پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز از منابع اسلامی استفاده می شود که عموم افراد پاک و با ایمان، در بهشت جاودانه خواهند بود . برخی از گناهکاران (که وجود آن ها غرق در کفر و انکار و گناه و تجاوز شده است) برای همیشه در مجازات و عذاب دوزخ می مانند.
به تعبیر قرآن کریم "بلی من کسب سیئةً و احاطتْ به خطیئتُه فإولئک اصحاب النّارهم فیها خالدون؛(1) آری کسی که مرتکب گناهی گردد و آثار آن تمام وجود او را احاطه کند، چنین کسی اهل دوزخ است و جاودانه در آن خواهد ماند".
گروهی دیگر از انسان ها هستند که هم گناهانی انجام داده و هم کارهای نیک دارند . این گروه اکثریت انسان ها را تشکیل می دهند. اینان پس از تحمل سختی ها یا عذاب هایی در عالم برزخ یا قیامت و پاک شدن از گناهان (به اندازه ای که گناه داشته اند و توبه نکردند) سرانجام وارد بهشت می شوند و در آن جاودانه خواهند بود.
در این باره در آیات متعدد قرآن کریم سخن گفته که در این جا تنها به دو نمونه (یکی در باره زندگی ابد بهشتی و دیگر زندگی ابد جهنمی) اشاره می گردد : درباره حیات جاودانه بهشتی فرمود :
«وَ مَن يَأْتِهِ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ الصَّالِحَاتِ فَأُوْلَئكَ لهَُمُ الدَّرَجَاتُ الْعُلىَ * جَنَّاتُ عَدْنٍ تجَْرِى مِن تحَْتهَِا الْأَنهَْارُ خَلِدِينَ فِيهَا وَ ذَالِكَ جَزَاءُ مَن تَزَكى؛ (2) آنها که با ایمان و عمل صالح در محضر پروردگارشان حاضر شوند ،درجات عالی دارند . این درجات عالی همان باغ های جاویدان بهشتی است . که از زیر درختان شان نهرها جاری است ، جاودان که در آن زندگی می کنند و این پاداش کسی است که خود را پاک کند» .
در باره زندگی ابدی جهنمی فرمود : « وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ ناراً خالِداً فيها وَ لَهُ عَذابٌ مُهين ؛(3) و آن کس که نا فرمانی خدا و پیامبرش را کند و از حدود الهی تجاوز نماید ، او را در آتشی وارد می کند که جاودانه در آن خواهد ماند و برای او مجازات خوار کننده ای است ».
طبق این گونه آیات الهی به روشنی معلوم می شود که زندگی بعد از مرگ انسان پایان ناپذیر و ابدی است ، با این تفاوت که بعضی در سعادت ابدی و کفار معاند شقاوت ابدی به سر می برند . بنابر این بر اساس آموزه های وحیانی بسیار روشن است که سر نوشت انسان چگونه رقم می خورد و در این فرایند تردیدی نیست . درباره برچیده شدن بساط بهشت و دوزخ باید گفت هیچ دلیل عقلی و یا نقلی بر این احتمال دلالت ندارد. و حتی بر خلاف آن چنان که اشاره شد بر جاویدانگی آن دو تاکید شده .
علت آن که در دنیا از پایان عالم و بعد از بهشت و دوزخ سؤال می کنیم، آن است که تصور ما در این عالم محدود است. در این جهان، با امور مادی و محدود سر و کار داریم . به همین خاطر، ابتدا آن عالم را مقایسه با این عالم نموده و سپس از کیفیت آن سؤال می کنیم . به دنبال حد و محدودیت برای آن می گردیم. در حالی که نظام آخرت کاملاً متفاوت با نظام دنیا است.
هم چنین این سوال که آیا بهشت خسته کننده نیست؟ به خاطر مقایسه آن عالم و نظام آن با نظام دنیا است. در دنیا بسیاری از چیزها تکراری می شود . انسان پس از مدتی از چیزها خسته و دلزده می شود. به همین خاطر گفته اند که انسان در دنیا ، دنبال چیزی است که ندارد و دلزده از آن چیزی است که دارد. اما نظام آخرت با دنیا متفاوت است ، هیچ چیز در بهشت حالت تکرار ندارد و همه چیز تازه است ، گویی هیچ مورد مشابه در گذشته ندارد.وبهمین خاطر بهشتیان خواستار تغییری نیستند «خالِدينَ فيها لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلاً(4) جاودانه در آنند و تغيير يافتن از آن را نخواهند»
مبنای نعمت های اخروی میل و خواست مومنان است چنان که در قرآن فرموده :
« وَ لَكُمْ فيها ما تَشْتَهي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فيها ما تَدَّعُون (5) و براى شما هر چه دلتان بخواهد در بهشت فراهم است، و هر چه طلب كنيد به شما داده مىشود » . در نتیجه همان گونه که برای تعدد و تنوع امیال و خواست های انسان محدودیتی وجود ندارد برای نعمت های بهشتی نیز همین گونه است اگر انسان تا ابد و همیشه با چیزهای تازه روبرو شود ، هیچ گاه خسته نخواهد شد. در واقع جاودانگی در بهشت، چیزی است که خواستة فطری و درونی انسان است که هر کسی در درون خود همیشه آن را می خواهد و عالم آخرت و بهشت، پاسخ به این خواستة فطری و درونی انسان است.
نعمت های بهشت که به صورت مادی بیان گردیده است، با نعمت های دنیوی تفاوت کلی دارد، چرا که آن نعمت ها در وصف نمی گنجد . در بهشت آنچه انسان اراده کند، تحقق و وجود می یابد. نعمت ها و لذت ها در بهشت به خواست انسان وجود می یابد و انسان چیز خسته کننده و تکراری طلب نمی کند. مانند انسان نیکوکار که در دنیا کار نیک و شایسته و کمک به دیگران می کند . این حالت هیچ گاه موجب خستگی و دلزدگی انسان نمی شود ، اگر چه تا ابد ادامه یابد. گذشته از آن که نعمت های معنوی و روحانی در بهشت وجود دارد و همه چیز به صورت خالص هست، بر خلاف دنیا که لذت ها و غم ها و مشکلات هیچ کدام خالص و همیشگی نیست.
پی نوشت ها:
1. بقره (2) آیه 81.
2. طه(20) آیه75- 76.
3. نساء (4)آیه 14.
4.كهف(18)آیه 108.
5. فصلت (41) آیه 31.
