مرجع تقلید

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
چون شما اقدامی برای بقا بر میت از طرق شرعی انجام نداده اید، الان مرجع تقلید ندارید و باید برای خود مرجع تقلیدی طبق شرایطی که در زیر می آید، انتخاب نمایید.
اعمالی را که در این مدت انجام داده اید، اگر به وظیفه واقعی خود عمل کرده اید یا طبق نظر مرجع جدید صحیح هستند، نیاز به قضا کردن ندارند. (1)
شرایط انتخاب مرجع تقلید:
تقليد از مجتهدي جايز است كه علاوه بر مرد بودن، بالغ و حلال زاده و شيعه دوازده امامي باشد و شرايط زير را نيز داشته باشد. چنين مرجعي را بايد براي تبعيت انتخاب كرد:
1. زنده باشد. بنابراين، ابتدائاً نمي­شود از مجتهدي که از دنيا رفته، تقليد كرد؛ ولي اگر از مجتهد زنده­اي تقليد كند، سپس آن مرجع از دنيا برود، اگر اعلم (داناتر) از مجتهدان زنده باشد، بايد به تقليد او باقي بماند و در صورت مساوي بودن، با اجازه مجتهدان زنده مي­تواند به تقليد از مجتهد مرده باقي بماند.
2. عادل باشد. منظور از عدالت، ملكه نفسانيه يا تقوا و حالت خداترسي باطني است كه انسان را به انجام واجبات وادار كند و از ارتكاب گناهان كبيره يا اصرار بر گناه صغيره باز دارد.
3. حريص به مال، قدرت و رياست دنيا نباشد.
4. در فهميدن حكم خدا، از همه مجتهدان عصر خويش عالِم‌تر باشد و يا حداقل با آن ها مساوي باشد. (2)
براي شناختن مجتهد اعلم، سه راه وجود دارد:
اوّل: خود انسان اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد.
دوم: دو نفر عالِم عادل كه مي‏توانند مجتهد اعلم را بشناسند، تصديق نمايند؛ البته به شرطي كه دو نفر عالِم عادلِ ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند.
سوم: عده‏اي از اهل علم كه مي‏توانند مجتهد اعلم را تشخيص دهند و از گفته آنان اطمينان حاصل مي‏شود، مجتهد يا اعلم بودن كسي را تصديق كنند. (3)
ممكن است تشخيص اعلم مشكل باشد و چند نفر مجتهد به عنوان مراجع همسطح معرفي شوند.
مراجعي كه موجود هستند و جامعه مدرسين حوزه علميه قم (عده ای از اهل علم که می توانند مجتهد اعلم را تشخیص دهند) بعد از رحلت آيت الله اراکي به عنوان مراجع مورد توجه انتخاب و اعلام کردند، عبارت‏اند از حضرات آيات: خامنه‏اي، شبيري زنجاني، وحيد خراساني، مكارم شيرازي و... مراجع ديگري مانند آيات عظام: صافي، سيستاني و... وجود دارند که اگرچه در اين انتخاب نيامده­اند، اما آنان نيز به عنوان مراجع، مورد نظر هستند.
حال اگر شما يکي از اين افراد را به عنوان اعلم مي شناسيد، يا از گفته روحاني شهرتان که آن مرجع را به عنوان اعلم معرفي کرده است، اطمينان پيدا کرده ايد، از همان تقليد نماييد. اگر نمي­شناسيد، از هر کدام از مراجع مذکور تقليد نماييد، کفايت مي­کند و صحيح است.

پي‌نوشت‌ها:
1. امام خمینی، توضيح المسائل، مسئله 14.
2. همان، مسئله 2.
3. همان، مسئله 3.