$$پرسشگر گرامی با عرض سلام و تشكر از ارتباطتان با اين مركز
قبل از هر چيز بايد توجه داشته باشيد كه در شب قدر نامه اعمال گذشته انسان به دست امام زمان نمي رسد ؛ بلكه اعمال و حوادث سال آينده به حضرت عرضه می شود و به تاييد حضرت مي رسد ؛ شكل دقيق سوال شما اين است كه بگوييم چرا نامه اعمال انسان در هر هفته كه حاوي گناهان وي نيز مي شود ، به دست امام زمان مي رسد ؟
در پاسخ به اين سوال بايد گفت:
بله بر اساس منابع دینی، انبیا و امامان معصوم از اعمال بندگان دیگر مطلع می شوند ؛ این جزء عقاید شیعه است و خاستگاه قرآنی دارد . در روایات متعدد در این باره سخن گفته شده است. امام صادق (ع) فرمود: « روز پنجشنبه اعمال مردم به رسول خدا و ائمه عرضه می شود» . (1)
در نامه ای از حضرت مهدی (ع) آمده : «فإنّا یحیط علمنا بآنبائکم، و لا یعزب عنّآ شی من أخبارکم و معرفتنا بالزلل الذی اصابکم؛ (2) به اخبار شما علم داریم . هیچ چیزی از اخبار شما بر ما پوشیده نیست. از لغزش و کاستی های عملکرد شما آگاه هستیم . چیزی بر ما پوشیده نمی ماند».
اما اين روايات تنافی با ستاریت خداوند ندارد ؛ زيرا حضرت مهدی موعود به عنوان آخرین خلیفه الهی روی زمین از راه های مختلف نظیر عرضه نامه اعمال و یا احاطه علمی ، بر عملکرد مردم نظارت دارد. به اذن الهی می داند که چه کسی چه کاری انجام می دهد ؛ اما منافاتی با ستاریت خداوند ندارد ، زیرا اطلاع حضرت ولی عصر و سایر امامان از اعمال ما انسان ها حقیقتی جدای از علم خداوند به گناهان و اشتباهات ما نیست.
در تفکر دینی ما، امامان معصوم دارای دو حیثیت متفاوت و مختلف هستند :
یکی حیثیت عادی و فردی شان که همانند همه افراد دیگر زندگی می کردند . خود مکلف به تکالیف و رعایت حلال و حرام و دیگر شئون دینی بودند. مثلا حق نداشتند در خصوص احوال و اعمال کسی تجسس کنند یا غیبت کسی را بشنوند تا متوجه اشتباهات و خطاهای او گردند .
اما حیثیت دیگری نیز داشتند که بر اساس آن رابطه خداوند در زمین و خلیفه خداوند بین مردم محسوب می شدند . از همین جهت مرتبط با علم الهی و قدرت و حکمت و سایر صفات خداوند بودند . به حقایق عالم دسترسی داشتند. این امور لازمه مقام امامت آن ها بود . در همین راستا هم از حقایق عالم نظیر اعمال بندگان مطلع می گردند ؛ امام زمان از آن جا که تجلی علم خداوند است، از حقایق عالم مانند اعمال بندگان آگاه می شود . علم حضرت عین علم خداوند است؛ در نتیجه این امر با ستارالعیوب بودن خداوند منافات ندارد .
به علاوه همان طور که امامان معصوم مظهر اسم علیم خداوند هستند، مظهر اسم ستّار هم هستند . اطّلاع ایشان بر اعمال انسان ها و پیروان خود هرگز موجب افشای سرّ افراد نمی گردد. چه بسا اطلاع ایشان سبب می گردد که برای افراد دعا کرده و شفاعت نماید که خداوند آن عمل را بر بنده خود ببخشد و گنهکاران را از ورطه انحراف نجات دهد .
خداوند برخود واجب کرده که در برابر اشتباهات مکرر بندگان صبر کرده، تا انحرافات از حد و مرز معینی فراتر نرفته، او را خوار و رسوا نسازد . لطف و مهربانی خود را در حق او تمام نماید تا حتی در بدترین اوضاع هم امکان بازگشت برای بندگان منحرف وجود داشته باشد
لطف و مهربانی خداوند اقتضا می کند که از ابتدا برای بنده روشن نماید در هر حال من که خالق تو هستم، از اعمالت آگاهم . به علاوه اولیای من هم از اعمال تو به نوعی آگاهی خواهند داشت تا فرد از ابتدا انگیزه ورود در گناه و معصیت را نداشته باشد . این امر مهم ترین حکمت آگاهی ائمه از اعمال ماست که بیش ترین حالت بازدارندگی را برای محبان شیعیان آن بزرگواران دارد .
همچنین اگر بنده گناه و انحراف را از حد گذراند ، باز لطف خداوند می طلبد که پرده ستاریت خود را کناری نهاده ، با آشکار نمودن بخشی از خطاهای او، زمینه اصلاح و تادیب و بازگشت او را فراهم نماید . او نظارت و علم و آگاهی خدا را فراموش نکرده ، لااقل از شرم جامعه و تحقیرهای آن خود را از انحراف مصون نگه می دارد .
پی نوشت ها:
1. بحارالانوار، ج23، باب 20، حدیث 38، ص 345، نشر دارالاحیاء، بیروت ، 1403ق.
2. همان، ج53، باب 31، توقیع7، ص 175.
