مسخره کردن

پرسشگر محترم با سلام و تشکر از ارتباطتان با این مرکز؛
گاهی ممکن است این گونه افراد از جهت عقیده و بینش دینی آدم خوب و خوش فکری باشند. اما به دلیل غفلت از حکم شرعی و نا آگاهی از دستور قرآن این گونه کار ها را انجام دهند یا از باب این که جوک گفتن و شوخی کردن و مؤمنان را خنداندن از نظر شرعی کاری پسندیده است و گاهی از آن به عنوان یک امر عبادی و مستحبی یاد می شود ، این کار را انجام دهند .
بنا براین می توانید با تمسک جستن و وسیله قرار دادن این موضوع با رعایت احترام و تواضع حقیقت مطلب را برایش بازگو کنید مثلا بگویید از این که با جوک گفتن و شوخی کردن خود مؤمنین را می خندانید و دل شان را شاد می کنید ، کار خوبی است . حتی در برخی روایات آمده: « ادخال السرور فی قلوب المؤمنین عباده ؛ دل مؤمنان را مسرور و شاد کردن عبادت است» .
انبیا و ائمه ما نیز خوش طبع و اهل شوخی بودند ، اما شما که آدم متشرع و متدین و دوستدار امامان علیهم السلام هستید ، چه خوب است در شوخی های خود موازین دینی و دستورات پیامبر و ائمه (ع) را هم رعایت کنید. تا با این کار هم رضایت و خشنودی خدا و پیامبر و ائمه (ع) را همراه داشته باشید ؛ هم رضایت و خوشحالی دوستان را ببینید .
وقتی دل عده ای را با شوخی های خود شاد می کنید، سعی کنید دل عده دیگری را نشکنید . آن ها را از خود رنجیده خاطر نکنید. اگر زمینه دینی مناسب و قوی در وی سراغ دارید، مطالب زیر را برای او بازگو کنید ، زیرا ممکن است واقعا از حکم دینی با خبر نباشد.با زبان نرم و رعایت احترام مناسب به او بگویید :
مسخره کردن دیگران و بردن آبروی دیگران برای خنداندن اهل جلسه حرام و از گناهان کبیره می باشد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود :
انَّ الرَّجُلَ يَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ يُضْحِكُ بِهَا النَّاسَ(او جلساؤه ) يَهْوِي بِهَا أَبْعَدَ مِنَ الثُّرَيَّا(1) ؛
آدمی که سخنی می گوید که همنشینانش بخندند، با آن خنده ارزش او ساقط می شود همانند سقوط کسی یا چیزی که از دورترین ستاره ثریا سقوط کند .
خنداندن مردم اشکال ندارد به شرطی که در آن غیبت ، تهمت ، تمسخر و اذیت و ناراحت کردن وجود نداشته باشد . حضرت خطاب به ابوذر می فرماید :
يَا أَبَا ذَرٍّ وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَهُ ؛ (2)
ای ابوذر !وای از عذاب آن کسی که با دروغ سر هم کردن می خواهد مردم را بخنداند . وای بر او. وای بر او . وای بر او.
از نظر علمای اخلاق، مسخره کردن دیگران نوعی بیماری روحی و روانی است.
از نظر قرآن یکی از گناهان بزرگ مسخره کردن و استهزای دیگران است. قرآن فرموده است: "ویل لکلّ همزه لمزه؛(3) وای به کسی که دیگران را مسخره می‌کند و از دیگران عیب جویی می‌کند. با چشم و ابرو دیگران را مورد تمسخر قرار می‌دهد".
در سوره حجرات فرمود: " یا ایها الذین آمنوا لا یسخر قوم من قوم عسی ان یکونوا خیراً منهم؛(4) ای کسانی که ایمان آورده­اید! نباید بعضی از شما بعضی دیگر را مسخره کند، شاید آنان بهتر از شما باشند".
در جریان معراج، پیامبر اکرم (ص) گروهی را دید که لبان شان مانند لبان شتر آویزان بود. این افراد گوشت بدن خویش را قیچی می‌کردند و در دهان خود می‌جویدند. از جبرئیل سؤال کرد: اینان چه گروهی هستند؟ او گفت: اینان کسانی بودند که دیگران را عیب جویی می‌کردند . با زبان و چهره دیگران را مسخره می‌کردند.(5)
برای توبه اگر افرادی را که مسخره کرده می‌شناسد و جلب رضایت آن ها ممکن است و ضرری متوجه او نیست، از آن ها طلب حلالیت کند . اگر ممکن نیست ،برای آن ها دعا کند و در پیشگاه الهی استغفار نماید.
پی‌نوشت‌ها:
1. محجه البیضا ، ج5 ، ص207.
2. وسایل الشیعه ، ج12 ، ص 251.
3. همزه (104) آیه 1.
4. حجرات (49) آیه 11.
5. بحارالأنوار، ج 75، ص 203.