چرا در اسلام گوشت خوک که دارای بهترین کیفت در بین حیوانات اهلی است حرام بوده اما گوشت گاو که دارای مضرات ثابت شده زیادی است حلال است؟
پرسشگر گرامي با عرض سلام و سپاس به خاطر ارتباطتان با اين مركز
برای فلسفه منع شدن انسان از گوشت خوک، می توان به دو دلیل عقلی-تجربی و نقلی تمسک جست که در صورت اثبات از آن دوری کرده و در غیر این صورت هیچ گونه تعصبی نسبت به منع آن وجود ندارد . حرمت برخي خوراكيها و نوشيدنيها از جنبههاي مختلف قابل بررسي است:
1-از نظر جسمي و بهداشت فردي؛
از آن جا که خوراك خوك نوعاً از كثافات و گاهي از فضولات خودش مي باشد، گوشت آن حاوی میکروب های بسیار زیان آوری برای انسان است . بسیاری از دانشمندان کشورهای مصرف کننده به صراحت اعلام کرده اند گوشت این حیوان دارای نوعی انگل بسیار خطرناک به نام کرم ترشین است كه در انسان سبب پيدايش امراض گوناگون مانند كم خوني، سرگيجه، تب هاي مخصوص، اسهال ، دردهاي رماتيسمي، كشش اعصاب، خارش داخل بدن، تراكم پيهها، كوفتگي و خستگي، سختي عمل جويدن، بلعيدن غذا، تنفس و غيره می گردد . شايد هم همين امور سبب شده باشد كه چند سال پيش در قسمتي از كشور روسيه خوردن گوشت خوك ممنوع اعلام شد.
اگر چه بتوان برخي از ميكروبها را با استفاده از حرارت و ابزارها جدید از بين برد، اما اطمينان خاطر نسبت به نابودي تمامي موارد ضرر رسان، مشكل است. چنان كه ثابت شده برخي ميكروبها پس از حرارترساني، سپر حرارتي براي خود ايجاد ميكنند ، به طوري كه تا 400 سانتيگراد نيز توان مقاومت دارند.(1)
2- از نظر رواني و معنوي:
بر فرض كه بتوان تمامي آلودگيهاي ظاهري گوشت خوك را از بين برد، اما تأثيرات منفي روحي و معنوي آن را چه کنیم؟ زیرا خوک در ميان حيوانات به عنوان حيوانى بيغيرت ياد ميشود كه متاسفانه آثار بی غیرتی را در جهان غرب به وضوح می بینیم. البته به هیچ ادعا نمی کنیم تمام بی غیرتی ها معلول استفاده از گوشت خوک است تا کسی اشکال کند. این گونه موارد در بسیاری از کشورهای اسلامی که قائل به حرمت گوشت خوک هستند ، نیز وجود دارد، اما به هیچ عنوان تاثیر این نوع غذا را در شکل گیری روحیات افراد انکار نمی کنیم،چنان که قرآن می فرماید:
"فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِه" پس انسان بايد به غذاى خود بنگرد"(2)
به اين ترتيب خوردن گوشت خوك ميتواند صفت بي بند و باري جنسي و بياعتنايي به مسائل ناموسي را كه از خصائص بارز اين حيوان است، به خورنده منتقل كند.
حال با اين بيان ، ادعای مطرح شده كه گوشت خوک دارای بهترین کیفت در بین حیوانات است، به شدت مورد ترديد قرار مي گيرد . البته در مورد گوشت گاو هم ادعا نمي كنيم كه كاملاً مفيد و بدون ضرر است ، اما معتقديم ضرر آن در حدي نيست كه باعث حرمت شود، چرا كه در غير اين صورت بايد بسياري از مود غذايي مثل روغن جامد و...براي انسان حرام باشد .
3- آنچه بيان شد ،بخشي از فلسفه حرمت گوشت خوك است كه با عقل محدود خود به آن دسترسی پیدا کرده و به صورت حدس و گمان برای حکمت این حکم بیان کردیم. اما به هیچ وجه ادعا نمی کنیم. فلسفه حرمت فقط به همین دو دلیل ختم می شود ، چرا که شاید اين دو دليل به هيچ عنوان فلسفه حرمت آن نبوده و يا علوم تجربي در كشف مضرات گوشت خوك به اشتباه رفته باشند و مضرات بيان شده فقط در حد فرضيه بوده كه شايد بعد ساليان دراز دانشمندان ديگر نظر خلاف آن را ثابت كنند . خداوند در حرمت آن ده ها دلیل ديگر قرار داده که ما بی خبریم ، چنان كه خداوند به خاطر آزمايش قوم يهود آن ها را از صيد روز شنبه منع كرده بود:
"وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ ؛
به طور قطع از حال كسانى از شما، كه در روز شنبه نافرمانى و گناه كردند، آگاه شديد! (3)
از نظر عقلي و تجربي هيچ گونه منعي در اين زمينه وجود ندارد . بر این اساس از آن جا که معتقدیم احکام شرعی از طرف خداوند به وسیله پیامبر یا معصومان بیان شده است ، به آن ملتزم شده و عمل می کنیم ، چنان که در امور عادی این گونه عمل می نماییم. با اعتمادی که به پزشکان متخصص داریم ، به نسخه های آن ها عمل می کنیم، بدون این که از خواص داروهای نوشته شده مطلع باشیم .
منطقي ترين دليل ما بر پذيرش حكم آن است كه اين دستور به عنوان تكليفي ديني از مجاري منطقي و قابل اعتماد شريعت به ما رسيده ، در نتيجه عمل به اين دستور همانند هر دستور ديگر تعبدي شرعي، لازم و منطقي و معقول است . اگر معيار منطقي بودن يك حكم را يافتن علل طبيعي ، بهداشتي و دنيايي آن بدانيم، بايد گفت چه بسا نتوان براي بسياري از دستورات قطعي دين دليلي از اين دست يافت.
پی نوشت ها:
1. احمد امين شيرازي ، اسرار خوراكي ها ، چ امير كبير ، بي تا ، ص74، به نقل از كتاب اسلام پزشك بي دارو، ص52 و53.
2. عبس(80)آیه 2.
3. بقره(2)آيه 65.
