نمونه هایی از الگو ها یی که یامبر با کودکان داشتند؟

با سلام و عرض تبريک فرا رسيدن سال نو و سپاس از ارتباطتان با اين مرکز
در آغاز بیان مقدمه ای را به عنوان چراغ راهنمای زندگی لازم می دانیم.
کودکان از یک سو مزرعه وسیع استعدادها و تپه های معادن طلا و نقره های ناب فطری و طبیعی هستند . از سویی دیگر نیازهای روحی ، روانی و جسمی گوناگون و زیادی دارند. از این رو فرزندان نیازمند پدران و مادران ، خانواده ، معلمان و مربیانی هستند که آن استعدادها و معادن پُر قیمت و نفیس را بشناسند . هم راه رسیدن و دستیابی به آن را بَلَد باشند، و هم از چگونگی پَردازش و تحلیل و تخلیص و تربیت و رشد وتعالی آن ها سر در بیاورند، هم از ارزش و بهای آن آگاهی لازم داشته باشند .قطعا تنها آفریدگار جهان و انسان است که از کم و کیف استعدادها و معادن به ودیعه نهاده شده در درون انسان آگاهی کامل دارد . راه صحیح رشد و تربیت هر چیزی را به گونه کامل می داند .بعد از خداوند جهان آفرین ، خلفای او در زمین یعنی پیامبران و امامان علیهم السلام که آیینه جمال و زیبایی های خدا در جهان هستند و علوم آنان نشأت گرفته از علوم اوست ، شناخت و آگاهی کاملی در مورد انسان و وسعت و تنوع استعداد های او و چگونگی تربیت و تعالی کودکان دارند .
پس در علوم انسانی به ویژه در مسایل تربیتی تنها باید به مکتب وحی تکیه کرد . الگوهای تربیتی را باید تنها از جانشینان خدا و انبیا و ائمه (ع) دریافت کرد .
همان گونه که قرآن کریم فرموده : لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَة ؛همه حرف ها و خلق و خوی ها و رفتارهای پیامبر الگو و اسوه برای بشرند. ائمه اطهار علیهم السلام مظهر و تجلیگاه اخلاق و رفتار و سیره و سنت پیامبر ااکرم هستند ، زیرا آنان در واقع یک نورند در چهارده جسم مطهر .پس هر نکته ای از هر یک از آنان نقل می شود ، سخن همه آنان است. الگوهایی که از پیامبر یا از هر امامی نقل می شود ، همان شیوه و روش را معصوم دیگری نیز دارد .
البته در این جا تنها می توانیم به چند نمونه از آن ها اشاره کنیم.
الف- بوسیدن و محبت به فرزندان :
«التلطف بالصبیان من عادة الرسول ؛ (1) لطف و محبت کردن به کودکان یکی از عادات پسندیده پیامبر (ص) بود » زیرا نوازش و محبت به کودک به او اعتماد به نفس می بخشد . ریشه محبت را در درون شان استوار می گرداند . یکی از راه های اظهار محبت به کودکان، شرکت بزرگسالان در بازی آن ها با شیوه کودکانه است . این کار سبب فزونی شخصیت آنان می شود . رسول اکرم (ص) فرمود : آن کس که نزد او کودکی است ، باید در پرورش وی کودکانه رفتار نماید . (2) حضرت نیز با نوه هایش یعنی امام حسن و امام حسین(ع)کودکانه بازی می کرد .(3) در ذیل به نمونه ای از بازی های حضرت اشاره می شود .
چرا بچه ها پيامبر را دوست داشتند ؟
مي دانيد چرا بیش تر کودکان امروزی دوستان شان را الگوي خود قرار مي دهند؟ چون دوست شان دارند. اگراخلاق و رفتار پدر و مادرها را دوست داشتند ، آن ها را الگوي خود قرار می دادند . رسول خدا می خواهد بچه هایش او را الگو قرار دهند. ببین چه کار مي كند.
حضرت دو روز بود كه هيچ غذايي نخورده بود. رفت خانه دامادش امير المؤمنين عليه السلام ،بلكه چيزي پيدا شود . امّا می بیند آن ها هم دو روز است كه غذايي نخورده اند. حتي بچه هايش يعني حسن و حسين هم دو روز است كه هيچ چيزي گيرشان نيامده است (4) . فکر می کنید حالا که پيامبر نمی تواند بچه ها را سیر کند ، چه کار می کند ؟ او دو زانو و دو دستش را روی زمین می گذارد، و می گوید: بچه ها بياييد بر پشت من سوار شوید . امام حسن و امام حسین علیهماالسلام هم سوار پیامبر (ص) می شوند. آن ها با زبان بچگي مي خوانند: جَملُنا جَملُنا؛ شتر ما، شتر ما . حضرت هم حرف آن ها را تأييد مي كرد و می فرمود : نعم الجمل، جملکما، و نعم الراکب انتما ؛ شتر شما چه شتر خوبي است و شما چه سوار خوبی هستید .
حضرت در حال سجده است. امام حسن علیه السلام روی پشت پیامبر می نشیند . پیامبر سجده را طول می دهد . موقع نشستن، دستش را به پشتش می گیرد و بچه را نگه می دارد . تندي نمي كند .
حالا متوجه مي شويم كه چرا بچه ها حضرت را دوست داشته ، او را الگوی خود قرار می دادند.شيوه برخورد با خطاي بچه ها وقتي مي خواهيد برگي از گل بكنيد، چه كار مي كنيد ؟ با يك دست گل را نگه مي داريد و با ناخن دست ديگر آهسته يك برگ مي كنيد . چرا ؟ چون اگر بخواهيد برگ را به سمت خود بكشيد، گل از ريشه كنده مي شود. ریشه محبت بچه در محبت شماست . اخلاق بد را می خواهید از بچه تان دور کنيد ،پس محبت را نکَشید تا از ریشه در بیاید .
همان گونه كه نبايد گل ریشه اش تکان بخورد ، محبت بچه هم نسبت به شما نبايد کم بشود.
ما با یک اشتباه و خطا چنان برخورد تندي می کنیم كه افراد را از خود مي رانيم، بعد هم انتظار داريم الگو بودن مان از دست نرود .
محبت باید متعادل باشد .
کودکانی که بیش از اندازه محبت می بینند ،زود رنج بار می آیند ، اعتماد به نفس ندارند . در برابر مشکلات و سختی ها و شکست ها نمی توانند بایستند . این دسته از فرزندان در خانواده جسور و پرخاشگر ،ولی در اجتماع کم رو و خجول هستند. به تدریج بر والدین خود مسلط می شوند . توقعات بی حدی از آنان دارند . از این رو امام باقر علیه السلام می فرماید : بدترین والدین کسانی هستند که در نیکی و محبت نسبت به کودکان و فرزندان خود ، از حد تجاوز کنند و به زیاده روی بگرایند. (5) جهت آگاهی بیش تر از الگوهایی که چهارده معصوم علیهم السلام در مورد کودکان ارائه داده اند ، به کتاب های زیر رجوع شود .
1- آیین مهرورزی ، فصل هفتم ، اثر محمد رضا کاشفی ، چاپ، قم - مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی
2- حقوق فرزندان در مکتب اهل بیت (ع) ، تألیف محمد جواد طبسی ، چاپ، قم - مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی
3- والدین و مربیان مسؤول ، اثر رضا فرهادیان، چاپ، قم - مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی
4- ریحانه بهشتی ، مؤلف سیما مخبر ، قم - نور الزهرا (س)
پی نوشت ها :
1. مولی محسن فیض کاشانی ، المحجة البیضاء ، مکتبة الصدوق ، تهران ، 1340 ش ، ج3 ، ص366.
2.محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه، مؤسسه آل البيت، قم، 1409 ه.ق ، ج15 ، ص203.
3. محمد محمدي ري‌شهري، ميزان الحكمه، دار الحديث، 1416 ه.ق ، ج10 ، ص701 حدیث های 22331- 22333.
4.امتحان الهی است ، باید صبر کند. جای آن نیست که دستور دهد ملائكه از غیب براي شان غذا بياورد ، چون موقع امتحان است، حق ندارد از قدرت استفاده کند . موقع امتحان، ممتحن يعني خدا اجازه نمی دهد کسی کمک کند.
5. تاریخ یعقوبی ،قم - نشر فرهنگ اهل بیت (ع) ، ج 3 ، ص53.