کتب سنی

پاسخ:
$$$$پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در ابتدا باید گفت : کتاب های مهم حدیثی اهل سنت موسوم به صحاح شش گانه عبارتند از :
1ـ صحیح بخارى یا (الجامع الصحیح) از ابو عبد الله محمد بن اسمعیل بخارى متوفى 256 ه.
2ـ صحیح مسلم از ابو الحسین مسلم بن حجاج قشیرى نیشابورى متوفى 261 ه.
3ـ سنن ابن ماجه از محمد بن یزید بن ماجه قزوینى متوفى 273 ه.
4ـ سنن ابى داود از سلیمان بن اشعث بن اسحق سجستانى متوفى 275 ه.
5ـ جامع ترمذى یا (سنن ترمذى) از ابو عیسى محمد بن عیسى بن سوره (2) متوفى 279 ه.
6ـ سنن نسائى (مسمى به مجتبى) از ابو عبد الرحمن احمد بن شعیب متوفى 303 ه.
کتب ششگانه مذکور در فوق باضافه موطأ و مسند ابن حنبل متوفى 241 ه جوامع اولیه حدیث اهل سنت را تشکیل مى‏دهد. (1) اهل سنت، خود معتقدند که صحاح سته در بردارنده همه اخبار صحیح نیست، و بدین جهت کتابهاى دیگرى را به عنوان صحاح تألیف کرده‏اند، مانند: صحیح اسحاق بن خزیمه، صحیح ابى حاتم (م 354)، صحیح ابو عوانه و .. و نیز کتابهاى دیگرى بدون داشتن این عنوان تدوین شده است، مانند مستدرک حاکم نیشابورى و ..
نخستین و معتبر ترین آن ها ، کتاب صحیح بخاری است که شامل تعداد احادیثی است که از دیدگاه بخاری کامل‌ترین و بهترین روایات هستند.یکی از نویسند گان می نویسد :" این کتاب پیش برادران اهل سنت ما از اعتبار خاصی بر خور دار است و آن را تالی تلو قرآن می دانندو تمام روایات آن را صحیح و لازم العمل می شناسند.(2) پس از آن ، کتاب صحیح مسلم تالیف مسلم نیشابوری معتبر ترین کتاب حدیثی نزد اهل سنت می باشد.
پس از این دو کتاب، کتاب های حدیثی دیگری مانند سنن تِرمذی، سنن نسایی، سنن ابن ماجه و سنن ابی داود از همیت بر خور دار هستند، البته . مجموعاً کتاب های شش گانه حدیثی اهل سنت و اولین مجموعه‌های حدیثی آنان است که در قرن سوم تدوین شده اند و از نظر آنان معتبر می باشد .
دانشمندان جامعه اهل سنت نیز در طول تاریخ، به دلیل اهمیت صحاح سته در شناخت احکام شرعى، شرحها، پاورقیها، تعلیقه‏ها و مقدمه‏ها بر آن نوشته‏اند.
در مقدمه صحیح بخارى (ط 1376) آمده است: «شروح و تعلیقاتى که بر صحیح بخارى نوشته شده حدود 59 شرح (تمام و ناتمام) است که یازده شرح آن به چاپ رسیده»، مانند «عمدة القارى از شیخ الاسلام ابو محمد محمود بن احمد معروف به عینى (م 855)، ارشاد السارى از ابو العباس شهاب الدین احمد بن محمد معروف به قسطلانى (م 923)، فتح البارى از شیخ الاسلام ابو الفضل شهاب الدین احمد بن على بن محمد معروف به ابن حجر عسقلانى و شرح الکرمانى. هم چنین حدود 28 پاورقى و 16 مقدمه بر آن نگاشته شده است و نیز 16 نویسنده، هر کدام به سلیقه خویش آن را تلخیص کرده‏اند.
شروح صحیح مسلم و سنن‏ بر صحیح محمد بن مسلم نیز مانند صحیح بخارى شروح زیادى نگاشته شده، که مهمترین آنها شرح فاضل نووى است. نیز بر سنن نسائى شرحهاى مختلفى نوشته‏اند که از آن جمله است: شرح ابو الحسن على بن عبد اللَّه انصارى اندلسى و شرح حافظ جلال الدین سیوطى و بقیه سنن نیز داراى شروحى هستندنسبت به متون تاریخی باید دانست که این گونه کتاب های تاریخی نزد اهل سنت اعتباری به مانند صحیحین ندارند. بلکه مطالب نقل شده را بیش تر در بوته نقد قرار می دهند
در باره کتاب تاریخ الرسل و الامم و الملوک باید گفت :
این کتاب ، ‌از کتاب‌های کهن تاریخی محسوب می‌گردد. طبری این کتاب را در فاصله سال‌های 283 ـ 290 هجری املا کرده، ‌اما بعد از آن وقایع ربیع الثانی 303 هجری بر آن افزوده است . این کتاب به رغم اینکه از منابع کهن تاریخی به حساب می‌آید و مطالب مفید و ارزشمند در آن وجود دارد، امادر سند برخی مسایل و وقایع تاریخی نیم قرن اول سیف بن عمر قرار دارد که خود طبری نیز به او اعتماد نداشته است.
برخی سیف بن عمر را متهم به زنادقه نموده و گزارش‌های وی را فاقد ارزش دانسته‌اند. همچنین جلد اول تاریخ طبری که تاریخ جهان آفرینش تا مبعث است، پر از اخبار اسرائیلی است. درست همان طور که در تفسیر طبری نیز اسرائیلیات فراوان وجود دارد. البته در این کتاب- همان طور که اشاره شد- مطالب مفید زیادی وجود نیز دارد . روشن است که معنای معتبر بودن این نیست که تمام مطالب ان را می توان پذيرفت. بلکه نسبت به کتاب های تاریخی جزو کتاب های نسبتا معتبر به حساب می آید . (2)
اهل سنت کتاب های تاریخی دیگر را نیز معتبر می دانند. در این خصوص به کتاب: منابع تاریخ اسلام ، اثر رسول جعفریان مرا جعه فر مایید.
پینوشت ها :
1. کاظم مدیر شانه چی، علم الحدیث ، ص 53 - 54 ، دفتر انتشارات اسلامی، قم، 1385، چاپ شانزدهم .
2. زین العابدین قربانی، علم حدیث، ص343، قم، انتشارات انصاریان، 1382، چاپ پنجم.
3. رسول جعفریان ، منابع تاریخ اسلامی، ص 159. قم، انتشارات انصاریان ،1382 چاپ دوم.