نوشیدن شراب

پاسخ:
@@ با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مرکز
ابتدا بد نيست بدانيد كه شراب در همه شریعت ها، حرام بوده، امام رضا - علیه السلام - می فرماید:
«مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً قَطُّ إِلَّا بِتَحْرِيمِ الْخَمْرِ؛ (1) خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرد، مگر حکم به حرام بودن شراب کرد».
در اسلام نیز حرمت آن، تدریجی و ابتدا به صورت مجمل و بعد با وضوح بیش تر و در نهایت، با وضوح کامل و تأکید شدید، بیان شد. چون در عرب قبل از اسلام، میگساری بسیار رواج داشت . از عادات شایع عرب بود. متأسفانه، در امت ها و ملل دیگر نیز این عادت شوم رواج فراوان دارد . به توجیهات مختلف سعی می شود آن را موجه جلوه دهند. از آن جا که اعلام حرمت شراب به صراحت و یک باره، به احتمال قریب به یقین با انکار عمومی مواجه می شد و از نظر مباحث روانشناختی و تربیتی در این گونه موارد باید با ملایمت و مدار برخورد کرد، قرآن اعلام تدریجی حرمت آن را پیش گرفت و در چهار مرحله آن را بیان نمود.
در مرحله اول، فرمود:
«و من ثمرات النخیل و الاعناب تتخذون منه سکرا و رزقا حسنا؛ (2) و میوه های درخت خرما و انگور، از نعمت هایی است که از آن شراب و رزق پاکیزه می گیرید». در این آیه، از شراب در مقابل رزق نیکو نام برد تا از نیکو نبودن آن به طور غیر مستقیم یاد کند.
در مرحله دوم، به صراحت از نماز خواندن در حال مستی نهی کرد: «لا تقربوا الصلوة و انتم سکاری؛ (3) با حال مستی، به نماز نزدیک مشوید».
در مرحله بعد، یادآوری کرد که گرچه شراب منافعی دارد و از خرید و فروش و تجارت آن به منفعت مالی می رسند و یا با خوردن آن از ترس و اضطراب و اندوه نجات یافته و شادابی به دست می آورند، (4) ولی این منافع در قبال گناهی و آثار سویی که در آن است، قابل اعتنا نیست:
«و یسالونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر و منافع للناس و اثمهما اکبر من نفعهما؛ (5)
از تو در باره خمر و قمار می پرسند. بگو: در آن دو، گناه بزرگ است و منفعت هایی (دارند) و گناهش بیش از منافع آن است».
با وجود این آیات که حرمت را می رساند، بعضی باز هم از نوشیدن شراب دست بردار نبودند تا این که خداوند به شدیدترین وجه و با چندین تأکید، حرمت آن را اعلام کرد و فرمود:
«یا ایها الذین آمنوا انما الخمر و المیسر و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه لعلکم تفلحون انما یرید الشیطان ان یوقع بینکم العداوة و البغضاء فی الخمر و المیسر و یصدکم عن ذکر الله و عن الصلوة فهل انتم منتهون؛ (6) ای کسانی که ایمان آورده اید، شراب و قمار و انصاب و ازلام فقط پلیدی و از عمل شیطان است. زنهار که از آن اجتناب کنید. امید که رستگار شوید. تنها هدف شیطان این است که با شراب و قمار، بین شما کینه و دشمنی بیندازد و شما را از راه خدا و نماز بازدارد. آیا از آن ها دست بردار می شوید؟»
در هیچ موردی قرآن با این تأکید و تصریح و شدت، حرمتی را اعلام نکرده است. قرآن شراب را پلیدی و عمل شیطان خوانده است.
در روایات نیز بر پلیدی شراب تأکید فراوان شده و شراب، کلید تمام معصیت ها و منشأ و مادر تمام گناهان معرفی گردیده است. رسول خدا(ص) در مورد شراب ده نفر را لعن کرد:
کسی که درخت خرما یا انگور را برای تولید شراب می کارد؛
آن که باغبانی آن ها را می کند (با این که می داند برای چه کاشته شده اند)؛
آن که عصاره انگور یا خرما را برای تهیه شراب می گیرد؛
آن که شراب می نوشد؛
آن که ساقی می شود؛
آن که بار شراب حمل می کند؛
آن که تجارت شراب می کند؛
آن که شراب می فروشد؛
آن که می خرد و آن که قیمت و پول شراب را می خورد. (7)
اما در باره فلسفه حرمت شراب در ابتدا باید گفت:
احکامى که از طرف خداوند براى بشر تعیین شده و پیامبر مأمور ابلاغ آن شده، براى سعادت و خوشبختى انسان وضع شده ؛ مسلمان چون معتقد به خدا است. اطمینان دارد که احکام و دستورهاى الهى داراى منافع و مصلحت هایى است که خداوند از آن آگاهى داشته و براى ابلاغ آن به انسان‏ها توسط پیامبر وحى کرده است، اگر چه ما از حکمت و فلسفه احکام یا برخى از حکمت‏هاى آن آگاهى نداشته باشیم، اما چون معتقدیم که آن را جهت خیر و صلاح و رستگارى انسان‏ها وضع کرده، به آن پایبند بوده و عمل مى‏کنیم، همانند اطاعت از نسخه‏هاى پزشکى که با اطمینان از تخصص پزشک در رشته خود، داروهاى تجویزى را عمل مى‏کنیم، اگر چه از کیفیت داروها و چگونگى تأثیر آن اطلاع چندانى نداریم.
پیامبران و امامان معصوم (ع) طبیبان دردهاى انسان هستند. مى‏دانند چه چیزهایى براى سلامت فکری بشر مفید و چه چیزهایى مضر است. در آیات به طور آشکار شراب پلید و زشت اعلام شده و انسان‏ها را از مصرف آن بازداشته، خداوند در قرآن فرمود:
"انما الخمر و المیسر... رجسٌ مِن عمل الشیطان فاجتنبوه؛(8) شراب و قمار و... پلید و عمل شیطانى است، از آن اجتناب کنید".
سپس خداوند در سبب حرمت مى‏فرماید: انّما یرید الشیطان أن یوقع بینکم العداوة و البغضاءَ فى الخمر والمیسر؛(9) شیطان مى‏خواهد با شراب و قمار بین شما دشمنى و کینه ایجاد کند.
در این آیات، نوشیدن شراب عمل شیطانى و پلید دانسته شده که آثار روحى و روانى نامطلوب در انسان بر جاى مى‏گذارد که از جمله آن‏ها کینه و دشمنى است.
در آیه دیگر خداوند مى‏فرماید: "از تو در مورد شراب و قمار مى‏پرسند، بگو در آن دو گناهى بزرگ است."(10)
در روایات حرمت شراب به صورت مفصل و با ذکر آثار نامطلوب آن بیان شده است. از مولاى متقیان سؤال شد: آیا فرمودی که شراب از دزدى و زنا بدتر است، فرمود: "بلى، زنا کننده شاید گناه دیگرى نکند، ولى شرابخوار چون شراب بخورد، زنا مى‏کند، آدم مى‏کشد، نماز را ترک مى‏کند."(11)
از امام باقر سؤال شد که بزرگ‏ترین گناه کبیره کدام است؟ فرمود: "شرابخواری، خداوند به چیزى چون میخوارى نافرمانى نشده! ممکن است شخص نماز واجب خود را ترک کند و با مادر و دختر و خواهر خود زنا کند، در حالى که مست و لایعقل باشد."(12)
امام رضا فرمود: خدا شراب را بدان جهت حرام کرد که مایه فساد و بازداشتن عقل از درک حقایق و از بین بردن شرم و حیا است.(13)
علاوه بر آیات و روایات امروزه از نظر علمى نیز مضرات مصرف مواد الکلى به اثبات رسیده است. در تبین این مسئله با اشاره به سخنان صاحب نظران گفته شده : دانشمندان به این واقعیت اعتراف داشته‏اند که از جمله آثار زیان بخش شراب، پیامد سویى است که روى مغز و عقل مى‏گذارد و آن را از کار مى‏اندازد. روشن است که با از بین رفتن عقل، پرده شرم و حیا دریده مى‏شود. در نتیجه میدان به دست غرایز حیوانى مى‏افتد . انسان به صورت حیوانى وحشى و لجام گسیخته درمى‏آید. نوشابه‏هاى الکلى پس از استفاده سریعاً جذب خون مى‏شود . خون در مسیر خود مغز را بى نصیب نمى‏گذارد، در نتیجه عمل سلسله اعصاب رو به ضعف مى‏رود . خویشتن دارى که ارادى و منشأ شرم و حیا در انسان و مانع از بروز کارهاى زشت است، از دست مى‏رود.
الکل عالى‏ترین اعمال مغزى را فلج مى‏کند.ملاک امتیاز آدمی بر سایر جانداران عقل او است . به خاطر عقل است که انسان علم و دانش می اندوزد. همه ترقیات و پیشرفت های جوامع بشری ثمرة دانش بشری است. شراب، عقل را اگر چه به صورت محدود و موقت زایل می کند.
برای آشنایی بیش تر با زیان های شراب، قسمتی از نظریات دانشمندان روان شناس و پزشکان را در مورد زیان های شراب می آوریم:
اثر الکل در عمر:
دانشمندان مشهور غربی معتقدند که اگر از جوانان 21 تا 23 ساله معتاد به مشروبات الکلی 51 نفر بمیرند، در مقابل از جوان های غیر معتاد ده نفر هم تلف نمی شوند. دانشمند دیگری ثابت کرده است که جوان های 20 ساله که انتظار می رود پنجاه سال عمر کنند، در اثر نوشیدن الکل بیش تر از 35 سال عمر نمی کنند.
زیان های اجتماعی الکل:
طبق آماری که پزشک قانونی شهر "لیون" در 1961 تهیه نموده، جرائم اجتماعی الکلیست ها از این قرار است: مرتکبان قتل های عمومی 50 درصد، ضرب و جرح 8/77 درصد، سرقت 5/88 درصد، جرائم جنسی، 8/88 درصد. این آمار نشان می دهد که بیش تر جنایات و جرائم بزرگ در حال مستی روی می دهد.(14)
آنچه در آمارها آمده ،تنها گوشه ای از آثار و مضرات شراب، آن هم از نظر جسمانی و مادی است امّا آثار مخرب اجتماعی و روحی و معنوی آن بسیار بزرگ تر است . آنچه فعلاً مشهود است که پیروان ادیان آسمانی مانند مسیحی ها شراب می نوشند،دلیل نمی شود بر این که حضرت مسیح(ع) آن را حلال شمرده باشد، بلکه به جهت تحریف در آموزه های دینی این امر صورت می گیرد.

پی نوشت ها:
1. توحيد، شیخ صدوق، جامعه مدرسين، قم، 1398 ق، باب 54 البداء، ص 334.
2. نحل (16) آیه 67.
3. نساء (4) آیه 42.
4.سید محمد حسین طبا طبایی، المیزان،ج 2، ص 294،نشر جامعه مدرسين، قم، 1374ه.ش با ترجمه،موسوي همداني.
5. بقره (2) آیه 219.
6. مائده (5) آیه 91.
7. المیزان، ، ج 2، ص 298 - 299. نشر پیشین
8. مائده، آیه 190.
9. همان، آیه 291.
10. بقره ، آیه 219.
11. شهید عبدالحسین دستغیب، گناهان کبیره، ج 1، ص 234،نشر جامعه مدرسین، قم. 1376 ش.
12. همان، ص 233.
13. سید هاشم رسولى محلاتى، کیفر گناه، ص 78،نشر کتابخانه صدر ، تهران، بی تا.
14. همان، ص 80،