حدیث

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
حدیث ذکر شده در منابع روایی مو جود است از جمله در کتاب بحار الانوار (1) اساسا در کتاب های دعا حدود هزار صفت برای خدای متعال ذکر شده است که از جمله آن ها رضوان ،و آمرزش است که در حدیث فوق به آن اشاره شده است .
و معناى ( وَ رِضْوانٌ ) بطورى كه سياق آیات و روایات از جمله روایت فوق استفاده می شود اين است كه: خوشنودى خدا از نمازگزاری که با شرائطش از جمله در اول وقت نماز بخواند از همه اين حرف ها بزرگ تر و ارزشمند تر است. و اگر کلمه رضوان را در حدیث نكره آورد براى اشاره به اين معنا است كه معرفت انسان نمى‏تواند آن را و حدود آن را درك كند، چون رضوان خدا محدود و مقدر نيست تا ذهن بشر بدان دست يابد، و شايد براى فهماندن اين نكته بوده كه كمترين رضوان و خشنودی خدا برای نماز گزار هر چه هم كم باشد از اين بهشت‏ها بزرگ تر است.
بلكه از اين جهت است كه حقيقت نماز و عبوديت كه در این روایت نمازگزار را بدان دعوت مى‏كند، عبوديتى است كه بخاطر محبت به خدا انجام می شود، نه بخاطر طمعى كه به بهشتش و يا ترسى كه از آتشش داريم، و بزرگ ترين سعادت و رستگارى براى يك نفر عاشق و دوستدار اين است كه رضايت معشوق خود را جلب كند، و مهم ترین عمل را که از آن به عمود دین تعبیر شده است را بخوبی انجام دهد بدون اينكه در صدد ارضای نفس خويش بوده باشد.
و اگر چنین شد، قرآن پاداش انسان نماز گزار را چنین بیان می کند: " ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ" و اين جمله دلالت بر معناى حصر دارد و استفاده می شود كه اولا : هر کس نمی تواند به آن مقام برسد.
دوم این که : اين رضوان و خشنودی که به وسیله نماز بدست می آید در حقيقت هر فوز و رستگارى بزرگى است، كه با رسيدن به جنت خلد دست مى‏دهد که حقيقتش همان رضوان است، زيرا اگر در بهشت حقيقت رضاى خدا نباشد همان بهشت هم عذاب خواهد بود، نه نعمت.
روايتى در مورد خشنودى و رضاى الهى از على بن الحسين (ع) نقل شده كه می فرماید:
وقتى اهل بهشت وارد بهشت می شوند و به جنات و قصرهاى خود درمي آيند و هر مؤمن نماز گزار واقعی بر اريكه (تخت) خود تكيه زند، خدمت‏گزارانش به دورش حلقه مى‏زنند، و شاخه‏هاى پر ميوه، خود را به طرفش خم مى‏كنند و در پيرامونش چشمه‏سارها جوشيدن مى‏گيرند و از چشم اندازش نهرها به جريان مى‏افتد و برايش بساط ها گسترده مى‏گردد و پشتى‏ها برايش مى‏گذارند و هر چه را كه بخواهد و اشتها كند قبل از آنكه به زبان آورد خدمه اش برايش حاضر مى‏سازند و برايش حور العين از جنان بيرون مى‏آيند و بندگان خدا آنچه كه خدا بخواهد در اين حالت و در اين تنعم بسر مى‏برند.
تا آنكه پروردگار جبار براى آنان تجلى نموده مى‏فرمايد: اى اولياء و اى اهل طاعت من! و اى ساكنان بهشت من كه در جوار من منزل گرفته‏ايد! ميل داريد به شما از كرامتى بالاتر از آنچه داريد خبر دهم؟ عرض مى‏كنند: پروردگارا آن چيست كه از اين بهشت كه هر چه بخواهيم در آن مى‏يابيم بهتر و بالاتر است؟(2)
بار ديگر همان پرسش تكرار مى‏شود و عرض مى‏كنند: پروردگارا، بله، آن كدام خير مى‏باشد كه بهتر از اين بهشت است؟ خداى تعالى فرمايد: رضايت من از شما و دوستى من‏ نسبت به شما است كه از آن لذت‏ها و نعمت‏ها كه در آنيد بهتر است. بعرض مى‏رسانند:
آرى، پروردگار ما! رضايت تو از ما، و محبت تو، به ما، بهتر و گواراتر است.
آن گاه على بن الحسين (ع) اين آيه را تلاوت فرمود:" وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ مَساكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ" (3)
و در حدیث دیگر از جابر روايت كرده كه گفت: رسول خدا (ص) فرمود: وقتى اهل بهشت به بهشت درمى‏آيند، خداى تعالى مى‏فرمايد: آيا بيش از اين، چيز ديگرى مى‏خواهيد تا برايتان آماده سازم؟ عرض مى‏كنند: پروردگارا مگر چيز ديگرى هم مانده كه در اينجا فراهم نشده باشد؟ مى‏فرمايد: آرى (بالاتر از همه اين نعمت ها) رضاى من است كه تا ابد بر شما خشم نمى‏گيرم.
آری این است معنای فرمایش حضرت صادق (ع) که تنها راهیابی به مقام رضوان خدا از راه نماز و عبادت خدا است به راستى اگر كسى به آن مقام برسد كه احساس كند خدا از او راضى است و او هم از خدا راضى، همه لذات ديگر را از ياد خواهد برد، تنها به او دل مى‏بندد، و به غير او نمى‏انديشد، و اين لذتى است روحانى كه با هيچ زبان و بيانى قابل توصيف نيست .(4)
به هر حال با این تو ضیح، رضوان ، از غفران ، بالاتر است؛ چرا که اگر رضوان خدا با انسان باشد، قهرا غفران و آمرزش هم هست، و به این خاطر امام (ع) فرموده است: نماز اول وقت رضای الهی را بدنبال دارد؛ ولی در کلمه غفران چنانچه از معنای آن پیدا است، خطایی در کار بوده که همان به تاخیر انداختن نماز است که با انجام نماز غفران و آمرزش را به همراه دارد.
پی نوشت ها:
1. علامه مجلسی ، بحارالانوار ،بیروت ، موسسه الوفاء ، سال 1404، ه ، ق، ج 79 ص 349.
2. علامه طباطبایی ترجمه الميزان ، محمد باقر همدانی، قم ، انتشارات اسلامی ،سال ، 582 ، ج‏9، ص: 457.
3. توبه ،آیه 72.
4. ناصر مکارم ،تفسير نمونه، تهران ، دارالکتب الاسلامیه ، سال ، 1362، ج‏1، ص: 145.