پرسشی پیرامون موضوعی در قرآن

پرسشگر گرامی باسلان و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
هیئت بطلمیوسی قطعا غلط است؛ چون زمین را مرکز جهان می دانست و فلک ها را پوست پیازی می شمرد که هر فلک بر فلک قبلی احاطه دارد و درون فلک بعدی است و... ؛ امروز با توجه به پیشرفت علم تجربی و مشاهدات بشر، به یقین معلوم شده آن تصور از جهان غلط بوده است. قبل از این علمای تفسیر که این تصور را صحیح می دانستند ، فلک و افلاک و آسمان ها را در آیات و روایات طبق هیئت بطلمیوسی تفسیر و توجیه می کردند . امروزه بر ما روشن شده آن تفسیر، برداشت غلطی بوده که با توجه به علم مقبول زمان ارائه شده است . فلک به معنای مدارهای فرضی که ستارگان و سیارات و منظومه ها بر آن می چرخند، اطلاق می شود و این آیات و روایات با کشفیات امروز نجوم همخوان هستند و منافاتی با آن ندارند و هیچ دلیلی بر حمل آن آیات و روایات به هیئت بطلمیوسی نداریم.
آیه ذیل موید گفتارماست :
«والشمس تجری لمستقر لها ذلک تقدیر العزیز العلیم»؛ (1 ) و خورشید ( نیز برای آن ها آیتی است) که پیوسته به سوی قرارگاهش در حرکت است. این تقدیر خدای قادر و دانا است .
دانشمندان بیان کرده اند:
این آیه به وضوح حرکت خورشید را به طور مستمر بیان می کند؛ اما در این که منظور از این حرکت چیست ، مفسران بحث های فراوانی دارند :
- گروهی آن را اشاره به حرکت ظاهری خورشید بر گرد زمین می دانند . این حرکت تا پایان جهان که در حقیقت قرارگاه خورشید و پایان عمر اوست ادامه دارد .
- بعضی دیگر آن را اشاره به میل خورشید در تابستان و زمستان به سوی شمال و جنوب زمین دانسته اند؛ زیرا می دانیم خورشید از آغاز بهار از خط اعتدالی به سوی شمال متمایل می شود و تا مدار 23 درجه شمالی پیش می رود و از آغاز تابستان به عقب باز می گردد تا در آغاز پاییز باز به خط اعتدالی می رسد . همین خط سیر را تا آغاز تابستان و به سوی جنوب ادامه می دهد . از آغاز زمستان به سوی خط اعتدال حرکت می کند و در آغاز بهار به آن می رسد
البته تمام این حرکات ناشی از حرکت زمین و تمایل محور آن نسبت به سطح مدارش می باشد، هر چند در ظاهر و به حسب حس مربوط به آفتاب است
- بعضی دیگر آن را اشاره به حرکت وضعی (کره آفتاب) دانسته اند، زیرا مطالعات دانشمندان ثابت کرده که خورشید به دور خودش گردش می کند .
- آخرین و جدید ترین تفسیر برای آیه همان است که اخیرا دانشمندان کشف کرده اند و آن حرکت خورشید با مجموعه منظومه شمسی در وسط کهکشان به سوی یک سمت معین و ستاره دوردستی که آن را "وگا" نامیده اند می باشد.
این معانی منافاتی با هم ندارند .ممکن است جمله"تجری" اشاره به تمام حرکت ها و حرکت های دیگری که تا کنون دانش به آن نرسیده و شاید در آینده کشف شود باشد. (2) در مجموع همه این نظرات خصوصا دو نظر آخر به صراحت رد نظر بطلمیوسی است .
هییت بطلمیوسی فهم دانشمندان آن زمان بود که به مرور زمان توسط دانشمندان جدید رد و مسایل جدید کشف شد
پی نوشت ها:
1. یس (36) آیه 38 .
2. مکارم شیرازی ناصر، تفسیر نمونه ، ناشر دار الكتب الإسلامية، چاپ تهران‏، سال 1374 ش‏، نوبت اول، ‏ج 18، ص 381 .