درخواست از ائمه

درباره نوع درخواست انسان از ائمه چند فرض قابل طرح است:
1- اولین فرض همان است که شما در سؤال بدان اشاره کرده اید؛ یعنی فرضی که انسان از آن ها بخواهد تا در برابر دعای ما آمین بگویند؛ همان گونه که در بسیاری از مواقع شخصی دعا می کند و از جمع می خواهد در برابر دعای ایشان آمین بگویند؛ حال در این مورد بحثی وجود ندارد؛ چرا که ما قطعاً در برآوردن نیاز، از خداوند طلب کمک کرده و فقط از دیگران خواسته ایم آن ها نیز برآورده شدن این دعا را از خداوند طلب کنند و به تعبیر دیگر از آن جا که بزرگان دین به خصوص ائمه را از مقربان درگاه حق می دانیم ، دعای آن ها را در حق خود دارای تاثیر بیشتری دانسته ، در نتیجه از آن ها می خواهیم نزد خدا برایمان وساطت کنند. حال در این نوع طلب هیچ منعي وجود ندارد. آن چنان که خود رسول خدا (ص) در جریان مباهله وقتی که حسين (ع) را در آغوش و دست حسن (ع) را در دست گرفته، فاطمه (س) دنبالش و على (ع) به دنبال فاطمه (س) به راه افتادند، فرمود: هر گاه من دعائى كردم شما آمين بگوئيد (1) و يا خداوند در قرآن خطاب به پيغمبر (ص) می‏فرماید: «وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُکَ فَاسْتَغْفَرُوا اَللَّهَ وَ اِسْتَغْفَرَ لَهُمُ اَلرَّسُولُ لَوَجَدُوا اَللَّهَ تَوَّاباً رَحِیماً ؛ (2) اگر به هنگام ستم برخویش نزد تو آیند "ای پیامبر" و استغفار کرده و تو نیز برای آنان استغفار کنی خدا را توبه پذیر و مهربان خواهند یافت"، حال همان گونه كه ملاحظه مي كنيد آنچه در مجموع از اين آيه و روايت استفاده مي شود آن است كه واسطه قرار دادن ديگري براي رسيدن به حاجت مانعي ندارد.
2- فرض دوم آن است که ما مستقیماً از آن ها طلب کمک کرده و بخواهیم که فلان حاجت ما را بر آورده کنند یعنی از آنجا که آنها را از مقربان در گاه حق می دانیم ، اعتقاد داریم خداوند به آن ها قدرتی عنایت کرده است که بواسطه آن قادرند فلان حاجت ما را برآورده کنند همچنانکه ما برای درمان بیماری علاوه بر دعا، نزد متخصصین امر رفته و از آن ها کمک میخواهیم که البته در این امر نیز اگر چه درخواستمان مستقیماً از ائمه و يا مثلاَ از پزشک متخصص است. اما در حقیقت تمام این امور را فقط وسیله ای دانسته که با اذن و اراده خداوند تاثیر گذارند حال در این مورد نیز هیچ منع عقلی و شرعی وجود ندارد آنچنانکه در جنگ خیبر حضرت علی (ع) برای رهایی از درد چشم، مستقیماً خدمت رسول خدا (ص) رفت و حضرت با آب دهانش چشم علی (ع) را شفا داد (3) یا قرآن از قول حضرت عیسی (ع) نقل می کند که می فرمود"ِْ ... فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيرَْا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْىِ الْمَوْتىَ‏ بِإِذْنِ الله" (4) از گل برايتان چيزى به شكل مرغ مى‏سازم، سپس در آن مى‏دمم بلادرنگ و به اذن خدا مرغى مى‏شود و نيز كور مادر زاد و برص را شفا مى‏دهم و مرده را به اذن خدا زنده مى‏كنم" حال دقت در این آیه روشن می شود که حضرت شفای کور مادرزاد و برص را مستقیماً به خود نسبت داده و می فرماید من شفا می دهم و ... بر این اساس هیچ مانعی ندارد که ما مستقیماً از آنها به خاطر قدرتی که خداوند عطاء فرموده (آن چنان که حضرت عیسی همه را منسوب به خدا می داند ) طلب حاجت کنیم .
3- اين كه ما از آن ها مستقيماً و با اين اعتقاد كه آن ها بدون اذن و اراده خدا و مستقلاً قادر به برآوردن درخواست ما مي باشند؛ آنچه كه شرك در برابر خداوند محسوب شده و ما به شدت از آن نهي شده ايم. تنها اين مورد است و حال آن كه كسي ، از ائمه با اين نيت طلب كمك نمي كند، خلاصه آن كه شرك بودن توسل ، زمانی مطرح شد که برخی از وهابیون عمداً یا سهواً گمان کرده اند متوسلین، برای اهل بیت و دیگران ، نقش استقلالی قائل شده و مستقیماً از آن ها طلب می کنند و به نوعی آن ها را مثل بتان جاهلی عبادت و نقش الوهی قائلند و حال آن که ما معتقديم تمام این تاثیرات به واسطه اذن و قدرت الهی انجام مي شود و این نوع توسل نه تنها نهي نشده بلكه بسيار بدان سفارش شده است.

پی‏نوشت‏ها:
1. موسوى همدانى، ترجمه المیزان، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسين حوزه علميه، قم‏ 1374 ش‏، ج‏3، ص 365.
2. نساء (4) آیه 64.
3. عطاردى، عزيز الله،‏ زندگانى چهارده معصوم (ع)، چ اسلاميه،تهران 1390ق، ص 145 .
4. آل عمرن، (3 ) آيه 49 .