با توجه به اینکه خداوند در قران می فرمایند مردگان هرگز به دنیا باز نمی گردند مگر با برپایی قیامت،چطور ممکن است رجعت اتفاق بیفتد درحالی که می دانیم رجعت قبل از قیامت اتفاق می افتد؟
با عرض سلام و تشکر از ارتباط تان با این مرکز
چنین آیه ای در قرآن نیافتیم. البته آياتي شبيه به آنچه در سوال ذكر كرده ايد ،در قرآن آمده است؛ نظير:
حَتىَّ إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلىِّ أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كلاََّ إِنَّهَا كلَِمَةٌ هُوَ قَائلُهَا وَ مِن وَرَائهِم بَرْزَخٌ إِلىَ يَوْمِ يُبْعَثُون؛
تا زمانى كه مرگ يكى از آنان فرا رسد، مىگويد: «پروردگار من! مرا بازگردانيد! شايد در آنچه ترك كردم (و كوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم!» (ولى به او مىگويند:) چنين نيست! اين سخنى است كه او به زبان مىگويد (و اگر بازگردد، كارش همچون گذشته است)! و پشت سر آنان برزخى است تا روزى كه برانگيخته شوند.(1)
اين آيه اشاره دارد كه در جواب درخواست گنهكاران براي بازگشت به دنيا و انجام اعمال صالح، گفته مي شود: هرگز نمي توانيد به دنيا برگرديد.
با توجه به اين آيه و آيات ديگر بايد گفت كه اين حكم هميشگي و براي همه افراد نيست. چرا كه اتفاقا در مقابل آیاتی وجود دارد که اصل رجعت را ثابت می کند. به این آیات توجه کنید:
1 ـ آیه 243 سوره بقره که در آن سخن از جمعیتی است که از ترس مرگ از خانههای خود بیرون رفتند. خداوند فرمان مرگ به آنها داد و سپس آنها را زنده کرد:
"فقال لهم الله موتوا ثماحیاهم"(2)
2 ـ نیز به آیه 261 سوره بقره استدلال شده که در آن سخن از پیامبری است که از کنار یک آبادی عبورکرد، در حالی که دیوارهای آن فرو ریخته بود. اجساد و استخوانهای اهل آن در هر طرف پراکنده شده بود. از خود پرسید: چگونه خداوند این ها را پس از مرگ زنده میکند. خدا او را یک صد سال میراند و سپس زنده کرد و به او گفت: چقدر درنگ کردی؟ عرض کرد: یک روز یا قسمتی از آن، فرمود: نه، بلکه یکصد سال بر تو گذشت.
این پیامبر عُزیر باشد یا پیامبر دیگری تفاوت نمیکند، مهم صراحت قرآن در زندگی پس از مرگ در دنیا است.(3)
3 ـ در آیه 55 و 56 سوره بقره درباره بنیاسرائیل میخوانیم که گروهی از آنها بعد از تقاضای مشاهده خداوند گرفتار صاعقه مرگباری شدند و مردند، سپس خداوند آنها را به زندگی برگرداند تا شکر نعمت او را بهجا آورند: "ثم بعثناکم من بعد موتکم لعلکم تشکرون" (4)
4 ـ در آیه 110 سوره مائده ضمن برشمردن معجزات حضرت عیسی(ع) میخوانیم:" و اذا تخرج الموتی باذنی؛ مردگان را با فرمان من زنده میکردی".
این تعبیر نشان میدهد که مسیح(ع) از معجزه خود (زنده کردن) استفاده کرد، بلکه تعبیر الموتی دلیل بر تکرار آن است و این خود یک نوع رجعت برای بعضی محسوب میشود. (5)
5 ـ در سوره بقره آیه 73 در مورد کشتهای که در بنیاسرائیل برای پیدا کردن قاتلش نزاع و جدال برخاسته بود، میفرماید: "دستور داده شد گاوی را با ویژگی هایی سر ببرند. بخشی از آن را بر بدن مرده زنند تا به دنیا بازگردد و قاتل خود را معرفی کند و نزاع خاتمه یابد:
"فقلنا اضربوه ببعضها کذلک یحیی الله الموتی و یریکم آیاته لعلکمتعقلون".(6)
مرحوم علامه مجلسی(ره) میفرماید:
بیش از دویست حدیث درباره رجعت داریم که چهل و چند نفر از راویان متفاوت و علمای بزرگوار در بیش از پنجاه کتاب آوردهاند و این روایات وقوع رجعت را تأیید میکنند.(7)
البته این حرف درست است که رجعت مخصوص به عده بسیار محدودی از انسان ها بوده و این طور نیست که جنبه اکثری داشته باشد. تنها در مواقع خاص و بسیار ویژه اتفاق افتاده و خواهد افتاد. حرف شما که انسان ها تنها در قیامت دوباره زنده می شوند، اصلی کلی و تقریبا عام است اما در موارد بسیار معدودی این اصل عام تخصیص خورده و افرادی بعد از مرگ و قبل از برپایی قیامت به دنیا بازگشته اند که چند مورد را که در قرآن آمده بود، برای شما ذکر کردیم. در این زمینه امام صادق(ع) می فرمایند:
« ان الرجعهْْ لیست بعامهْْ، و هی خاصهْْ، لا یرجع الاّ من محض الایمان محضاً، او محضالشرک محضاً ؛
رجعت عمومی نیست، بلکه جنبه خصوصی دارد. تنها گروهی بازگشت میکنند که ایمان خالص یا شرک خالص دارند».(8)
رجعت در امت های دیگر اتفاق افتاده و دوباره نیز در زمان ظهور حضرت حجت(عج) اتفاق خواهد افتاد. این امر از اعتقادات خاص شیعه بوده و تقریبا در میان علمای شیعه اجماعی است.
پی نوشت ها:
1. مومنون(23) آيه 99 و 100.
2. مكارم شيرازي، تفسير نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران، 1374ه.ش، ج 15، ص 556.
3. همان، ص 557.
4. بقره(2) آیه56 و 57.
5. علامه طباطبایى، ترجمه تفسیر المیزان، سيدمحمد باقر موسوي همداني، جامعه مدرسين، قم، 1374ه.ش، ج6 ،ص319.
6. بقره(2) آیه 73.
7. مجلسي، بحارالانوار، موسسه الوفاء، بيروت، 1404ه.ق، ج 53، ص 122.
8. همان،ص39.
