توبه و را هکارهای آن

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباط تان با این مرکز
در متنی که برای ما ارسال کرده اید، پرسش خاصی را مطرح نکرده اید. در عین حال در خصوص توبه مطالبی تقدیم می گردد . چنانچه در این موضوع سوالی داشتید ،مطرح کنید تا پاسخ دهیم .
احساس خجلت و شرمندگی در برابر خداوند نسبت به پیشینه‏های سوء خود از بهترین حالات روحی و معنوی و زمینه ساز توبه و جلب رحمت و عنایت پروردگار است. کسی که مرتکب معصیت شده و سپس از کار خود پشیمان شود، لازم است توبه نماید و از خدا طلب آمرزش کند.
خداوند در قرآن می فرماید:
«قل یا عبادی الّذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رحمة الله أنّ الله یغفر الذنوب جمیعاً، إنّه هوالغفور الرّحیم؛ (1)
بگو: ای بندگان من که (با گناه کردن) بر خود ظلم و ستم روا داشتید، از رحمت خداوند مأیوس و نا امید نشوید که خدا همه گناهان را می آمرزد » و در آیه ای دیگر می فرماید : « توبوا الی الله جمیعاً ؛ (2) هر گناهکاری دعوت به توبه شده‏ است».
توبة از هر گناهی دو رکن اساسی دارد:
1- پشیمانی از گناه.
2- عزم بر ترک آن. امام علی(ع) می فرماید : "توبه به دل پشیمان شدن و به زبان آمرزش خواستن و به اندام ترک نمودن است".(3) بر این اساس می توان گفت :
حقیقت توبه، پشیمانی از گناه و قصد و عزم جدی برای ترک آن است.اگر کسی به این حالت دست یافت ، حقیقت توبه در او محقق شده است. توبه هر گاه حقیقى و واقعى باشد و از اعماق جان برخیزد ، واقعاً از گناهى که مرتکب شده ،احساس خجلت و ندامت کند و خود را در پیشگاه خدا شرمنده ببیند و در صدد کسب رضاى حق تعالى باشد, مقبول درگاه احدیت واقع شده و آثار و برکاتش نمایان مى گردد. هر چند گناه بزرگ یا بسیار باشد.
رسول اکرم فرمود :
«هر مرضی،دارویی دارد . داروی گناهان، استغفار و طلب عفو و آمرزش از خدا است». (4)
چه زیبا سروده :
غرق گنه ناامید مشو ز دربار ما که عفو کردن بود در همه دم کار ما
توبه حقیقی نه تنها آثار وضعی و تکلیفی گناه را محو می کند و گناهکار را از گناهان پاک می نماید، بلکه گناهکار توبه کننده را محبوب خدا می سازد: «اِنّ الله یحبّ التوابین؛(5) خداوند توبه کنندگان را دوست می دارد».
کسی که دوست و محبوب خدا شد، خدا عزیزش می کند؛ همه گناهان کبیره و صغیره او را می بخشد، چنان که پیامبر فرمود:«التائب من الذنب کمَن لا ذنب له؛(6) کسی که از گناه توبه کند (خداوند همه گناهان او را می آمرزد و) همانند کسی می شود که هیچ گناهی نکرده است».
بنابراین توبه راهکار خاصی جز پشیمانی از گناه و قصد و عزم جدی برای ترک آن ندارد. اما در عین حال توبه آداب خاصی دارد که باید آن را از مستحبات توبه دانست که عبارتند از:
1. غسل توبه؛
2. خواندن دو رکعت نماز؛
3. استغفار (درخواست بخشش)؛ گفتن هفتاد مرتبه« استغفر الله و اتوب الیه »بعد از نماز
4. زمزمه دعاهای توبه؛
5. به سجده رفتن و قدری گریه کردن ( هر چند به اندازه بسیار کمی باشد)
همچنین می توانید ، در روز یکشنبه غسل کنید . وضو بگیرید و چهار رکعت نماز بخوانید. در هر رکعت پس از حمد، سوره قل هو الله را سه مرتبه و قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق را یک مرتبه بخوانید، بعد ازنماز هفتاد مرتبه استغفار کنید و آخرش بگویید: لا حول و لا قول الاّ بالله العلی العظیم، سپس این دعا را بخوانید: یا عَزِیزُ، یا غَفّارُ، اغْفِر لی ذُنُوبِی وَ ذُنُوبَ جَمِیعِ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ فَاًّنَّهُ لا یغْفِرُ الذُّنُوبَ اًّلاّ أنْتَ. پیامبر فرمود: هر کس از امت من این عمل را به‏ جا آورد، از آسمان ندا می‏شود که توبه‏ات پذیرفته و همه گناهانت آمرزیده شد. (7)
درباره توبه می توانید کتاب هاى قلب سلیم و گناهان کبیره شهید دستغیب و کتاب اخلاق عملى از آیةالله مهدوى کنى و معراج السعاده از مرحوم ملا احمد نراقى را مطالعه کنید.
پی نوشت ها:
1. زمر(39) آیة 53.
2. نور (24) آیه 31.
3. محمد محمدي ري‌شهري، ميزان الحكمه، دار الحديث، 1416 ه.ق، ج 2، ص 997، ماده "ذنب"،
4.همان، ص 997.
5. بقره (2) آیه 222.
6. ثقة الاسلام كليني، الكافي، دار الكتب الاسلاميه، طهران، 1365 ه.ش، ج 2، ص 435.
7. إقبال الأعمال، السيد علي بن طاوس الحلي، دار الكتب الإسلامية - طهران، 1367 ه. ش، ص 308.