سوال دینی

با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز.
در مورد معاملات يک دستور کلي به "قسط" و عدالت داريم:
و اوفوا الکيل و الميزان بالقسط؛(1)
و حق پيمانه و وزن را به عدالت ادا كنيد!
دیگری دستور های مشخص در مورد این که هنگام دادن کالا و فروختن آن به دیگری، پیمانه را کامل بدهید . هنگام گرفتن بها یا خریدن کالا از دیگری پیمانه را ناقص نگیرید . کم حساب نکنید:
و اوفوا الکیل و المیزان ؛(2)
و حق پيمانه و وزن را ادا كنيد!
اقیموا الوزن بالقسط و لا تخسروا المیزان؛(3)
وزن را بر اساس عدل برپا داريد و ميزان را كم نگذاريد.
فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْميزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُم‏؛(4)
حق پيمانه و وزن را ادا كنيد! از اموال مردم چيزى نكاهيد!.
أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرينَ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقيمِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدين‏؛(5)
حق پيمانه را ادا كنيد (و كم فروشى نكنيد) ديگران را به خسارت نيفكنيد! با ترازوى صحيح وزن كنيد و حق مردم را كم نگذاريد، و در زمين تلاش براى فساد نكنيد!
وَ لا تَنْقُصُوا الْمِكْيالَ وَ الْميزان؛‏(6)
پيمانه و وزن را كم نكنيد (و دست به كم‏فروشى نزنيد)!
"اوفوا" یعنی پیمانه را تمام و کامل بدهید.
"لا تخسروا" نهی از نقطه مقابل وفای به کیل و تمام دادن آن است ،یعنی از پیمانه کم نگذارید و در میزان خسران نکنید و کم تر ندهید و کالای دیگران را کم حساب نکنید.
"لا تبخسوا" از "بخس" به معنای کم فروشی است ، یعنی کالاهای دیگران را کم حساب کردن .
"لا تنقصوا المکیال" هم یعنی کالایی را که دارید به دیگران می دهید، در کیل کم ندهید و کیل را ناقص نکنید.
اما در مورد گران فروشی دستور خاصی نداریم.
کم دادن کالایی که فروخته و کم حساب کردن کالایی که به عنوان قیمت می گیرد، حرام است. اما گران فروختن این گونه نیست. زیرا فرد اعلام می کند من این کالا را به این قیمت می دهم . شما مختار هستید بخرید یا نخرید و از جای دیگر کالا را تهیه کنید. به قول معروف سزای گران فروش نخریدن است. اما ایجاد گرانی با احتکار کردن کالاها و عرضه محدود و کم آن به بازار که از حد نیاز کم تر باشد و مردم مجبور شوند برای رفع نیاز به قیمت بیش تر بخرند ، حرام است . حکومت باید جلوگیری کند. اگر فرد احتکار نکرده و عامل گرانی نشده، ولی گران می فروشد، گر چه کارش پسندیده نیست ، ولی حرام شرعی نیست و دلیلی بر حرمت نداریم.
پی نوشت ها:
1. انعام(6)آیه152؛ هود(11)آیه85.
2. همان.
3. رحمن(55)آیه9.
4. اعراف(7)آیه85، هود(11)آیه85.
5. شعراء(26)آیه181-183.
6. هود(11)آیه84.