پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
یکی از نیازهای اساسی بشر در تمام طول عمر، از کودکی تا کهنسالی، به ویژه در دوران نوجوانی و جوانی، انتخاب دوست و داشتن رفیق و همنشینی است که از جهت روحی، اخلاقی، فکری و اجتماعی با او موافق و یک دل باشد. هر انسانی ضرورت و نیاز به رفاقت و همنشینی با فردی را که بتواند به راحتی با او انس و الفت بگیرد و از قرار گرفتن در کنارش احساس خشنودی نماید، در وجودش مییابد.
اسلام به دوستی و ضرورت دوستیابی، اذعان دارد و به آن توصیه کرده است و هماهنگ با آفرینش و طبیعت و نیاز انسان، احکام قوانین و ضوابطی را «تشریع» نموده است . بدین وسیله ملاک و معیارهای دوست خوب و دوست بد را تعیین نموده و آثاری را که هر یک از دوستان خوب و بد در زندگی، رفتار، اخلاق، عقاید و سرنوشت بشر میگذارد، بیان کرده است. نیز به بیان حقوقی که دوست بر گردن دوست دارد ،پرداخته و رعایت آن را تأکید نموده است. از برخی روایات نکتهای مرتبط با مقصود شما استفاده می شود مثلاً روایت شده: «خير من صحبت من ولهك بالأخرى و زهدك في الدنيا و أعانك على طاعة المولى ؛(1) بهترین دوست وهمراه تو کسی است که تو را به آخرت مشتاق کند و نسبت به دنیا بی رغبت کند و در اطاعت خدا کمک کند ».
و یا در تقویت ایمان، عقل و دانشتان مؤثر گردد.
ما ویژگی های دوست خوب را می گوییم تا شناختن آن برای شما آسان تر گردد
دوست خوب از نظر روایات معصومین کسی است که ویژگیهای ذیل را دارا باشد:
1 - عقل و خرد:
در روایات بر همنشینی با دوستان خردمند تأکید شده است. امام علی علیهالسلام میفرماید:
صحبة الولي اللبيب حياة الروح
"هم نشینی با دوست خردمند، زندگی بخش جان و روح است". (2) این موضوع به حدی مهم است که دشمن خردمند بر دوست نادان ترجیح داده شده است.
دوستی با مردم دانا نکوست دشمن دانا به از نادان دوست
دشمن دانا بلندت میکند بر زمینت میزند نادان دوست
مشخص است که وقتی دوست انسان خردمند باشد در بسیاری از مشکلات راه حل مناسب ارئه می دهد و به انسان کمک می کند
2 - صلاحیت اخلاقی:
دوست خوب کسی است که از رذایل اخلاقی و شرارت باطنی به دور باشد.
در روایات معصومین از دوستی با اشرار و اهل فسق و فجور به شدت منع شده است. امام علی میفرماید: صحبة الأشرار تكسب الشر كالريح إذا مرت بالنتن حملت نتنا
"هم نشینی با تباه کاران مایه تباهی است، همانند باد که وقتی بر مردار میوزد، با خود بوی بد به همراه دارد". (3) افرادی که با دوستان نااهل رفت و آمد میکنند، هر چند بتوانند مراقب خویش باشند، اما هرگز نخواهند توانست خود را از رسوایی و ننگ و بدنامی اجتماعی محفوظ بدارند.
تا توانی میگریز از یار بد یار بد بدتر بود از مار بد
مار بد تنها تو را بر جان زند یار بد بر جان و هم ایمان زند
پر واضح است که اگر دوست خوشنام داشته باشیم در بسیاری موارد باعث پیشرفت مادی و معنوی ما می شود.
دوست بد کسی است که ویژگیهای فوق را دارا نباشد، یعنی از عقل و خرد برخوردار نباشد و صلاحیت اخلاقی نداشته باشد و به تعهدات پای بند نباشد و همطراز آدمی نباشد. در پارهای از روایات از دوستی با بعضی از افراد نهی شده که به روایتی جامع در این باره اشاره میکنیم.
امام سجاد علیهالسلام مردم را از رفاقت با پنج دسته برحذر داشته است:
َ«ا يَا بُنَيَّ انْظُرْ خَمْسَةً فَلَا تُصَاحِبْهُمْ وَ لَا تُحَادِثْهُمْ وَ لَا تُرَافِقْهُمْ فِي طَرِيقٍ فَقُلْتُ يَا أَبَتِ مَنْ هُمْ عَرِّفْنِيهِمْ قَالَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْكَذَّابِ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَةِ السَّرَابِ يُقَرِّبُ لَكَ الْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ لَكَ الْقَرِيبَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْفَاسِقِ فَإِنَّهُ بَائِعُكَ بِأُكْلَةٍ أَوْ أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْبَخِيلِ فَإِنَّهُ يَخْذُلُكَ فِي مَالِهِ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْقَاطِعِ لِرَحِمِهِ فَإِنِّي وَجَدْتُهُ مَلْعُوناً فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي ثَلَاثَةِ مَوَاضِ؛(4) ای فرزندم، به پنج گروه نظر کن و با آنها رفاقت نکن و سخن نگو و همراه آنها نشو:
1 - از رفاقت با دروغگو بپرهیز که او مانند سراب است که نزدیک را دور و دور را نزدیک جلوه میدهد.
2 - از دوستی با گناهکار اجتناب کن که تو را به یک لقمه یا کمتر میفروشد.
3 - از رفاقت با بخیل خودداری کن که تو را در زمانی که نیاز به او داری، رها میکند.
4 - از مصاحبت با نادان بپرهیز که او میخواهد به تو نفع رساند. اما ضرر میرساند.
5 - از دوستی با کسی که از خویشاوندانش بریده، دوری کن که او را در قرآن ملعون یافتهام».
این ملاک ها به خوبی برای ما مشخص می کند که دوست خوب را چگونه بشناسیم اگر این چنین دوستی برای انسان حاصل شود به طور قطع باعث پیشرفت او می شود و می تواند او را در ابعاد مادی و معنوی بالاتر ببرد.
اما برای شناخت امام زمان بهترین راه این است که مطالعات خودمان را نسبت به مهدویت افزایش دهیم و به حمد الله کتب بسیار خوبی در این زمینه نوشته شده است:
1- دادگستر جهان، ابراهیم امینی.
2- جهانگشای عادل، سید جمال الدین دین پرور.
3- نوید امن و امان، لطف اللّه صافی گلپایگانی.
4- موعودی که جهان در انتظار اوست، علی دوانی.
5- قائم آل محمد(ص)و فلسفه غیبت، میرزا خلیل کمرهای.
6- مهدی موعود امم، محمد تقی شریعتی.
7- خورشید مغرب، محمد رضا حکیمی.
8- در فجر ساحل، محمد حکیمی.
9- آینده بشریت از نظر مکتب ما، سید محمود طالقانی.
10- قیام و انقلاب مهدی از دیدگاه فلسفه تاریخ، شهید مرتضی مطهری.
اما برای اینکه بتوان از یاران حضرت مهدی شد و حضرت مهدی (عج)را از خود راضی کنیم بهترین کار این است که به وظیفه های علمی و عبادی و اجتماعی خود به نحو احسن انجام دهیم یعنی در عبادات بانشاط و با میل باشیم و سعی کنیم مستحبات را عمل کنیم از تمام گناهان دوری کنیم و همه واجباتمان را انجام دهیم در علم پیشرو باشیم ودر عرصه خدمت به مردم و مومنین تلاشگر این ها عواملی است که حضرت را ازما راضی میکند چرا که آنها آمده اند تا انسان را به وظائفی که او را به کمال می رساند اگاه کنند و ما با انجام وظایف خود دل آنها را شاد می کنیم البته دعا برای فرج و سلامتی حضرت از وظایف ما است
موفق باشید.
پینوشتها :
1. غرر الحكم و درر الكلم، عبدالواحد بن محمد التميمي، في جزء واحد، مكتب الإعلام الإسلامي - قم، 1366 ه. ش. ص430 .
2. همان ،ص 429 .
3. همان، ص 431.
4. ثقه الاسلام كليني، الكافي، الناشر: دار الكتب الاسلاميه، تهران، سال نشر/1365 ه.ش ، ج2، ص641.
