پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
خداوند که خالق عالم و آدم است و معاد را برای بازگشت و دریافت نتائج و پیامد اعمال مردم قرار داده، نظام خلقت را بدین صورت ایجاد کرده که اگر کسی عمل ناپسند و گناه انجام دهد، پیامد عمل خود از طریق ورود به جهنم دریافت میکند.
اگر همان شخص از عملکرد ناپسند خود بازگشت و توبه کرد و عملهای صالح به جا آورد، به طور طبیعی در پی لطف و رحمت خداوند، آثار گناه و عمل ناپسند او برطرف میگردد و آثار خوشایند آن جایگزین میشود. این نه تنها محذور عقلی ندارد بلکه کاملاً عقل پسند و حکیمانه است، چون اصل هدف خلقت انسانها آن است که رحمت و فیض خدا را دریافت کنند و رشد و تکامل نمایند، نه آن که گرفتار قهر و غضب خدا بشوند.
بر اساس آموزههای دینی، محبت به اهل بيت عليهم السلام مخصوصا امام حسين عليه السلام و شادي در شادي آن ها و حزن در ايام حزن آن ها مخصوصا حزن و اندوه و عزاداری برای سید شهدا (که جهت حفظ اسلام و عدالت جان خود را فدا کرد) یکی از راههای بازگشت به سوی حق و در مسیر تکامل قرار گرفتن است.
كسي كه محبت به چيزي يا كسي دارد و به آن عشق مي ورزد، به سمت آن جذب مي شود و خود را شبيه به او مي كند و به تدريج مثلش مي شود. اهل بيت به عنوان انسان كامل، به عنوان الگو و سرمشق زندگي انسان بايد مورد توجه قرار گیرند و در پيش روي انسان ها قرار بگيرند تا با شبيه سازي اعمال آن ها و جاري ساختن روش و رفتار شان در زندگي به عنوان نمونه عملي دين، انسان ها تربيت الهي گرفته و به سمت كمال مطلوب خود پيش بروند. اين مهم با محبت و عشق به آن الگوهاي زندگي تحقق مي پذيرد.
بنابراين محبت و مودت و عشق براي عمل است،نه براي خود محبت و عشق. خدا معشوق براي انسان خلق نكرده است كه بتواند با آن عشق بازي كند. اگر توصيه به محبت و عشق به بزرگان دين كرده، براي رسيدن به عمل و نجات خود از پليدي ها و گناهان بوده است.
محبت و عشق نمودهاي گوناگوني مي تواند داشته باشد. گاه ابراز محبت با شادي كردن در شادي محبوب ظهور پيدا مي كند. گاه با حزن و ابراز ناراحتي در حزن و مصيبت محبوب تحقق مي يابد.
از اين جهت توصيه اكيد نسبت به اهتمام داشتن به عزاداري براي اهل بيت به خصوص امام حسين شده، چرا كه عزاداري يكي از نمودهاي ابراز محبت و عشق است. ابراز محبت عامل مهم نزديكي به محبوب و نزديكي به محبوب عامل الگو گيري و اصلاح خود طبق ميزان محبوب مي باشد كه نتيجه آن هم سعادت انسان و نجات او از آتش جهنم است.
چه بسا مردم به برکت عزاداری امام حسین آگاهی و توجه پیدا میکنند و از خواب غفلت بیدار میشوند و از گناهان خود توبه میکنند و در مسیر حق قرار میگیرند. بر اثر این هدایت رحمت خدا شامل آنان میشود و گناهانشان آمرزیده میگردد. بخشش الهی محذوری ندارد و کار حکیمانه است.
بر همین اساس که در حادثه کربلا وقتی «حرّ» توبه نمود و به سوی حق بازگشت، حضرت امام حسین به او فرمود: «توبة تو پذیرفته است. «حرّ» در راه خدا و دفاع از امام حسین حرکت کرد و شهید شد.
همة افرادی که در عزاداری سید شهدا شرکت میکنند و مثل «حرّ» از اعمال گذشته خود توبه نموده و در مسیر حق تا آخر عمر قرار میگیرد، بدون تردید از جهنم نجات یافته ،بهشت برای آنان واجب میگردد. البته این بدان معنا نیست که هر کسی با همه گناه و آلودگی در مسیر ناپسند، راه خود را ادامه دهد و فکر کند با عزاداری از جهنم نجات پیدا خواهد کرد.
بنابر این عزاداری زمینه توبه و بازگشت و قرار گرفتن در مسیر حق را برای مردم فراهم میسازد، ولی باید توبه و بازگشت مثل توبه و بازگشت «حرّ» باشد و گرنه عزاداری تنها با ادامه گناه و معصیت موجب رستگاری نخواهد شد.
برای نزدیک شدن مطلب به ذهن بدین مثال توجه شود: اگر دانشآموزی بر اثر بازیگوشی و کمکاری نمره قبولی نیاورد و در امتحان تجدید شود، ولی به هر دلیل از بازیگوشی دست کشیده و آگاه شده و برای جبران ضعفهای درسی خود تلاش کند، آیا حکیمانه است که آموزگار او را به خاطر بازیگوشی قبلش به کلاس راه ندهد و فرصت ادامه تحصیل و جبران کاستی را از او بگیرد؟
به طور یقین حکمت اقتضا میکند که برای قرار گرفتن دانشآموز در مسیر پیشرفت و جبران ضعفهای گذشته، باید زمینههایی فراهم شود و او را کمک نمایند کاستی را جبران نماید.
مجالس عزاداری و اشک ریختن برای امام حسین شبیه کلاسهای جبرانی است و زمینه را برای نجات و بازگشت افراد فراهم میسازد.
دهها آثار و برکات دیگر نیز دارد که نمونهایی از آن را در کتاب «جلوههای عرفانی نهضت حسینی» مطالعه کنید.(1)
البته ما نیز قبول داریم که متأسفانه برخی از این حقیقت غافلاند و صرفاً عزاداری را مایة نجات میدانند، بی آن که توجه کنند که عزاداری هدف نیست، بلکه تنها وسیله و ابزار است؛ وسیلهای برای نزدیک شدن روح به اولیای الهی و تطهیر از گناه و قرب به خداوند.
اگر چه متأسفانه برخی از مداحان و واعظان نیز تلاش برای رفع غفلت مردم ندارند، بلکه چه بسا سخنان و خطابه آن ها به غفلت و ناآگاهی دامن میزند.
در عین حال که میتواند عزاداریها و امید بخشیدن به مردم برای نجات و رستگاری موجب جذب افراد مختلف با سلیقهها و تمایلات و اوصاف گوناگون شود.
پینوشت:
1. صادقی اُرزگانی، جلوه عرفانی نهضت حسینی، نشر بوستان کتاب، قم ـ 1386ش.
