سؤال: سلام. منظور از انتظار فرج چیست و شخص منتظر باید چه کارهایی انجام دهد؟
شناخت امام زمان (عج) یعنی شناخت چه ویژگی هایی از ایشان؟
با سپاس
در ادبیات دینی ما واژه" انتظار فرج" مفهومی بس ژرف و پر ارج دارد. گویی انتظار زیباترین و کاملترین جلوه بندگی حق تعالی و نماد همه ابعاد دین داری در دوران پس از حضور است تا آن جا که امیر مومنان (ع)فرمود: «انتظار فرج برترین عبادتها است». (1) نیز فرمود: منتظر فرج باشید و از رحمت الهی نا امید نشوید که محبوبترین کارها نزد خدای عزوجل، انتظار فرج است. (2) همچنین رسول خدا (ص) فرمود: «برترین اعمال امت من انتظار فرج است». (3)
درک دقیق معنای انتظار مبتنی بر فهم جامع اندیشه مهدویت است. اندیشه مهدویت را باید با توجه به مجموعه معارف اسلامی و در راستای هدف کلی دین اسلام دید. بنا بر آموزههای دینی حضرت مهدی (عج) روزی ظهور می کند و وعدههای الهی را به اجرا درمیآورد. او برپا کننده حکومت صالحان است و مؤمنان به میزان ایمان و عمل صالحشان در حکومت مهدی(عج) قرب و منزلت دارند. این اندیشه، پایانی زیبا و نورانی برای جریان زندگی انسان تصویر میکند و عامل شعلهور شدن امید در دلهای مؤمنان است. امید به ظهور مهدی (عج) همان امید به خداست. امید موتور حرکت انسان در زندگی است و امید به مهدی(عج)عامل حرکت استوارتر انسان در مسیر خوبیها یعنی همان هدف اصلی دین میباشد. مقصود از انتظار فرج، امید و دلبستگی به مهدی (عج) است. بنابراین انتظار فرج انتظاری سازنده و نگهدارنده، تعهدآور، نیروآفرین و تحرک بخش است. منتظِر واقعی نيز به کسى گفته مى شود که از وضع موجود ناراحت باشد و براى ایجاد وضع بهترى تلاش کند. بر این اساس مى توان گفت: انتظار حکومت حق و عدالت مهدى (عج) از دو عنصر تشکیل شده است: عنصر نفى و عنصر اثبات. عنصر نفى، بیگانگى با وضع موجود و عنصر اثبات، خواهان پیدایش وضع بهترى است. (4) استادشهيد مطهري مي نويسد : " ... اصل «انتظار فرج» از يك اصل كلى اسلامى و قرآنى ديگر استنتاج مىشود و آن اصل «حرمت يأس از رَوح اللَّه» است. مردم مؤمن به عنايات الهى، هرگز و در هيچ شرايطى اميد خويش را از دست نمىدهند و تسليم يأس و نااميدى و بيهودهگرايى نمىگردند. چيزى كه هست اين «انتظار فرج» و اين «عدم يأس از روح اللَّه» در مورد يك عنايت عمومى و بشرى است نه شخصى يا گروهى، و بعلاوه توأم است با نويدهاى خاص و مشخص كه به آن قطعيت داده است. انتظار فرج و آرزو و اميد و دل بستن به آينده دو گونه است: انتظارى كه سازنده و نگهدارنده است، تعهدآور است، نيروآفرين و تحركبخش است، به گونهاى است كه مىتواند نوعى عبادت و حقپرستى شمرده شود؛ و انتظارى كه گناه است، ويرانگر است، اسارت بخش است، فلجكننده است و نوعى «اباحيگرى» بايد محسوب گردد. اين دو نوع انتظار فرج، معلول دو نوع برداشت از ظهور عظيم مهدى موعود است؛ و اين دو نوع برداشت به نوبه خود از دو نوع بينش درباره تحولات و انقلابات تاريخى ناشى مىشود. (5)
انسان منتظر وظایف متعدد دارد از :
1- عبادت درظلمات غيبت و مسئلت خداوند جهت حفظ ايمان.(6)
2- انتظار فرج. پیامبر اکرم(ص) فرمود: «با فضیلتترین اعمال امتم انتظار فرج است».(7)
3- دعا برای سلامتی و فرج حضرت ولی عصر(ع)، مانند خواندن دعای فرج و دعای عهد و ندبه.
4- صدقه برای حفظ وجود حضرت.
5- غمگین شدن به خاطر غیبت حضرت.
6- انجام حج و عمره به نیابت حضرت.
7- برخاستن به جهت تعظیم هنگام شنیدن اسم مبارک «قائم»(ع).
8- دعا برای خود که از شرّ فتنهها در امان باشیم.
9- استغاثه به آن جناب و استمداد از وجودش به هنگام گرفتاری ها.(8)
10- تأسیس حکومت اسلامی.(9)
11- عمل به فریضة مهم امر به معروف و نهی از منکر.
درضمن لازم است كه در حد توان به ابعادزندگي وتاريخ امام زمان (ع) آشناشويم، مثلا بدانيم كه وي داراي چه خصوصيات فردي، اخلاقي، اجتماعي مي باشد وحكومت وي داراي چه مولفه هاي خواهد بود؟
پي نوشت ها:
1. جوینی خراسانی، فرائد السمطین، بیروت، نشر موسسه المحمودی،1400 ق، ج 2، ص 335.
2. شیخ صدوق، الخصال، قم، النشر الاسلامی، 1403 ق . ج 2، باب 400، ص 616 .
3. المعجم المفهرس لالفاظه الحدیث النبوی، ج 6، ص 481.
4. مکارم شیرازى، مهدى ، انقلابى بزرگ، ص 101، بي نام.
6. شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، قم ، انتشارات هجرت، 1378، چاپ سیزدهم، ج2، ص 866.
5 مرتضي مطهري، مجموعه آثار، قم، انتشارات صدرا ، ج 24، 407 .
7. صافی گلپایگانی، منتخب الاثر، قم، موسسه السیده المعصومه، چاپ اول، ص 629.
8. شیخ عباس قمی، همان، ج2، ص 859-867 (باتلخص).
9. ابراهیم امینی ،دادگستر جهان، قم، انتشارات شفق ، 1378، چاپ هیجدهم، ص 264.






