با سلام پرسش من کاملا فلسفی است.جناب ملاصدرا در حکمت متعالیه خود معتقد است که وجود الهی در تمام هستی ساری و جاری است و هر موجود به محض اینکه ظرفیت پیدا کند به او افاضه می شود.از طرف دیگر جناب شهید مطهری فرموده اند(کتاب مقالات فلسفی)اگر بشر بتواند روزی به این قدرت برسد که موجودی بسازد که شایستگی افاضه را داشته باشد بلافاصله به او افاضه خواهد شد یعنی بشر فاعل حیات است نه مفیض وجود و مثال بارز آن ایجاد نطفه توسط مرد است که خداوند در نهاد او قرار داده است. حال سوال من این است که اگر کسی نعوذ بالله گرفتار گناه استمنا شود و منی از او جاری شود و این ماده را که شرایط افاضه را دارد از بین ببرد قاتل است؟یعنی آیا او با این کار جلوی یک حیات را گرفته است؟
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
در ابتداء لازم است در باره برداشت پرسشگر محترم در باره ديدگاه صدر المتالهين كه در پرسش اشاره نموده ، اين نكته ياد آوري شود كه:
مراد ايشان از سريان و جريان وجود حق در هستي ، تجلي فعلي و به تعبير ديگر وجود در مقام فعل است كه از اين به فيض منبسطه و مانند آن ياد مي شود و نه وجود حق تعالي در مقام ذات غيب الغيوبي، و اين رويكرد همان است كه در آموزه هاي وحياني و عرفاني نيز مورد اشاره قرار گرفتند مثلا حافظ مي گويد:
اين همه عكس مي و رنگ و نگاري كه نمود يك فروغ رخ ساقيست كه در جام افتاد.
مراد از رخ ساقي همان وجه الله است كه مقام فيض الهي است ، چه اينكه در كلام نوراني امير مومنان نيز درباره تجلي فعلي خداوند آمده: «الحمد لله المتجلي لخلقه بخلقه؛ (1) سپاس خداي را كه با آفرينش خود بر آفريدگان تجلي كرد».
گفتني است که:
اين فيض وجود كه در همه هستي ساري و جاري است؛ نه تنها در نطفه آدمي؛ بلكه در هر موجود اعم از شجر و حجر ( درخت و گياه) حيوان، انسان همه و همه مطرح است؛ بلكه همه جلوه آن فيض اند. تفصيل اين بحث را در منبع ذيل جويا شويد. (2)
اما در خصوص اين كه آيا ريختن نطفه از طريق غير طبيعي موجب قتل نفس تلقي مي شود يا نه؛ بايد گفت :
مبنايي كه بر اساس آن پرسش مطرح شده عرفاني و فلسفي است؛ ولي خود پرسش فقهي است ، و از نگاه فقهي آن كار كه در پرسش اشاره شده (استمناء) حرام است، ولي قتل محسوب نمي شود، چون قتل در وقتي صدق مي كند كه نطفه تبديل به انسان بشود و يا در مراحل نزديك به انسان شدن قرار داشته باشد؛ نظير جنين قبل از 4 ماهگي و اوايل انعقاد نطفه ، قبل از آن قتل صدق نمي كند؛ لذا ريختن نطفه در خارج رحم زن و از نظر فقهي محذوري ندارد. (3)
و از نظر حكمت صدرايي مورد اشاره در پرسش نيز اين كار سبب جلوگيري از تحقق وجود و حيات نخواهد بود ، چون اين كار سبب انعدام و نابودي آن نمي شود و از هستي ساقط نمي گردد. ( البته هستي به مفهوم دقيق فلسفي ) بلكه تبديل به موجود ديگر شبيه جماد و مانند آن مي گردد، چون بر اساس حكمت صدراي هر چه موجود شد، معدوم در آن راه ندارد . بلكه تبديل شدن و تغيير و تحول در آن رخ مي دهد و نابودي مطلق و انعدام كامل است.
پي نوشت ها:
1. نهج البلاغه، خطبه 108 ، ص 100 ، نشر موسسه امير المومنين ، قم 1380ش.
2. محمد امين صادقي ارزگاني ، آموزه هاي عرفاني از منظر امام علي ، ص 102 نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، قم 1382 ش.
3. آيه الله محمد فاضل لنكراني ، جامع المسائل، ص 488 ،نشر مهر، قم 1376 ش.
