سلام.
چرا زن هنگام نماز باید حجاب خود را رعایت کند؟ اگر حجاب را برای خداوند و در محضر خداوند باید رعایت کرد. چرا؟ چون خداوند خود از تمام وجود یک زن باخبر است. و اگر حجاب را به خاطر اطرافیان باید رعایت کند پس زن میتواند زمانی که کسی در خانه نیست بدون حجاب نماز بخواند.
چرا مرد باید هنگام نماز از زن جلوتر بایستد؟
با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز.
در مورد حجاب زنان در نماز، در روايات، به دليل و روايت خاصي که حکمت آن را بيان کند برخورد نكرده ايم، در حالي كه اصل وجوب پوشش زنان در آن ها بيان شده است و فقها هم بر همان اساس بر لزوم اين امر فتوا داده اند (1) . در عين حال كه ميدانيم و اطمينان داريم احكام دين اسلام بر اساس مصالح واقعي است كه خداوند عالَم به تمام اسرار آنها آگاهي داشته ، بر بندگان مقرر و معين كرده تا به مصالح واقعي احكام دست يافته و به سعادت و كمال برسند.
همچنين به عنوان يك حكمت عام در احكام دين اسلام ميدانيم كه مقررات الهي سنجشي براي ميزان تعبد و تسليم انسان در مقابل پروردگار است كه چقدر اهميت و ارزش به رضاي الهي مينهد. اگر خواسته دل بر خلاف رضاي الهي باشد، چگونه عمل خواهد كرد و ميزان تعبد و تسليم او در مقابل آفريدگار جهان و عالِم به تمام اسرار هستي چگونه خواهد بود.
در هر صورت مسلم است حكمت پوشش بدن و رعايت حجاب اسلامي بر زن در حال نماز، پنهان كردن و مستور نمودن خود از خدا نيست؛ زيرا چيزي از علم خدا پنهان نيست . خداوند بر همه چيز در همه حالات آگاه است. لکن حکمت هاي ديگري در کار است که ممکن است موارد زير نيز از حکمت هاي حجاب در هنگام نماز باشد :
رعايت ادب:
يكي از حكمت هاي اين حكم رعايت ادب است، يعني همان گونه كه رعايت پوشش زن در برابر ديگران و در محافل رسمي حتي در برابر والدين نوعي حفظ حرمت محسوب مي شد ؛ نماز خواندن بدون پوشش لازم و كامل هم نوعي بي احترامي به حساب ميآيد. اين مسئله در اديان ديگر هم در هنگام عبادت وجود داشته و حفظ حجاب براي زنان داراي اهميت ويژه بوده است (2) .
حضور قلب :
حكمت ديگر اين است كه رعايت حجاب و آداب ديگر در نماز مانند پاك بودن بدن و لباس در تحصيل حضور قلب مؤثر است . رعايت اين برنامه ها موجب توجه به قرار گرفتن در محضر خداوند بوده و شخص را از حال غيبت از محضر حق به حال حضور ميرساند . پرده ها و حجاب هايي را كه ميان بنده و خدا ايجاد شده است كنار ميزند.
در دين اسلام براي نماز و ايستادن در مقابل پروردگار و راز و نياز با او، آداب و احكامي قرار داده شده تا انسان آمادگي لازم براي حضور در مقابل پروردگار را پيدا كند. مانند طهارت، رعايت قبله .
حجاب نيز يکي از آداب لازم براي نماز است که با رعايت و توجه به حجاب آمادگي لازم براي نماز خواندن را پيدا نمايد.
پي بردن به ارزش و اهميت حجاب:
حكمت ديگري براي پوشش در هنگام نماز تأكيد در موضوع پوشش و حجاب بانوان است، و اين كه حجاب و پوشيده بودن بدن زن پسنديده و محبوب خدا است . اين حكم به زنان مسلمان مي فهماند كه حجاب مطلوب خداوند است به گونه اي كه حتي در نماز از زن مسلمان خواسته با حفظ حجاب با خداوند سخن گويد. چون او بنده اش را اين گونه مي پسندد . تمريني است براي حفظ حجاب.
اما در مورد محل قرار گرفتن زن و مرد در هنگام نماز ، از نظر فقها در اين مسئله چهار نظر وجود دارد:
1ـ رعايت فاصله بين زن و مرد در نماز لازم نيست، ولي مستحب است زن عقبتر از مرد بايستد. جاي سجده او از جاي ايستادن مرد کمي عقبتر باشد.(3)
2ـ بايد بين مرد و زن در حال نماز اقلاً مقدار يک وجب فاصله باشد. فرقي نميکند زن جلوتر بايستد يا مرد و يا مساوي هم بايستند.(4)
3ـ بايد در نماز زن عقبتر از مرد بايستد . جاي سجده او از جاي سجده مرد کمي عقبتر باشد و گرنه نماز باطل است . در اين حکم محرم و غير محرم تفاوتي ندارد.(5)
4ـ مکروه است زن در نماز جلوتر از مرد يا مساوي با او بايستد(6) .
همان گونه که از فتاواي مختلف بر ميآيد، اين مسئله مورد اختلاف است . عموم فقها آن را واجب نميدانند؛ اما علت و فلسفه كامل اين حکم هم مانند بسياري از احكام شرعي ديگر بر ما روشن نيست . اين حكم از احکام تعبدي است . دليل آن رواياتي است که در کتابهاي روايي موجود است و مورد استناد فقها قرار گرفته است .
اما به نظر مي رسد يكي از مهم ترين حكمت هاي اين مساله رعايت حضور قلب و توجه مرد در نماز است. زيرا ويژگي هاي جسماني زن جلب توجه بسياري براي مرد دارد . اين امر به طور طبيعي مي تواند عاملي براي جلب توجه مرد و از دست دادن حضور قلب او در نماز باشد ؛ در نتيجه دستورات استحبابي نماز در خصوص كيفيت نشستن و برخاستن و سجده كردن و...كه براي زنان بيان شده غالبا به نحوي است كه كم ترين جلوه از منظر ويژگي هاي جسمي را براي افراد ديگر داشته باشد (7) .
پينوشتها:
1 . توضيح المسائل مراجع، ج 1، مسئله 789.
2. تاريخ تمدن، ج 9، ص 242، به نقل از مجله پيام زن، ش 20، ص 80 - 83.
3. امام خميني، توضيح المسائل مراجع، ج 1، مسئله 886.
4. همان، آيةالله خويي و آيةالله تبريزي.
5. همان، آيةالله مکارم شيرازي.
6. همان، آيةالله بهجت و آيةالله صافي گلپايگاني.
7. العروه الوثقي ، سيد محمد كاظم يزدي ، كتاب الصلوه ، باب مستحبات نماز.
