سوالات شرعی

با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز.
روایت مورد اشاره شما در منابع شیعه هم آمده و به شرح زیر است:
لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ- وَ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ مَسْجِدِ الْكُوفَة(1)
این روایت که در کتب معتبر شیعه هم آمده، با همین عبارت در منابع اهل سنت هم مکرر آمده ، ولی ترجمه و معنایش، آن که شما نوشته اید و بعض اهل سنت خواسته اند برداشت کنند، نیست.
روایت را ترجمه کرده اید:
به قصد زيارت هيچ جايي نبايد رفت مگر سه جا ...
در حالی که روایت فقط ناظر به بار سفر بستن برای زیارت مساجد است. ترجمه دقیق روایت این است:
برای زیارت مساجد و خواندن نماز در آن ها، بار سفر بسته نمی شود. جز برای زیارت و نماز در سه مسجد: مسجد الحرام، مسجد رسول خدا در مدینه و مسجد کوفه.
البته در روایاتی مسجد الاقصی هم از مساجد خاص ذکر شده که نماز در آن ثواب خاص و فراوان دارد (2). بنا به آیه اسراء، رسول خدا در شب معراج از مسجد الحرام به مسجد الاقصی و از آن جا به آسمان ها رفت.
در هر حال این روایت ناظر به این است که غیر از مساجد مذکور مساجد دیگر از لحاظ ثواب قریب و نزدیک به هم هستند . آن قدر تفاوت زیاد نیست که به خاطر درک آن بار سفر بسته شود.
روایت نهی نیست و اعلام حرمت نمی باشد بلکه اخبار است و می فرماید در سفر برای نماز در مساجد دیگر استحبابی ویژه نیست تا برای درک آن، سفر برود ،ولی مباح بودن سفر را نفی نمی کند .
شهید اول از فقیهان بزرگ شیعه ذیل این روایت می نویسد:
فقیهان اجماع دارند که نفی نسبت به سایر مساجد است (و سفر برای زیارت مرقد معصومین یا عالمان عامل و... و دیگر سفرهای مستحب را شامل نمی شود) و می خواهد بفرماید:برای زیارت مسجدی غیر از این ها بار سفر بسته نمی شود زیرا فضیلت نماز در آن ها به هم نزدیک است . به همین جهت سفر به شهری دیگر برای نماز در مسجد آن شهر، چندان جالب و مرغوب نیست( و زحمت بی حاصل است). زیرا نماز در آن مسجد از نماز در مسجد شهر خودش ثواب بیش تر ندارد
این نهی را نهی تنزیهی می گویند (نه نهی تحریمی). زیرا همه اجماع دارند که سفر برای نماز خواندن در مسجدهای دیگر حرام نیست .
بعضی هم گفته اند منظور نفی استحباب است . وقتی استحباب نفی شود، جواز بر جای خود باقی است . ملازمه نفی استحباب نفی جواز نمی باشد.(3)
روایات صراحت دارد که سفر برای طلب علم(4) و برای دیدار والدین(5) و... جایز بلکه مستحب است. پس نمی توان این روایت را نفی جواز سفر برای زیارت هر چیز یا هر جا ترجمه کرد و دانست بلکه صرفا نفی استحباب و رجحان و ارزشمندی سفر برای زیارت غیر مساجد نامبرده از مساجد دیگر است.
پی نوشت ها:
1. الفقیه،ج1،ص231.
2. همان،ص229؛ تذکره الفقهاء ،ج6،ص272 به نقل از منابع اصلی اهل سنت.
3. ذكرى الشيعة في أحكام الشريعة ، شهيد اول ، ج 3 ، ص 110 - 115.
4. فردوس الاخبار،ج1،ص101.
5. فقیه،ج4،ص260.