عید

پرسش: عید
شرح : سلام 1) دختری 22 ساله از اهواز هستم 2)آیا میشود در عید امسال عیدی از کسی قبول نکنم زیرا متاسفانه این رسم مثل رسوم دیگر ما ایرانی ها رنگ و بوی تجمل گرایی به خود گرفته و پدر ها و مادر ها مجبورند عیدی بالای ده هزار تومان و نه کمتر به دیگران بدهند و این ظلم به آنهاست. در واقع اصل سوال من این است که اگر حضرت فاطمه س که الگوی من هستند. آیا این عیدی را می پذیرفتند؟
پاسخ:
با سلام وقدر دانی از ار تباطتان با این مرکز
اینکه به دنبال ارزش های اسلامی مثل دوری از تجمل هستید و نسبت به پدر و مادر خود مهربان و دلسوز هستید، بسیار قابل تقدیر است و بسیار صفت خوبی است.
اما راجع به سئوالی که پرسیدید به دو نکته اشاره می کنم :
1. در این که حضرت فاطمه (سلام الله علیها ) و بقیه اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) الگو و اسوه هستند، هیچ شکی نیست؛ ولی اعمال این بزرگواران با توجه به مقام والای ایشان است و اگر هر کسی در هر شرایطی بدون مقدمه بخواهد اعمالی مثل اهل بیت انجام دهد، شاید به مشکل برخورد کند؛ چون ممکن است اطرافیان او تحمل چنین برخورد هایی را نداشته باشند و یا در مواردی بر خود انسان نیز دشوار باشد؛ لذا تمام اعمال و گفتار اهل بیت عصمت و طهارت برای ما حجت است؛ ولی در استفاده کردن از این گفته ها و اعمال باید بسیار دقیق بود و به جا از اینها استفاده کرد.
2. اما راجع به عیدی دادن و عیدی گرفتن باید بگویم که :
چون مصداق هدیه محسوب می شود؛ لذا کار پسندیده ای است و در اسلام سفارش شده است که هم هدیه بدهید و هم هدیه را قبول کنید . اما باقر (علیه اسلام) می فرمایند: «كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) يَأْكُلُ الْهَدِيَّةَ وَ لَا یاکل الصدقه؛ (1) پیامبر اعظم (صلی الله علیه وآله )هدیه را می گرفتند و استفاده می کردند، ولی صدقه را نمی گرفتند».
و در جای دیگر پیامبر (صلی الله علیه وآله) فرمودند: «تَهَادَوْا تَحَابُّوا تَهَادَوْا فَإِنَّهَا تَذْهَبُ بِالضَّغَائِن؛ (2) به هم هدیه دهید و به هم محبت کنید چون این کارها کینه ها را می برد».
پس اصل عیدی و هدیه را رد نکنید! ولی اگر می بینید در این کار زیاده روی یا چشم و هم چشمی دیده می شود، سعی کنید در آن اعتدال ایجاد کنید (به هر نحوی که مناسب می بینید). ولی هدیه و عیدی را رد نکنید.

پی نوشت ها:
1. الكافي، ثقة الإسلام الكليني، 8 أجزاء، دار الكتب الإسلامية - طهران، 1365 ه. ش. ج 5، ص 143 .
2. همان، ص 144 .
پرسش: برای سال نو چه اعمال و عباداتی مستحب است انجام دهیم. با تشکر از زحمات
پاسخ:
در احادیث نقل شده از ائمه علیهم السلام نوروز به عنوان یک روز مقدس ذکر شده، از این رو برای این روز اعمالی نقل شده است . در ذیل ابتدا به برخی از اعمال نوروز اشاره می شود ، سپس گوشه ای از ریشه های قداست آن نیز بیان می گردد.
الف) اعمال نوروز :
معلى بن خنیس روایت مى کند که امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر گاه نوروز فرا رسید, در آن روز این اعمال را انجام بده:
1- در آن روز غسل کن,
2- پاکیزه ترین لباس ها را بپوش,
3- با بهترین عطرها خود را خوشبو نما,
4- در این روز روزه بگیر,
5- پس از خواندن نماز ظهر و عصر و نافله های آن ها, دو نماز دو رکعتى (به نیت نماز نوروز) بخوان; در نماز اول, در رکعت اول پس از حمد, ده بار سوره قدر( انا انزلناه ), و در رکعت دوم پس از حمد, ده بار سوره کافرون را بخوان, و در نماز دوم, در رکعت اول, پس از حمد, ده بار سوره توحید, و در رکعت دوم پس از حمد, هر یک از سوره های ناس و فلق را ده بار بخوان, و پس از نماز, سجده شکر به جاى آر, و در سجده,بگو : ((اللهم صل على محمد و آل محمد, الاوصیإ المرضیین, و على ارواحهم و اجسادهم (1) [ ((...دعا در مفاتیح الجنان, ذکر شده است].
و ذکرهایی مانند یا ذالجلال و الاکرام و یا دعای ((یا مقلب القلوب و الابصار, یا مدبر اللیل و النهار, یا محول الحول والاحوال, حول حالنا الى احسن الحال; نیز در نزد متدینین مشهور است. مفهوم دعا مذکور این است که : اى خداوندى که گرداننده قلب ها و چشم ها هستى, و تدبیر کننده نظم شب و روز مى باشى, اى دگرگون کننده حال ها (یعنی ای کسی که شادی ها و غم ها در دست تو و به فرمان توست) , حال ما را به نیکوترین حال تبدیل ساز.))
آنان که طعم توحید را چشیده اند, در ایام دل انگیز و پرنشاط آغاز بهار به پیروى از امامان (علیه السلام) آیاتى از قرآن همچون آیه زیر را تلاوت کرده و مفاهیم آن را در اعماق جانشان دریافت مى کنند که:
((ان فى خلق السموات والارض واختلاف اللیل والنهار لایات لاولى الالباب; (2) همانا در خلقت آسمان ها و زمین و آمد و شد شب و روز, قطعا نشانه هایى براى صاحبان اندیشه است.))
هرگاه در مراسم نوروز, انسان ها به دنبال چنین مفاهیم سازنده و لذت بخشى بروند, قطعا, چنین روزى مبارک است, ولى اگر از این ایام سوء استفاده شود و به جاى مراسم سازنده, به خرافات روى آورند, مراسمى; مانند چهارشنبه سورى, سیزده بدر, و ... روشن است, که باطل گرایى, و پناه بردن به امور پوچ و بى اساس, انسان را بى محتوا خواهد کرد,

ب) ریشه های قداست نوروز :
امام صادق (علیه السلام) فرمود: ((نوروز, روزى است که خداوند از بندگانش پیمان هایى محکمی گرفت که تنها خداى یکتا را بپرستند, و براى او همتا قرار ندهند, و ایمان به پیامبران و حجت هاى خدا و امامان(علیه السلام) بیاورند, و روزى است که کشتى نوح (علیه السلام) بر کوه جودى نشست...)). (3)
و نیز از آن حضرت نقل شده است که فرمود: ((نوروز همان روزى است که ابراهیم خلیل(علیه السلام) بت هاى قومش را ـ که در آن روز براى شرکت در مراسم جشن از شهر خارج شده بودند ـ شکست)) . (4)
از امام صادق (ع), روایت شده که حادثه شگفت زنده شدن هزاران نفر از بنى اسرائیل که خداوند داستان آن را در آیه 243 بقره بیان فرموده ، در نوروز رخ داده است: (5) چکیده داستان آن ها این است که در یکى از شهرهاى شام, بر اثر رواج بیمارى طاعون, بسیارى مردند. این بیمارى در حقیقت مجازاتى از طرف خدا براى آنها بود, زیرا رهبر الهى شان آنها را به جهاد با دشمن فرا خوانده بود, ولى آنها سرپیچى کرده بودند. در این میان هزاران نفر (طبق پاره اى روایات, ده هزار یا هفتاد هزار یا هشتاد هزار نفر) به بهانه گریز از طاعون, از شهر خارج شدند, و پس از فرار, در خود احساس قدرت و استقلال نمودند و با نادیده گرفتن اراده الهى, و چشم دوختن به عوامل طبیعى, دچار غرور شدند, خداوند آنها را نیز در همان بیابان با همان بیمارى نابود ساخت. سالیانى گذشت, و حضرت حزقیل(علیه السلام) ـ یکى از پیامبران بنى اسرائیل ـ از آن جا عبور مى کرد, و از خدا خواست که آنها را زنده کند, خداوند دعاى او را اجابت کرد. آن روزى که آنها زنده شدند, نوروز بود.(6)
در حدیث ((معلى بن خنیس))(7) از امام صادق(علیه السلام) آمده است :
نوروز روزى است که:
1ـ جبرئیل بر پیامبر نازل شد;
2ـ پیامبر (ص), على (علیه السلام) را بر دوش خود گرفت, تا على (علیه السلام) بت هاى قریش را از بالاى خانه کعبه فرو ریزد. هم چنین ابراهیم (علیه السلام) در چنین روزى بت ها را شکست;
3ـ پیامب ر(صلی الله علیه و آله و سلم) به اصحاب خود امر کرد (در روز غدیر خم) با على (علیه السلام) به عنوان امیرمومنان, بیعت کنند;
4ـ پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) على (علیه السلام) را به ((وادى جنیان)) فرستاد, تا از آن ها در پذیرش اسلام و پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بیعت بگیرد;
5 ـ در چنین روزى (بعد از مرگ عثمان) براى خلافت حضرت على (علیه السلام) بیعتى دوباره شد;
6ـ در چنین روزى على (علیه السلام) (در عصر خلافتش) در جنگ نهروان بر خوارج پیروز شد, و مخدج ذوالثدیه (سردمدار خوارج) را کشت;
7ـ در چنین روزى قائم ما (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و صاحب امر از پرده غیب, آشکار مى شود;
8ـ در چنین روزى قائم ما (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بر دجال (طاغوت خودکامه عصر) پیروز مى گردد, و او را در میدان کناسه کوفه به دار مى کشد;
9ـ هیچ نوروزى بر ما نمى گذرد, مگر این که ما در آن روز امید فرج قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را داریم, زیرا آن روز, از روزهاى ما و از روزهاى شیعیان ما است, عجم ها آن را پاس داشتند, ولى شما (عرب ها) آن را تباه ساختید. (8)
پى‏نوشت‏ها:
1. محمد بن الحسن الحر العاملي، وسائل الشيعه، الناشر: مؤسسه آل البيت، قم، سنه النشر/1409 ه.ق ، ج8 ، ص 172 .
2. آل عمران (3) آیه 190.
3. العلامه المجلسي، بحار الانوار، الناشر: مؤسسه الوفاء، بيروت، لبنان، سنه النشر/1404 ه.ق ، ج59، ص92 و ج11، ص342.
4. همان، ج12، ص43.
5. همان، ج59، ص92.
6. علاّمه طبرسی، تفسیر مجمع البیان، ذیل آیه 243 بقره.
7. ثقه الاسلام كليني، الكافي، الناشر: دار الكتب الاسلاميه، طهران، سنه النشر/1365 ه.ش ، ، ج1، ص512 و 513.
8. بحار، ج59، ص92.