_content.php?txt&code=1040
2. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1412ق. ج 1، ص 274
3. مائده (5) آیه 6.
4. تفسیر نمونه، ناصر مکارم شیرازی و دیگران، دار الكتب الإسلامية، تهران، 1374ش ، ج 4، ص 286
۱۳۹۰/۰۳/۱۴ ۲۱:۴۷
شناسه مطلب: 34808






