پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
مهم ترین اصل در عمل به دانسته ها، تقویت اراده است. برای تقویت اراده، باید به عوامل تأثیرگذار توجه کنید. عوامل مؤثر در اراده دو دسته اند: معنوی و غیر معنوی یا کاربردی.
برخی از عوامل معنوی جهت تقویت اراده:
1. روزه: به ویژه روزه مستحبی، سبب تقویت اراده می شود.
2. پایبندی به نماز اول وقت.
3. زود خوابیدن و سحرخیزی جهت خواندن نماز شب.
4. تلاوت قرآن، به ویژه در هنگام سحر.
5. مراقبت از زبان و کنترل آن، به ویژه از دروغ و غیبت.
6. توسل به امام زمان - علیه السلام - و خواندن زیارت آل یاسین و خواندن دعایی که بعد از زیارت در مفاتیح الجنان حاج شیخ عباس قمی آمده که ابتدای آن با این عبارت شروع می شود: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ نَبِيِّ رَحْمَتِكَ وَ كَلِمَةِ نُورِكَ وَ أَنْ تَمْلَأَ قَلْبِي نُورَ الْيَقِينِ وَ صَدْرِي نُورَ الْإِيمَانِ وَ فِكْرِي نُورَ الثَّبَاتِ وَ عَزْمِي نُورَ الْعِلْمِ وَ قُوَّتِي نُورَ الْعَمَلِ وَ لِسَانِي نُورَ الصِّدْق... ».
عوامل کاربردی جهت تقویت اراده:
1. اصل مقاومت:
اصل مقاومت یا اصل تسلیم ناپذیرى، به این معنا است که انسان در برابر شکستها و ناکامىها مقاومت کند؛ زیرا برخى از شکستها، زمینه پیروزىهاى بزرگ را فراهم مىکند.
2. امید داشتن:
دومین اصلى که نقش بنیادى در تقویت اراده دارد، امیدوارى است. انسان باید در زندگى با امید زندگى نماید. یأس و نا امیدى، انسان را از رسیدن به هدف باز داشته و روند زندگى را دچار مشکل مىکند. آن دسته از بزرگان که قلههاى موفقیت را کسب نمودند، امید به زندگى داشتند.
3. مبارزه با عادت ناپسند:
یکى از عوامل مهم تقویت اراده، مبارزه با عادتهاى بد و ناپسند است. از این رو، باید سعى شود با هواهاى نفسانى که انسان را به اعمال ناپسند مىکشاند، مبارزه شده و از عادات ناپسند جلوگیرى گردد.
یک نه گفتن به عادت بد، موجب مىشود شخص براى مدّتى تجدید قوا کند. بدین وسیله، ضعف اراده خود را به تدریج بر طرف سازد.
پیامبر اسلام (ص) جهت مبارزه با هواهاى نفسانى که زمینههاى عادت بد را فراهم مىکند، می فرماید: «الشّدید من غلب نفسه»؛ (1) «کسى قوى و با اراده است که بر هواى نفس خود چیره شود».
4. تلقین به داشتن اراده قوى:
یکى از عوامل مهم تقویت اراده، تلقین کردن است؛ یعنی به خودش تلقین نماید که انسان اراده قوى دارد. انسان باید این گونه باور داشته باشد که "من مىتوانم بر مشکلات پیروز شوم. من مىتوانم در امتحان موفق شوم. من اراده قوى و پولادین دارم".
در این خصوص، سخنى از ناپلئون شنیدنى است: «باید کلمه "نمىشود" از قاموس زندگى و از لغت محو گردد و از شنیدن واژههاى "نمىشود، نمىتوانم و نمىدانستم" نباید استفاده کرد...». (2)
5. داشتن هدف روشن:
متأسفانه، آن عدّه که دچار ضعف اراده مىشوند و از فعالیتهاى موفقیّتآمیز دست بر مىدارند، آنانى هستند که هدف معیّن و تعریف شده ندارند. اینان فعالیتهاى خویش را نیمه کاره رها مىکنند. براى تقویت اراده باید اهداف معیّن داشت.
6. تمرین تمرکز حواس:
تمرین تمرکز حواس، یکى از راههاى تقویت اراده است. براى تمرکز حواس باید نظم و انضباط در همه امور زندگى ایجاد کرده و با برنامه ریزى فعالیتهاى خویش را پیش برد.
7. انجام وظایف الهى:
یکى از عوامل مهم تقویت اراده، انجام وظایف الهى و حاضر دانستن خداوند در همه صحنههاى زندگى است. نماز را اوّل وقت خواندن، مقررّات الهى را رعایت نمودن و اجتناب از گناه، هر کدام مهمترین عامل تقویت اراده به شمار مىآید. کسى که روزه مىگیرد، در واقع با تمام هوسها و رذایل اخلاقى مبارزه مىکند. کسى که به عبادت خداوند مىپردازد، آرامش روانى پیدا مىکند. آرامش روانى، مؤثرترین عامل تقویت اراده است. یکى از بزرگان مىگوید: «خداوند، بزرگ ترین گنج آرامش من است. من دیگر شتاب نخواهم کرد. او به من فرمان داده است که گاهى بایستم و آرام باشم...». (3)
8. اعتماد به نفس:
خودباورى و اعتماد به نفس نیز عامل مهم تقویت اراده است. اگر انسان استعداد و قابلیتهاى خویش را بشناسد و باور کند که توان انجام خیلى از چیزها را دارد، در تصمیمگیرى خویش دچار مشکل نمىشود.
9. بهرهگیرى از سرگذشت انسانهاى با اراده:
خواندن زندگى نامه انسانهاى با اراده موجب مىشود که انسان در برابر عواملى که موجب ضعف اراده مىشود، مقاومت نموده و عوامل تقویت اراده را تجربه کند؛ مثلاً یکى از عوامل موفقیت "پشتکار" است.
علامه امینى (ره) صاحب کتاب ارزشمند الغدیر جهت تدوین این کتاب، به کشورهاى مختلف سفر کرد. یکى از سفرهاى وى به هندوستان حدود شش ماه طول کشید. پس از بازگشت از هند، پرسیدند: هواى هندوستان چگونه بود؟ وى پس از اندکى تفکر پاسخ داد: «من به دلیل این که همواره سرگرم مطالعه بودم، نفهمیدم هواى آن جا در این مدّت چگونه بود!»
در کتاب «رمز پیروزى مردان بزرگ» از آیتالله جعفر سبحانى و کتاب «سیماى فرزانگان» از رضا مختارى، داستانهاى بسیارى از بزرگان در این زمینه نقل شده است.
پى نوشتها:
1. محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه، ج 11، ص 123، مؤسسه آل البيت، قم، 1409 ه.ق.
2. جعفر سبحانى، رمز موفقیت مردان بزرگ، ص 99، انتشارات نسل جوان، چاپ هفدهم، 1376 ش.
3. نورمن وینست پیل، معجزه اراده، مترجم: وجیهه آزرمی، ص 46، انتشارات انجمن اولیا و مربیان.
