كمك به ديگران

پرسش 1:
كمك به ديگران
شرح : 1-در روايتي خواندم كه روزي اصحاب با يكي از امامان راه مي رفتند . بند كفش امام پاره شده و امام به سختي راه مي رفت . يكي از اصحاب سريع بند كفش خود را باز كرد و خواست به امام بدهد. امام از اين رفتار او ناراحت شد و گفت اين مشكل من است و خودم سزاروارتر از تو نسبت به تحمل اين مشكل هستم . هر گاه مشكلي پيش مي آيد خود فرد سزاوارتر براي تحمل مي باشد . چرا بايد شما جور مشكل او را بكشيد(به اين مضمون). آيا اين روايت صحت دارد و اگر درست است تفسير آن را بيان كنيد .چطور ممكن است براي شخصي مشكل پيش آيد و كاري انجام نداد؟
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام سپاس از ارتباط تان با اين مرکز.
در کتاب کافي در اين زمينه دو روايت هست. روايت اول به شرح زير است:
راوي گويد: با امام صادق (ع) به راهي مي رفتيم که بند نعل(کفش) امام بريد . از جيبم بندي در آوردم و به ايشان دادم . حضرت نعل را با آن بست و مشکل را رفع کرد و با دست بر شانه چپ من زد و فرمود:
اي عبد الرحمن بن کثير! هر کس مؤمني را در اصلاح بند کفشش ياري کند، خدا او را در قيامت هنگام خروج از قبر بر ناقه اي تند رو سوار مي کند تا به در بهشت برسد.(1)
بنا بر اين روايت کمک به مؤمن براي اصلاح زندگي او در هر زمينه اي از جمله اصلاح نعل و بند کفش او ثوابي بزرگ دارد و بسيار ارزشمند است.
اما روايت دوم(که به آن اشاره کرده ايد):
راوي گويد: با امام صادق براي تعزيت گويي به کسي که خويشاوندش فوت کرده بود، مي رفتيم که بند نعل امام پاره شد( نعل به پاي امام نمي ماند. پس به ناچار) نعل را به دست گرفت و با پاي برهنه راه را ادامه داد که "ابن ابي يعفور" نعل خود را از پا در آورد و به امام تعارف کرد ، ولي امام نپذيرفت و خشمگينانه به او نظر کرد و فرمود:"بدان که مصيبت رسيده به صبر و تحمل سزاوارتر است" و با پاي برهنه به راه ادامه داد.(2)
در روايت دوم نظر امام بر اين است که فرد به خصوص رهبر و عالم و بالا دست نبايد خود را برتر از ديگران بداند و از آن ها انتظار داشته باشد بار او را بر دوش بکشند . ديگر اين که تحمل مصيبت ، ارزش است . خدا از بندگان انتظار تحمل مصيبت دارد . اين انتظار از عالمان و رهبران بيش تر است . آنان بايد خود را اين گونه تربيت کرده و اين تربيت را به ديگران هم منتقل کنند و بباورانند که تحمل مصيبت ارزشمند است .
سوم اين که خدا اگر بر کسي مصيبتي وارد کرد ، ديگران اگر مي توانند، او را تسلا دهند يا کمک کنند ، ولي در اين جا چون همراهان نمي تواند کاري براي رفع مصيبت بکنند ، به ناچار بايد يک نفر با پاي برهنه برود. اما خود مصيبت ديده که خدا مصيبت را بر او نازل کرده، به تحمل اولي است . نبايد اين بار را بر دوش ديگري بگذارد.
البته تعارف و همراهي و همدلي خوب و پسنديده و در ارتباط با شخصيت هاي محترم پسنديده تر است ، ولي هر کس وظيفه اي دارد. همراهان وظيفه دارند که تعارف کنند و احترام بگذارند . عالم و رهبر و رئيس هم وظيفه دارد تشکر کرده و بار مصيبت را خود حمل کند.
از اين رو اگر از ائمه (ع) در برخي از حوادث مشابه،دو يا چند نوع برخورد نقل مي شود ،بيانگر آن است كه روش هاي برخورد با اين گونه امور در زمان و مكان هاي مختلف و مخاطب هاي متفاوت فرق مي كند .
البته اين ها آداب استحبابي و کراهتي است . تکليف حرام و واجب نيست.
پي نوشت ها:
1.کافي، کليني،ج6،ص464.
2. همان.

پرسش 2:
در مورد وضع نا به سامان و بد حجابي كه متاسفانه گويا قبح اين كار براي بيش تر دختران از بين رفته و كاملا عادي شده در همه جا غير قم آيا امر به معروف بر ما واجب است؟
پاسخ:
در صورتي که احتمال تاثير وجود داشته باشد، امر به معروف و نهي از منکر واجب است اما در امر به معروف نسبت به دختران بايد دقت و احتياط شود.
نگاه کردن به نامحرم غير از دست ها تا مچ و گردي صورت جايز نيست، هر چند بدون قصد لذت باشد.(1)
نگاه کردن اشکال دارد. اما اگر بي اختيار و به صورت غير عمد چشم انسان به زنان بد حجاب بيافتد و انسان نگاه خود را قطع کند و ادامه ندهد، اشکالي ندارد.
پي نوشت :
1. توضيح المسائل مراجع ، م2433 .( مطابق با نظر مقام معظم رهبري ).

پرسش 3:

متاسفانه بد ريش هستم(جاهايي از ريشم ريخته و جاهايي هم ناقص است و اگر بلند كنم چهره خيلي زشتي پيدا مي كنم .چه بايد كرد ? آيا با ريش تراش به حدي كوتاه كنم ،مقدار با قي مانده رو طوري كه معلوم نشه ، آيا ايرادي داره؟

پاسخ:
تراشيدن ريش به نظر آيت الله خامنه اي، بنابر احتياط واجب حرام است. ناقص بودن ريش دليل بر جواز تراشيدن نمي شود(1)، ليکن مي توانيد بلند نگذاريد . به مقداري که عرفا گفته شود ريش داريد کوتاه کنيد، يعني به مقداري کوتاه کنيد که هنگام رو برو شدن با ديگران، بگويند ريش داريد.
پي نوشت:
1. آيت الله خامنه اي، اجوبه الاستفتائات ،سؤال1414.