سوالات اساسی که در مراسم خواستگاری

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
پیش از دانستن سؤالات ارزیابی، توجه به نکات از اهمیت بیش تری برخوردار است که در ذیل به آن اشاره می شود.
1. مهم ترین مطلبی را که باید در انتخاب همسر به آن توجه داشته باشید، این است که بدانید می‏خواهید شریک زندگی، همراه، همدم، همدل، همراز و «همسر» که در معارف اسلامی از آن به «هم کفو» و همتا تعبیر شده، انتخاب کنید؛ یعنی کسی را انتخاب می کنید که می خواهید یک عمر در کنار او زندگی کنید. پس نباید این مسئله مهم و این گزینش استثنایی، از روی احساسات و عواطف و بدون دقت و مشورت انجام گیرد؛ زیرا اگر انسان دچار همسر ناشایست یا نامتناسب و ناهماهنگ شود، کارش بسیار مشکل خواهد بود. مبادا با خود بگویید: فعلاً ازدواج می‏کنم و اگر در آینده نتوانستیم با هم زندگی کنیم، با طلاق از هم جدا می‏شویم. این کار افزون بر این که گناه و لعن و نفرین خدا و پاکان را همراه دارد، خلاف عقل و مروت و جوانمردی است.
2. برای انتخاب همسر باید معیارهایی داشته باشیم؛ یعنی دختر و پسر، باید ملاک‏ها و میزان هایی داشته باشند و بدانند چه همسری، با چه مشخصات و چه صفاتی می‏خواهند؟ آن وقت با توجه به آن معیارها و هدف ها و انگیزه ها، پرسش های خود را طراحی کنند. البته برخی پرسش ها از دل پاسخ هایی که طرف می دهد، طرح خواهد شد.
3. پس نخست لازم است ملاک‏ها یی را که در انتخاب همسر باید در نظر گرفته شود، مورد توجه قرار داد.
ملاک های همسر مطلوب را می توان به دو قسم دسته بندی کرد:
الف) ملاک هایی که رکن و اساس اند و برای زندگی سعادتمندانه حتماً لازم اند.
ب) ملاک هایی که شرط کمال هستند و برای بهتر و کامل‏تر شدن زندگی اند و بیش تر به سلیقه و موقعیت افراد بستگی دارند.
تذکر: معیارها نسبت به افراد نسبى هستند. نباید انتظار داشت که شخص مورد نظر از بالاترین حد آن برخوردار باشد.
دسته اول (الف):
1. تدین و دینداری:
سعادت، بدون دیانت محال است. کسی که پای بند دین نیست، تضمینی وجود ندارد که پای بند رعایت حقوق همسر و ادامه زندگی مشترک باشد. اگر یکی دیندار و دیگری بی دین یا هر دو بی دین باشند، تضمینی وجود ندارد که رعایت حقوق یکدیگر را بنمایند.
منظور از دینداری، پایبندی به احکام عملی اسلام در همه زمینه ها است؛ نه صرف عبادت های ظاهری، مثل: عفت، حجاب، حیا، نجابت، رعایت حقوق همسر، اهل نماز و عبادت و علاقه‏مند بودن به قرآن و اهل بیت پیامبر (ص)، ترس از خدا داشتن، آبرونگه‏دار بودن، اسرافکار نبودن و... .
پیامبر(ص) به شخصی که می‏خواست ازدواج کند، فرمود: «علیک بذات الدین»؛ (1) «بر تو باد که همسر دیندار بگیری».
در مورد دیگری فرمود: «کسی که با زنی به جهت ثروتش ازدواج کند، خداوند او را به حال خودش وا می‏گذارد. کسی که فقط برای زیبایی با زنی ازدواج کند، در او امور ناخوشایند خواهد دید. کسی که به جهت دین و ایمانش با او ازدواج کند، خداوند همه آن امتیازات را برایش فراهم خواهد کرد». (2)
2. خوش رفتاری و داشتن اخلاق خوب:
پیامبر(ص) فرمود: «اذا جاءکم من ترضون خُلقه و دینه فزوّجوه و ان لا تفعلواتکن فتنة فی الارض و فساد کبیر»؛ (3) «با کسی که اخلاق و دینش مورد پسند باشد، ازدواج کنید. اگر چنین نکنید، فتنه و فساد بزرگی در زمین به وجود خواهد آمد».
فردی از امام رضا (ع) سؤال کرد: برای دختری خواستگاری آمده که بد اخلاق است. آیا دخترم را به او بدهم؟ حضرت فرمود: «لا تزوّجه ان کان سیئی الخُلق»؛ (4) «اگر بد اخلاق است، دخترت را به او نده».
اگر بخواهیم نمونه هایى از اخلاق خوب و بد را اشاره کنیم، مى توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خوش زبانى و بدزبانى، بزرگوارى، کرامت نفس و داشتن روحیه عطا و بخشش، عفو و گذشت. در برابر آن، خسّت و دنائت، حسادت و تنگ چشمی.
- داشتن روحیه شاد و بشاش برای خودش و نشاط آور و سرور انگیز برای دیگران. نقطه مقابل آن، کج خلقى و داشتن قیافه ای در هم ریخته، عبوس، غم آلود و کسل کننده با دیگران است.
- تواضع و حق پذیرى و منطقی بودن. در برابرش، لجاجت، یکدنگی، خودخواهی، خودمحوری و خودستایی افراطی و مغرورانه، بی ادبی، بی وفایی، کینه توزی، سوءظن داشتن، سبکی و هرزگی، کم ظرفیتی و بی تابی، و مانند آن است.
3. اصالت و شرافت خانوادگی:
منظور از شرافت خانوادگی، شهرت و ثروت و موقعیت اجتماعی نیست؛ بلکه منظور نجابت و پاکی و تدین خانوادگی طرفین است؛ زیرا ازدواج با یک فرد، مساوی است با پیوند با یک خانواده و فامیل و ایجاد یک نسل نو.
در ازدواج و انتخاب همسر، معقول نیست که انسان بگوید: می‏خواهم با خود این فرد زندگی کنم و کاری به کار خانواده‏اش ندارم. در روایتی می خوانیم: «انظر فی أی شی تضع ولدک فان العرق دساس»؛ (5) «نیک بنگر که فرزندت را در کجا قرار می‏دهی؛ زیرا نطفه و ژن‏ها و خصوصیات ارثی، خواه ناخواه منتقل می‏شود و تأثیر می‏گذارد».
4. سلامت جسمی، عقلی و فکری:
باید زن و شوهر براى اداره زندگى و تربیت فرزندان، از نیروى عقل و فهم مجهز برخوردار باشند و رشد عقلى کافى پیدا کرده باشند؛ همان طور که ائمه اطهار - علیهم السلام - ما را از ازدواج با افراد احمق و کم عقل نهى فرموده اند.
دسته دوم (ب):
ملاک ها و معیارهایی مثل: همتایى و داشتن هماهنگى در مسائل فرهنگى، سیاسی و اجتماعی، اخلاقی، امور علمى، قناعت در بهره مندی مال و ثروت.
- رعایت تناسب های سنى، مالى، قیافه و زیبایی ظاهری.
سؤالات خواستگاری:
سؤالاتی که در خواستگاری مطرح می شود، باید جستجوگرانه و برای به دست آوردن اطلاعاتی در مورد ملاک ها و معیارهای مورد نظر و در راستای اهداف و انگیزه ازدواج باشد. پس می توانید با توجه به ملاک و معیارهای داده شده، سؤالاتی طرح نمایید؛ مثلاً از اهداف و انگیزه ازدواج، محل زندگی، شغل، خواسته ها و توقعات مالی و اقتصادی بپرسید. همچنین از او می توانید بپرسید: به نظر شما یک همسر خوب چه ویژگی هایی باید داشته باشد، اگر پیوند ازدواج ما محقق شود، در مسائل مختلف اخلاقی، دینی، اجتماعی، و در معاشرت و روابط با شما و خانواده و اقوام و فامیل از من چه انتظاری دارید؟
کتاب های زیر برای مطالعه پیشنهاد می شود:
- سین جین های خواستگاری: مسلم داوری نژاد، انتشارات زائر، قم.
- خانواده، عشق، استواری: احمد حیدری، انتشارات میثم، قم.
- جوانان و انتخاب همسر: علی اکبر مظاهری، انتشارات پارسایان، قم.
- نقش دین در خانواده: صادق احسان بخش، انتشارات ستاد نماز جمعه گیلان.
- آیین همسر داری: ابراهیم امینی.
- انتخاب همسر: آیت الله امینی.
- آیین مهر ورزی: محمد رضا کاشفی، مر کز انتشارات دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.

پی‏نوشت‏ها:
1.محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه، ج 14، ص 30، الناشر: مؤسسة آل البيت، قم، سنة النشر/1409 ه.ق.
2. همان، ص 31.
3. همان، ص 51.
4. العلامه المجلسي، بحار الانوار، ج ‏100، ص 235، الناشر: مؤسسة الوفاء، بيروت، لبنان، سنة النشر/1404 ه.ق.
5. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 12، ص 116، انتشارات دار الهجره، قم.