توبه

پرسش 1:
توبه
شرح : پس از سالها گناه و توبه کردن هاي مکرر حدود سه هفته است که توبه کردم و تقريبا هر شب نماز شب مي خوانم و نمازهاي يوميه را در اول وقت به همراه يک نوبت نماز قضا مي خوانم. براي حاجتي (تحول مادي و معنوي)که دارم هر روز زيارت عاشورا با صد لعن و سلامش با نيت ختم چهل روز و چند کار عبادي شبيه به اينها را انجام ميدهم. 1-آيا توفيق اين اعمال و ترک گناهم نشانه پذيرش توبه ام است؟
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
غرق گنه نااميد مشو ز دربار ما که عفو کردن بود در همه دم کار ما
با توبه مي‏توان از عذاب رهايي يافت. گنهکار قبل از توبه حالت و وضعيتي دارد که به موجب آن مستحق عذاب است، ولي پس از توبه و استغفار در پيشگاه خداوند، حالت او دگرگون مي‏شود. روح عصيانگر او تصفيه شده و مستحق آمرزش و رحمت مي‏گردد. مانند کسي که پس از ارتکاب جرم و ضايع کردن حق ديگري شايسته کيفر است؛ اما وقتي که شاکي را راضي کرد، مستحق تخفيف و يا بخشش مي‏شود.هيچ گناهي غير قابل بخشش نيست.
توبة از هر گناهي دو رکن اساسي دارد:
1- پشيماني از گناه.
2- عزم بر ترک آن. امام علي(ع) مي فرمايد : "توبه به دل پشيمان شدن و به زبان آمرزش خواستن و به اندام ترک نمودن است".(1) بر اين اساس مي توان گفت :
حقيقت توبه، پشيماني از گناه و قصد و عزم جدي براي ترک آن است. اگر کسي به اين حالت دست يافت ، حقيقت توبه در او محقق شده است. توبه هر گاه حقيقى و واقعى باشد و از اعماق جان برخيزد ، واقعاً از گناهى که مرتکب شده ، احساس خجلت و ندامت کند و خود را در پيشگاه خدا شرمنده ببيند و در صدد کسب رضاى حق تعالى باشد, مقبول درگاه احديت واقع شده و آثار و برکاتش نمايان مى گردد. هر چند گناه بزرگ يا بسيار باشد.
رسول اکرم فرمود :
«هر مرضي،دارويي دارد . داروي گناهان، استغفار و طلب عفو و آمرزش از خدا است». (2)
خداوند در قرآن براي تمام گنهکاران باب توبه را باز کرده و فرموده است:
«قل يا عبادي الذين اسرفوا علي انفسهم لا تقنطوا من رحمه الله ان الله يغفر الذنوب جميعا؛
اي پيامبر !به بندگان گناهکار و اسرافکار در گناه بگو که نبايد از رحمت خداوند مأيوس شويد. آري خداوند تمامي گناهکاران را خواهد بخشيد» (3).
پس با توبه واقعي و ترک عمل که انجام داديد ، خدا توبه تان را قبول مي کند . اعمالي هم که انجام مي دهيد، توفيقاتي است که از جانب خدا به خاطر توبه شامل حال تان شده است.ما را در عبادات تان از دعا فراموش نکنيد. موفق باشيد.

پي نوشت ها:
1. محمد محمدي ري‌شهري، ميزان الحكمه، دار الحديث، 1416 ه.ق، ج 2، ص 997، ماده "ذنب".
2.همان، ص 997.
3. زمر(39) آية 53.

پرسش 2:
ممکن است تا ماهها و سالها بخاطر گناه ها و توبه شکستنهايم دعاهايم مستجاب نشود؟ خواهش مي کنم پاسخ من را بدون دلداري دادن و بر اساس آيات و روايات محکم بدهيد. چون تحملش را دارم؟
پاسخ:

پرسشگر گرامي! يكي از موانع عدم استجابت دعا گناه است، ولي اولا نه گناهي كه از آن توبه واقعي نموديد ؛ثانيا گناه تنها علت مستجاب نشدن دعا نيست ،بلكه عوامل ديگري نيز دخالت دارند .
امام علي(ع) مي‏فرمايد: «المعصية تمنع الاجابة؛(1)
گناه مانع اجابت دعا است».
گاهي با وجود تمام شرايط دعا، دعا مستجاب نمي‏شود، چون به مصلحت ما نيست، يعني چيزي را طلب مي‏کنيم که به سود ما نيست، اگر چه مي‏پنداريم به نفع ما است.
گاهي دعا مستجاب مي‏شود، ولي از روي مصالحي تحقق عملي آن به تأخير مي‏افتد، حتي ممکن است تا بيست سال طول بکشد تا محقق گردد.
از اين رو مؤمنان ثابت قدم هيچ گاه از تکرار دعا مأيوس نمي‏شوند، بلکه مي‏گويند:
دسـت از طلب نـدارم تا کـام من برآيد يا جان رسد به جانان يا جان ز تن درآيد
بهتر است عواملي كه در استجابت دعا موثرند ، بدانيد تا با عمل به آن ها زمينه را براي استجابت دعا فراهم كنيد.
شرايط استجابت دعا:

1-دعا و ارتباط مداوم با خدا در هر حال
خداوند به پيامبرش دستور مي‏دهد که «نفس خويش را در کمال شکيبايي در هر بامداد و شامگاه به دعا و جلب خشنودي خدا وادار کن».(2)
قرآن کساني را که فقط در هنگام گرفتاري و مشکلات دعا مي‏کنند، مورد نکوهش قرار داده است: «وقتي به انسان گرفتاري و غمي روي مي‏آورد، ما را در هر حال (خواب و بيداري، نشسته و ايستاده) بخواند و چون گرفتاريش را برطرف کنيم، برود (و از ارتباط خود با خدا از جهت کميت و کيفيت بکاهد و گاهي قطع نمايد، به گونه‏اي که) گويي اصلاً ما را براي گرفتاري که به او رسيده بود، نخوانده است!».(3)
2- دعا بايد از صميم قلب باشد.
تمام ذرات وجود انسان يک چيزي را بخواهد و طلب کند و دل و زبانش با عمل و رفتارش هماهنگ باشد.
3-اعتماد به خدا و اطمينان به اجابت او:
4-قطع اميد از غير خدا و اميد و اطمينان به خداوند.
5-دعا بايد در کنار تلاش و تدبير باشد.
امام صادق(عليه السلام ) فرمود: «الداعي بلا عمل کالرامي بلا وتر؛ کسي که دعا مي‏کند و به دنبال آن تلاش و عمل نمي‏کند، مانند آن است که بي چله کمان تير مي‏اندازد».(4)
دعا نمي‏تواند جاي تلاش و برنامه ريزي در زندگي را بگيرد، بلکه مکمل آن مي‏تواند باشد.
6-دعا بايد با حالت تضرع و دلي شکسته باشد.
7-مکان دعا در استجابت تأثير دارد، مثلاً دعا در حرم امامان (ع) مخصوصاً حرم امام حسين(ع) و کنار خانه خدا به خصوص مقام حضرت ابراهيم(ع) و کنار حجرالاسود.
8-زمان دعا.
دعاي پنهاني و در تاريکي شب زودتر به اجابت مي‏رسد، مخصوصاً در قنوت يا سجده نماز «وتر» که بعد از خواندن هشت رکعت نماز شب و دو رکعت نماز شفع خوانده مي‏شود.
قرآن مي‏فرمايد: ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدينَ (5) ؛پروردگار خود را به حالت تضرع و تذلل و در پنهاني و خفا بخوانيد.
دعا در شب‏هاي ماه رمضان و رجب و دهه اول ذي‏الحجه و غير آن دعا را به اجابت نزديک مي‏کند.
9-توسل به چهارده معصوم(ع) و آن‏ها را وسيله و شفيع قرار دادن.
به اين ترتيب شخص در جاده دعا قرار مي‏گيرد و بايد مراقب باشد تا راه دعا را درست بپيمايد و به بيراهه نرود.
موفق باشيد.

پي نوشت ها:
1. غرر الحكم و درر الكلم، عبدالواحد بن محمد التميمي، مكتب الإعلام الإسلامي - قم، 1366 ه. ش ، ص193.
2.كهف (18)آيه 28.
3.يونس (10)آيه12.
4.شيخ حر عاملى، وسائل الشيعة، 29 جلد، مؤسسه آل البيت عليهم‏السلام قم، 1409 هجرى قمري، ج 7 ، ص 14.
5.اعراف(7) آيه55.
.