نماز شكسته

پاسخ:
@@با سلام و تشکر به خاطر ارتباط تان با اين مرکز.
در مورد احکام معمولا کليت آن ها در قرآن آمده و جزئيات به بيان رسول خدا واگذار شده است .قرآن، پيامبر را "مبين و روشن کننده"(1) معرفي کرده ، اطاعت از رسول خدا را در اين موارد واجب شمرده است(2).
در مورد مسافر در قرآن آمده:
وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصلوه؛(3)
هنگامى كه سفر مى‏كنيد، گناهى بر شما نيست كه نماز را كوتاه كنيد.
عبارت "ليس عليکم جناح" جواز به معناي عام است . شامل "وجوب، مستحب و مباح" مي باشد . تعيين يکي از آن ها به بيان معصوم واگذار شده است.
زراره و محمد بن مسلم گويند: از امام باقر(ع) در باره نماز مسافر سؤال کرديم و ايشان با استناد به آيه بالا، قصر(شکسته خواندن)را در نماز مسافر واجب شمرد.
عرض کرديم: خدا فرموده:"ليس عليکم جناح" و نفرموده:"افعلوا" پس شما چگونه از آن وجوب را برداشت مي کنيد؟
امام فرمود: مگر خدا در مورد طواف در حج واجب نمي فرمايد:"فمن حج البيت او اعتمر فلا جناح عليه ان يطوف بهما"، آيا مگر طواف واجب نيست ؟ مگر پيامبر هميشه در حج و عمره آن را انجام نمي داد( که دلالت بر وجوب دارد)؟ بنا براين همان گونه که در طواف واجب با اين تعبير بيان شده، تقصير واجب در نماز در سفر هم از اين تعبير استفاده شده است . پيامبر در همه سفرها نماز را قصر مي خوانده است.(4)
دليل وجوب قصر غير از اين روايت، چند روايت معتبر ديگر هم هست.
اما در روايتي از رسول خدا(ص) نقل شده :
خدا در گرامي داشت ما، به امت من هديه اي داده که به احدي از امت هاي گذشته نداده است . آن اجازه افطار روزه و قصر در نماز هنگام سفر مي باشد . کسي که اين اجازه را نپذيرد و انجام ندهد، هديه خدا را رد کرده است.(5)
در مورد اين حديث دو اشکال کرده ايد.
اول آن را مخالف قرآن شمرده ايد.
دوم پرسيده ايد که مگر خواندن نماز جريمه و مجازات است که تخفيف را بتوان هديه شمرد؟
در جواب اشکال اول همان گونه که در حديث بالا آمد، اين واژه مي تواند بر وجوب، استحباب يا اباحه دلالت داشته باشد . آيه مجمل است . رسول خداست که به امر خدا مبين و مفسر قرآن مي باشد . تعيين اين که معنا در اين آيه کدام است، به سنت و سيره و بيان رسول خدا واگذار شده است. تعيين معناي واژه، تبيين و تفسير قرآن است .شان رسول خدا بيان
مجملات مي باشد و اين مخالفت نيست.
اگر رسول خدا فرموده بود شکستن نماز براي مسافر جايز نيست، خلاف قرآن سخن گفته بود. اما اين که بفرمايد شکستن نماز که در قرآن جوازش آمده، واجب يا مستحب يا مباح است، مخالفت نيست بلکه تبيين و تفسير است که خدا به عهده ايشان نهاده است.
اما اشکال دوم ؛ نماز و روزه و خمس و زکات، جريمه و مجازات نيستند اما از تکاليف هستند . در تکليف هم تخفيف موضوعيت دارد و هديه است. تکليف، عملي است که انجامش بر فرد واجب است . اگر انجام ندهد ، کيفر دارد . در اين موارد تخفيف يعني اين که اين مقدار را لازم نيست انجام دهي . اگر انجام ندهي، نه تنها شلاق نداري. بلکه انجام ندادن اطاعت است و ثواب دارد . بدين جهت هديه ناميدن آن کاملا صحيح است. مي توانيد در سفر يا غير سفر هر چه مي توانيد براي تقرب به خدا نماز مستحبي بخوانيد . هيچ محدوديتي وجود ندارد. اما نماز واجب يوميه براي غير مسافر 17 رکعت است . حالا کسي بگويد مي خواهم در شبانه روز 30 رکعت نماز واجب بخوانم و نماز ظهر را 8 رکعتي بخوانم و... آيا اين صحيح است؟
نه، او چنين اجازه اي ندارد. زيرا تعيين اين که چقدر و چه وقت و چگونه عبادت کند، به دستور خداست . خدا فرموده نماز واجب يوميه فقط به اين گونه باشد. اما نماز مستحبي هر چقدر و هر وقت خواستي بخوان. پس تعيين تکليف فقط به عهده خدا و رسول است . در تکليف هم سخت گيري مي تواند وجود داشته باشد و هم تخفيف . رعايت تخفيف هم چون با عدم کيفر و بلکه پاداش همراه است، هديه مي باشد و اين کاملا واضح و روشن است.
پي نوشت ها:
1. نحل(16)آيه44.
2. حشر(58)آيه7.
3. نساء(4)آيه101.
4. البرهان،ج2،ص163.
5. مستدرک الوسائل،ج6،ص542.