برای هر کدام 2کتاب مثال بزنید
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز
اسلام دین خاتم و قرآن وحی خاتم و پیامبر رسول خاتم است . آنچه برای هدایت بشر لازم است ، در قرآن به صورت فشرده و در بیان رسول خدا به تفصیل آمده است. با توجه به وجود ناسخ و منسوخ ، مجمل و مبین ، مطلق و مقید، عام و خاص در قرآن و روایات ، هر کس حتی اگر عرب زبان باشد ، نمی تواند با مراجعه به آیات و روایات به معارف و احکام صحیح دست یابد . در معرض خطا و اشتباه جبران ناپذیر و غیر قابل اغماض است . باید برای یافتن توان استنباط از قرآن و سنت، علومی مقدماتی را فرا بگیرد تا توان استفاده معارف و احکام از قرآن و روایات را داشته ؛ استنباط او از قرآن و روایات در باب احکام در حق خود و مقلدانش حجت و جایز باشد.
علوم مقدماتی لازم برای یافتن توان استنباط از قرآن و سنت متعددند از جمله :
1. علم اصول فقه، یعنی علمی که در آن از قواعدی بحث می شود که نتیجه آن ها در طریق استنباط حکم شرعی واقع شده و فقیه را توان درک حکم شرعی می دهد، مثلا قرآن دارد:"اقیموا الصلوه" . برای این که به این آیه برای اثبات وجوب نماز استدلال کنیم، باید حداقل دو مطلب ثابت گردد:
الف. صیغه امر ظهور در وجوب دارد . اگر قرینه ای بر دلالت آن بر استحباب وجود نداشته باشد، دلالتش بر وجوب ظاهر است و دلیل دیگر لازم نیست.
ب. ظهور قرآن حجت است ،یعنی اگر طبق قواعد عقلایی، کلام خدا بر مطلبی دلالت داشته باشد، آن دلالت حجت است.علم اصول متکفل بیان این قواعد است.(1)
2. رجال علمی است که مسلمانان ایجاد کردند، زیرا علاوه بر قرآن که به صورت متواتر و سینه به سینه و در نسخه های فراوان نقل شده و مورد اتفاق است ، دومین منبع مهم اسلام سنت معصومین است که در قالب روایات و احادیث به دست ما رسیده است . چون از زمان پیامبر نهضت شوم جعل حدیث شکل گرفت، مسلمانان دو علم را پایه گذاری کردند تا آثار شوم نهضت جعل حدیث را کم کنند:
اول علم رجال که شناسایی و معرفی وضعیت راویان حدیث از حیث عدالت و وثاقت را عهده دار بود. در این علم تک تک راویان معرفی شده و با موازینی توثیق یا جرح شدند یا به روشن نبودن وثاقت یا عدم وثاقت شان تایید شد.
دوم علم درایه ، علمى كه از مفاد الفاظ متن حديث چون شرح لغات حديث و بيان حال حديث از لحاظ اطلاق و تقييد و عموم و خصوص و داشتن معارض و مانند اين ها بحث مىكند.(2)
استنباط یا اجتهاد، به قدرت و توان درک و فهم احکام از قرآن و حدیث با توجه به علوم مقدماتی گفته می شود.
پی نوشت ها:
1. أصول فقه ، محمد رضا مظفر ، ج 1 ، ص 49 - 50.
2. درایه الحدیث، مدیر شانه چی، مقدمه.
