با سلام و تشکر .آیا دعا میتواند سرنوشت وتقدیر ما ویا خواست خداراهم عوض کند.اگر نه پس چرا هنگام سختی و مشکلات باید دعا کرد؟
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
دعا در حل معضلات و مشکلات و تغییر سرنوشت انسان نقش مؤثری دارد. دعا هرگز نباید جانشین فعالیت انسان گردد؛ یعنی نمی توان به صِرْف دعا کردن،به مقصود و هدفِ دلخواه نائل گشت، چون خداوند برای هر کاری، اسباب و مقدماتی قرار داده است و از مردم می خواهد از همان راه ها وارد شوند.
امام صادق(ع) می فرماید: "خداوند امتناع دارد که امور عالَم را جاری کند مگر از طریق وسائط و اسبابی. خداوند برای هر چیز سببی و برای هر سببی، شرح و حکمتی و برای هر شرح و حکمتی دانشی و برای هر دانشی ،دروازه گویایی قرار داده است".(1)
طبق روایات،لازمه استجابت دعا، اقدام و انجام وظیفه است. از این رو، یکی از کسانی که دعای شان مستجاب
نمی شود، فردی است که در خانة خود نشسته و بگوید: خداوندا، مرا روزی ده! به او گفته می شود: آیا به تو دستور تلاش ندادم.(2)
دعا ،قضا و قدر حتمی را برطرف می کند . این سخن درستی است . در روایات هم وارد شده است، از جمله امام سجاد (ع) می فرماید: دعا ، بلاى نازل شده و نازل نشده را دفع مى كند(3)
اما چند نکته را فراموش نکنید:
1- یکی از خواص دعا، تغییر قضا و قدر است. این طور نیست که همه دعاها ،قضا و قدر را تغییر می دهد، بلکه بعضی از دعاها این گونه است .برای بعضی این اتفاق می افتد، نه برای هرکسی که دعا کند . دعا خواص و اثرات دیگری هم دارد.
2- ممکن است خدا به شما عنایت خاص بکند. سرنوشت مقدر را به خاطر دعای شما تغییر دهد. ولی شاید لازم باشد خیلی بیش تر دعا کنید تا این اتفاق بیافتد، یعنی باید خیلی بیش تر دعا کنید تا عنایت خدا شامل حال تان بشود .
خداوند منّان در قرآن کریم مىفرماید: "ان الله لا یغیر ما بقوم حتى یغیروا ما بأنفسهم؛(4) خداوند سرنوشت هیچ قومى (و ملتى) را تغییر نمىدهد مگر آن که آنان آن چه را در خودشان است، تغییر دهند".
از رسول اکرم(ص) سؤال شد که: آیا دوا و دعا جهت استشفا به کار گرفته مىشود و این امور مىتوانند سرنوشت بیمار را تغییر دهند و جلوى قدر الهى را بگیرند؟ فرمود: دعا و دوا مىتوانند سرنوشت بیمار را تغییر دهند. اینها جلوى قدر الهى را نمىگیرند، بلکه خود از قدر الهى هستند(5)، یعنى خداوند مقرر نموده است که عوامل مادى و معنوى ( دعا، صدقه و انفاق، خدمت به خلق خدا) در سرنوشت انسان تأثیر گذارند.
امیرالمؤمنین (ع) به نقل از پیامبر(ص) مىفرماید: "کمک به نیازمندان هرگاه به صورت صحیح انجام گیرد و نیکى به پدر و مادر و انجام هر کار خیر، شقاوت را به سعادت مبدل مىکند. عمر را طولانى و از خطرات جلوگیرى مىنماید."
بنابراین همان گونه که ساختن سرنوشت به دست انسان و با اعمال و عقاید او است که توسط خدا تقدیر مىگردد، تغییر و تبدیل سرنوشت نیز با همت وى ممکن و مقدور است. (6)
استاد مطهرى مى گوید: "از نظر جهان بینى الهی، جهان هم شنواست و هم بینا،ندا و فریاد جاندارها را مى شنود و به آن ها پاسخ مى دهد. به همین جهت دعا یکى از علل این جهان است که در سرنوشت انسان مؤثر است. جلو جریان هایى را مى گیرد و یا جریان هایى به وجود مى آورد. به عبارت دیگر، دعا یکى از مظاهر قضا و قدر است که در سرنوشت حادثه اى مى تواند مؤثر باشد یا جلو قضا و قدرى را بگیرد".(7)
بنابراین دعا و صدقه همانند کار و تلاش انسان ها هستند. همان گونه که کار و تلاش انسانی سرنوشت او را رقم
می زند، دعا و صدقه نیز همین نقش را دارند.
بابت دعا که انجام می دهید، نه از خدا طلبکار باشید، نه نا امید،بلکه با استمرار و اصرار بر دعا و انجام وظایف خود، منتظر باشید تا لطف خداوند شامل حال تان شود .مواظب باشید شیطان شما را از مسیر هدایت منحرف نکند . شما را به گناه تشویق و از دعا کردن نا امید نکند .
پي نوشت ها :
1.ثقة الاسلام كلينى، الكافى، دار الكتب الإسلامية تهران، 1365 ش،ج 1 ص 183.
2.همان ،ج 2 ص 511.
3.همان ،ص 46.
4 . رعد (13) آیه 11.
5 .علامه مطهری مرتضی ، مجموعه آثار ،ج 1، ص 395.
6.علامه طباطبایى محمد حسین،المیزان، دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسين،قم، 1417 ق،نوبت پنجم،ج 11، ص 38.
7.علامه مطهری مرتضی ، مجموعة آثار، ج 1، ص 406.
