علم غیب

پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
علم غیب مثل همه چیزهای دیگر مختص خداست . غیر خدا هیچ کس و هیچ چیز علم غیب ندارد. غیر خدا هر که و هر چه باشد، به ذات خود جز فقر محض نیست و از خود هیچ ندارد . هر چه دارد ،عطای خداست.
عطای خدا هم یا عمومی است، مثل حیات و ...یا اختصاصی است، مثل نبوت و امامت.
اگر انسان ها به حوزه هایی علم و آگاهی دارند و با چشم و گوش و دیگر حواس به زوایایی از جهان آگاهی می یابند، این عطای عمومی خداست اما علم به زوایای پنهان از حواس و علم به جهان های برتر از حواس که "علم غیب" نامیده می شود، اختصاص به خدا دارد . غیر خدا را به این حوزه راهی نیست ، مگر این که خدا آگاهی دهد:
قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلاَّ اللَّه؛‏(1)
بگو: هيچ كس در آسمان ها و زمين غيب نمى‏داند مگر اللَّه‏.
وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلاَّ هُو؛(2)
كليدهاى غيب نزد اوست. جز او كسى را از غيب آگاهى نيست.
ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا؛(3)
پيش از اين نه تو آن ها را مى‏دانستى و نه قوم تو.
إِنَّمَا الْغَيْبُ لِلَّه؛‏(4)
بگو: هيچ كس در آسمان ها و زمين غيب نمى‏داند مگر اللَّه‏.
از زبان پیامبران به صراحت اعلام می کند که ما غیب نمی دانیم و از پنهان آگاه نیستیم:
وَ لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَ ما مَسَّنِيَ السُّوءُ؛(5)
اگر علم غيب مى‏دانستم ،بر خير خود بسى مى‏افزودم و هيچ شرى به من نمى‏رسيد.
وَ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدي خَزائِنُ اللَّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ؛(6)
به شما نمى‏گويم كه خزاين خدا در نزد من است و علم غيب هم نمى‏دانم‏.
خداوند که "فعال ما یشاء" هست و اختیار مطلق دارد، می تواند هر کس را که بخواهد، بر همه غیب یا بر بعضی از غیب آگاه سازد . کسی هم نمی تواند بر خدا حکم کرده و او را از این عطا منع گرداند. خداوند اعلام کرده که پیامبران و برگزیدگانش را بر غیب (به صورت مطلق یا محدود) آگاه می کند:
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبي‏ مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشاءُ؛(7)
خدا بر آن نيست كه شما را از غيب بياگاهاند، ولى برخى از پيامبرانش را كه خود بخواهد برمى‏گزيند.
عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى‏ غَيْبِهِ أَحَداً إِلاَّ مَنِ ارْتَضى‏ مِنْ رَسُول؛‏(8)
او داناى غيب است . غيب خود را بر هيچ كس آشكار نمى‏سازد، مگر بر آن پيامبرى كه از او خشنود باشد.
بنا بر این آیات، خدا به برگزیدگان و رسولان خود علم غیب می دهد . بنا بر روایات، امامان جانشینان رسول خدا هستند و همه شؤون رسول خدا جز وحی و نبوت را دارند. طبیعی است که خدا وقتی بخواهد کسی را خلیفه و مظهر خود گرداند و واسطه هدایت و فیض خود قرار دهد، به او علم غیب و تسلط بر زمان و مکان و زبان ها و...را خواهد داد . او به اراده خدا فراتر از زمان و مکان و دیگر محدودیت ها خواهد بود . همه این ها به اذن و اراده خداست.
خداوند از زبان حضرت عیسی خطاب به بنی اسرائیل می گوید:
َأَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتى‏ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُنَبِّئُكُمْ بِما تَأْكُلُونَ وَ ما تَدَّخِرُونَ في‏ بُيُوتِكُمْ؛ (9)
نشانه‏اى از طرف پروردگار شما، براي تان آورده‏ام . از گِل، چيزى به شكل پرنده مى‏سازم. سپس در آن مى‏دمم و به فرمان خدا، پرنده‏اى مى‏گردد. به اذن خدا، كورِ مادرزاد و مبتلايان به برص [پيسى‏] را بهبودى مى‏بخشم . مردگان را به اذن خدا زنده مى‏كنم . از آنچه مى‏خوريد، و در خانه‏هاى خود ذخيره مى‏كنيد، به شما خبر مى‏دهم .مسلماً در اين ها، نشانه‏اى براى شماست، اگر ايمان داشته باشيد!
در آیه بالا حضرت عیسی (ع) فرموده کارهایی را انجام می دهد که جز خدا بر انجام آن توانا نیست: از خلق کردن ، زنده کردم مرده ، شفا دادن بیماری علاج ناپذیر و خبر دادن از غیب ؛ این کارها از توان غیر خدا به یقین خارج است ، ولی حضرت عیسی همه این کارها را به اذن و اجازه خدا انجام می دهد.
همان گونه که عیسی بنده برگزیده خداست و به اذن و اراده خدا از غیب خبر می دهد ، پیامبر و اهل بیت ایشان هم چون بندگان برگزیده خدا هستند ، به اذن و اجازه او بر غیب آگاهی دارند و از آن خبر می دهند . علم غیب که خدا به آنان داده ،با علم غیب خداوند ، تفاوت ذاتی دارد، زیرا علم غیب خدا ذاتی اوست، ولی علم غیب امامان عطای خداوند می باشد.
آنچه به خدا اختصاص دارد ، علم غیب ذاتی است که هیچ کس غیر خدا ندارد . آنچه که امامان دارند ، علم غیب اهدایی خداست که به هر کس بخواهد ، می دهد.
پی نوشت ها:
1. نمل(27)آیه65.
2. انعام(6)آیه59.
3.هود(11)آیه49.
4. یونس(10)آیه20.
5. اعراف(7)آیه188.
6.هود(11)آیه31.
7.آل عمران(3)آیه179.
8. جن(72)آیه26-27.
9. آل عمران، آیه 49.