حكم قصاص

پرسش: حكم قصاص شرح : 1-با سلام خدمت شما يه موردي كه هميشه فكر من رو به خودش مشغول كرده اينه كه اگر كسي در اين دنيا كسي را به قتل رساند حالا چه سهوي چه عمدي و بنا به حكم قرآن ديه مقتول را به خانواده اش پرداخت كرد و آنها هم بزرگي كرده و از قصاص طرف مي گذرند. آيا در اخرت هم اين فرد قاتل، عقوبتي دارد يا نه؟ اگر حتي طرف قصاص شود باز هم اين عقوبت به دنبالش خواهد بود؟

پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در ابتدا باید اشاره شود که کشتن انسان گناه بزرگی است و در آخرت عذاب بزرگی برای آن وجود دارد به خصوص اگر مقتول مومن باشد . لذا قران کریم فرموده: «من قتل نفسا بغیر نفس او فساد فی الارض و فکانما قتل الناس جمیعا»؛ (1) «آن کس که انسانی را بدون این که قاتل باشد و یا در زمین فساد کند بکشد، گویا همه مردم را کشته است» وهم چنین در روایتی آمده «مَن أعان على قتل مؤمن بشطر کلمه لقى الله یوم القیامه مکتوباً بین عینیه :آیس من رحمه الله؛ کسی در قتل مؤمن گر چه با گفتن یک کلمه کمک کند در حالی وارد محشر می شود که بر پیشانی او نوشته شده : این فرد از رحمت خدا مأیوس است»(2). با توجه به این نکته باید گفت در قتل نفس محترمه دو حق بر گردن قاتل می‌آید:
یکی حق الناس، و دیگر حق الله، در صورت رضایت و بخشیدگی ورثه و صاحب دم، حق الناس از گردن او ساقط می گردد، ولی حق الله همچنان بر گردن اوست ، مگر این که توبه کند و در صورت توبه ممکن است مورد بخشایش الهی قرار گیرد.
چه این که گفته شده: اگر کسی عمدا قتل نفس نموده و بخواهد توبه کند، باید خود را تسلیم اولیای مقتول نماید و آن ها اختیار دارند که قصاص کنند یا این که دیه بگیرند و عفو نمایند. اگر قصاص نشد، بر قاتل سه چیز واجب می شود، آزاد کردن بنده، سیر کردن شصت نفر فقیر و روزه گرفتن شصت روز پی در پی . اگر بنده یافت نشد، دوتای دیگر ساقط نمی شود. در قتل غیر عمدی نیز باید بابت حق الناس به اولیای مقتول دیه بپردازد و یا ازآن ها حلالیت و رضایت بگیرد، علاوه بر آن یکی از سه امر یاد شده، یعنی آزاد کردن بنده و اطعام و روزه به ترتیب بر او واجب است. (3)
پی‌نوشت‌ها:
1. مائده (5) آیه 6.
2. محمد ری شهری ، میزان الحکمه، ج 8، ص 41، نشر مکتب الاعلام الاسلامی، قم 1404ق.
3. سید عبدالحسین دستغیب، گناهان کبیره، ج 1 ص 114، نشر انتشارات اسلامی، قم، 1376 ش .

پرسش: سوال ديگه:اينكه مي گن كاري نيكي كه به نيت امواتمان انجام مي ديم به صورت غذا و ميوه ...در آمده و به اموات ما از طرف ما هديه ميشود،يعني اگر ما همه روز يه دعاي خاصي يا يه صفحه از قرآن را برايشان بخوانيم تجسم اين هدايا هميشه به يك صورت بوده و براي اموات تكراري مي شود؟آيا بايد در اين خصوص هم تنوع به خرج داد؟يعني مثلا يك روز زيارت عاشورا يك روز زيارت امين ا..يه روز اطعام فقير... لطفا راهنماييم كنيد،با تشكر از شما
پاسخ:

در ابتدا باید اشاره شود مسله به آن صورت که در پرسش مطرح شده در آموزه های دینی نیامده و صحت ندارد . ولی آنچه در روایات دینی به عنوان یک قاعده کلی آمده‌، انجام اعمال خیر و اهدای ثواب و پاداش آن به میت است . خواندن آیات و سوره های قرآن نیز از جمله اعمال خیر و مستحبات است که می توان ثواب آن را به میت اهدا کرد. در کتاب وسایل الشیعه آمده که هنگام دفن میت و قرار دادن او در قبر آیه الکرسی خوانده شود و دعای مأثور (نقل شده از معصومین) نیز خوانده شود.(1)
از امام صادق(ع) نقل شده «وقتی به زیارت اهل قبور رفتید، یازده مرتبه سوره توحید بخوانید و ثواب آن را بر ارواح اموات هدیه نمایید»، آنگاه فرمود:
«کسی که این عمل را به جای آورد ،خداوند به عدد مردگان به او ثواب و پاداش می‌دهد».(2)
در روایتی آمده:
«من دخل المقابر فقرأ سوره یس خفف عنهم یومئذٍ وکان له بعدد من فیها حسنات؛(3) هر کس به گورستانی وارد گردد و سوره یس را بخواند ،در آن روز از عذاب به آنان تخفیف داده و برای او به شمار مردگانی که در آن جا خفته‌‌اند ،حسناتی نوشته می‌شود».
بر اساس این گونه روایات معلوم می‌شود که تلاوت قرآن آثار و برکات فراوان برای اموات و زندگان دارد ،یعنی روح مرده و تلاوت کننده از خواندن قرآن فیض می‌برد.این مطلب برای سایر اعمال خیر نیز وجود دارد.
پی‌نوشت‌ها:
1.حر عاملی وسایل الشیعه، ج 2، ص 844، دار احیاء التراث العربی، بیروت 1412ق.
2. میرزا حسین نوری مستدرک الوسایل، ج 2، ص 230، چ سنگی.
3.طبرسی مجمع البیان،، ج 21 ـ 22، ص 832. نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 1380 ترجمة علی کرمی.