پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
از آیات قرآن کریم معلوم میشود که جنیان مؤمن و کافر دارند و نحوه هدایت شان هم بر اساس وحی آسمانی است که برای بشر ارسال شده است .
مثلاً در قرآن کریم آمده:
«وَأَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَمِنَّا دُونَ ذَلِکَ کُنَّا طَرَائِقَ قِدَدًا؛(1) از میان ما برخى درستکارند و برخى غیر آن و ما فرقههایى گوناگونیم».
در آیة دیگر از قول جنیان آمده:
«وَأَنَّا لَمَّا سَمِعْنَا الْهُدَى آمَنَّا بِهِ فَمَن یُؤْمِن بِرَبِّهِ فَلَا یَخَافُ بَخْسًا وَلَا رَهَقًا؛(2) چون هدایت را شنیدیم، بدان گرویدیم، پس کسى که به پروردگار خود ایمان آورد، از کمى پاداش و سختى بیم ندارد».
در آیة دیگر آمده:
«وَأَنَّا مِنَّا الْمُسْلِمُونَ وَمِنَّا الْقَاسِطُونَ فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُوْلَئِکَ تَحَرَّوْا رَشَدًا؛(3) از میان ما برخى فرمانبردار و برخى از ما منحرفند. پس کسانى که به فرمانند، آنان در جستجوى راه درستند».
این که گروهی از ما مسلمان و گروهی ظالمند، هر کس اسلام را اختیار کند راه راست را برگزید.
در آیة دیگر آمده:
«وَأَمَّا الْقَاسِطُونَ فَکَانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَبًا؛(4) و اما ظالمان آتش گیر دوزخند».
این آیات در ادامه آیاتی است در سوره جن از قول مؤمنان جن نقل شده، در آیه اول از زبان آنها میگوید: در میان ما جنیان افراد صالح و افراد غیر صالح وجود دارد و ما گروههای مختلف و متفاوتی هستیم.
این جمله را احتمالاً به این منظور گفتند که مبادا وجود ابلیس در میان طایفة جن، این توهم را برای عدهای از آنها به وجود آورد که طبیعت جن بر شر و فساد و شیطنت است و هرگز نور هدایت به قلب او نمییابد. مؤمنان جن با این سخن روشن میسازند که اصل اختیار و آزادی اراده بر آنها نیز حاکم است و افرادی صالح و غیر صالح هر دو در جمع آنان وجود دارد، بنابر این زمینههای هدایت در وجود آنها فراهم میباشد. (5)
طبق این حقایق معلوم میشود که جنیان مثل آدمیان مؤمن و کافر دارند و وبا همین آموزه ها ی وحیانی هدایت می شوند . و مؤمنان آنها در بهشت و جهنمیان آنها در دوزخ معذب خواهند بود.
یک بهشت و جهنم بیشتر نداریم، و جن و انس وارد همان می شوند اما بهشت دارای مراتب و درجات و دوزخ دارای درکات و مراتب است. دوزخ و جهنم نیز این گونه است، پس تمام بهشتیان به یک بهشت وارد میشوند و متناسب با ایمان و اعمالشان از درجات بهشت بهرهمند میگردند. نیز همه جهنمیان به یک جهنم داخل میگردند و متناسب با جرمشان کیفر میبینند.
بنابر این همه مجرمان وگناه کاران وارد یک مکان به نام جهنم میشوند، ولی این مکان دارای مراتب مختلفی است. هر فردی به تناسب جرمی که انجام داده در جایگاه خود قرار می گیرد. همه نیکوکاران نیز وارد یک مکان به نام بهشت می شوند، اما این مکان دارای مراتب و درجات مختلفی است. اگر کسانی کارهای نیک بیشتری داشته باشند، در درجات بالاتری قرار میگیرند. بنابراین بهشت دارای طبقات مختلف و جهنم نیز طبقات(درکات) متفاوت دارد. (6) ولی هدایت آنها از همین راهای صورت می گیرد که انسان ها هدایت می شوند .مثلا
یکی از اصحاب امام صادق میگوید: روزی در منى نزد امام صادق(ع) بودم، ناگهان عدهای وارد شدند که شمایلی ویژه داشتند . گمان بردم از طایفه جنیان باشند. آنها به خیمه مخصوص امام(ع) رفتند، مدتی گذشت. بعد خدمت حضرت رفتم و سؤال کردم اینها چه کسانی و از کجا آمده بودند؟ فرمود: «اینان جمعی از برادران جن بودند که آمده بودند مسایل شرعی خود را سؤال کنند».(8) ونیز
بعضی از جنیان حتى مقلد مراجع بودهاند و مسایل خود را از آنان میپرسیدهاند مثل مرحوم حاج میرزا حسینی، حاج میرزا خلیل از مراجع صدر مشروطیت که یکی از جنیان به صورت شخصی عادی در سرداب منزل به حضور ایشان میرسید و مسایل مربوط را از ایشان میپرسید .(9)گفتنی است که یکی از راه های که جن هدایت الهی را ممکن است در یافت کنند همان دریافت های باطنی نظیر عقل است که از رهگذر آن هدایتهای را ممکن است دریافت نمایند . چون جن نیز همانند انسان ها دارای درک و شعور و تکلیف اند، لذا ممکن است که برخی حقایق را از طریق معرفت عقلی درک نماید.
پینوشتها:
1. جن (72) آیه 11.
2. همان، آیه 13.
3. همان، آیه 14.
4. همان، آیه 15.
5.ناصر مکارم تفسیر نمونه، ج 25، ص 175، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران 1379ش.
6. محمدتقی مصباح، معارف قرآن، ص 316، نشر مؤسسة در راه حق، قم 1367ش.
7. محمدتقی مصباح، معارف قرآن، ص 316، نشر مؤسسه در راه حق، قم 1367ش.
8. معارف و معاریف، ج 4، ص 209، نشر مؤسسه فرهنگی آرایه، تهران 1369ش.
9. معارف قرآن، ص 316.همان
