ماخانواده مذهبی و دارای اعتقادات دینی می باشیم اعتقادبه اسلام در خانواده ما کاملا به صورت علاقه نه اجبار می باشد ، خواهرم که او نیز بسیار مقید به دستورات اسلام می باشد و گاهی بر سر حق بودن اسلام با هم سن و سالهای خود به جدل پرداخته و آنها را متقایدمی نماید یک ماه پیش به من پناه آورده و گفته نمی دانم چرا از نماز خواندنم هیچ احساس قشنگی ندارم و صرفا فقط خم و راست می شوم بااینکه به خدا و همه چیز اعتقاد کاملا از روی علاقه و درک دارد ولی اری او الان یک ماه است که نماز نمی خواند و من هم زیاد تلاش کرده تا او را متقاید کنم ولی نتوانسته ام باید متذکر شوم که او خودش بیشتر از هر کسی از این موضوع رنج می برد تا جایی که حتی یکم هم دچار افسردگی شده است او 19 ساله می باشد تورا خدا از این حرفها که گناه می کنی و اینا جوابم ندید چون هم من زیاد بهش گفتم هم خودش هم میدونه تورا خدا بگید چیکار کنیم ؟ لطفا سریع جوابم بدید آخه دیگه داریم دیونه می شیم.
با سلام و تشکر به خاطر ارتباطتان با این مرکز
لطفا مطالب زیر را با دقت بخوانید و برای خواهر خود توضیح دهید:
پاسخ را با بيان قاعده اي كه در مباحث فقهي مطرح است و در برخي موارد براي اثبات مطلبي به آن استناد مي شود آغاز مي كنيم. اين قاعده مي گويد: «ما لا يدرك كله لا يترك كله» يعني اگر نمي توانيد به تمام آنچه كه در صدد دستيابي به آن هستيد، دسترسي پيدا كنيد، همه آن را نيز رها نكنيد . از آن مقدار كه امكان دستيابي و درك آن هست، نبايد دست كشيد.
«اگر به تمام چيزي نمي رسي، تمام آن را نيز رها نكن». لذت نبردن از نماز عذری برای ترک نماز نیست. احساس قشنگ داشتن از نماز آرزوی خیلی از افراد است. اما همه به آن نمی رسند . رسیدن به این هدف برنامه و حوصله می خواهد و به تدریج به دست می آید. عبادت در عین حال که وظیفه است، می تواند برای انسان لذت بخش باشد . این امر در صورتی است که آدمی عبادت را از روی شوق و احساس نیاز انجام دهد. برای لذت بردن از عبادت باید ابتدا زمینه معرفتی و در درجه اوّل، اصل اعتقادی توحید و بقیه اصول اعتقادی تقویت شود. البته لذت بردن از عبادات نیاز به مراقبت و توجه به خدا و انجام امور مقدماتی قبل از عبادت، از قبیل استراحت کافی یا تغذیه درست دارد.
عواملی که میتواند عبادت را برای انسان لذت بخش کند :
ا) قبل از عبادت انسان خود را مستعد و مهیا سازد؛ یعنی، قدری به خود تلقین کند: در صدد نیایش و نماز هستم. سعی کند افکار متفرق را از ذهنش دور کند.
ب) حتی الامکان در بهترین وقت عبادت کند؛ مثلاً، با کسالت - خستگی و خواب آلودگی - وارد نماز نشود. «لاتقربوا الصلوة و انتم کسالی».
ج) در محیط پر سر و صدا و آشوب به مناجات نایستد، بلکه محیط آرام و با فراغتی را انتخاب کند.
د) در حین عبادت مصمّم بر مراقبت باشد . اگر افکار دیگری به او هجوم آورد، همین که متوجه شد، سعی کند خود را از دام آن افکار برهاند.
نوشته اید خواهرم می گوید : « نمی دانم چرا از نماز خواندنم هیچ احساس قشنگی ندارم و صرفا فقط خم و راست می شوم.»
در پاسخ باید این نکته را یاد آورشویم که :
1- افراط و تفریط در هر کاری ، نه تنها انسان را به نتیجه دلخواه نمی رساند ، بلکه گاه نتیجه عکس می دهد . در مورد عبادات هم چنین حکمی صادق است . اگر میزان عبادت ها با ظرفیت انسان متناسب نباشد ، چه بسا باعث دلزدگی از کل عبادات شود . بنابراین به جا است که انسان در امور عبادی خود نیز مدیریتی واقع گرا داشته باشد . ممکن است بروز این حالت در خواهر شما به خاطر افراط در اعمال عبادی سابق است . اگر چنین است مدتی تنها به واجبات اکتفا کنند. این مشکل حل می شود و آن احساس قشنگ بر می گردد.
2- انسان حالات گوناگونی دارد. در نهجالبلاغه از امیرالمؤمنین(ع) نقل شده:
«ان للقلوب شهوه و اقبالا و ادبارا» (1) بنابراین قلب انسان گاه اقبال به خدا و معنویات دارد و گاه پشت میکند. فرمودهاند:
در هنگام اقبال دل به مستحبات و مندوبات بپردازید . در صورت ادبار به واجبات اکتفا کنید. البته هر قدر انسان مجاهده نفس بیش تری کند و با خدا و قرآن و اهلبیت(ع) انس بیش تری گرفته و دل از هواهای نفسانی تخلیه کند، به تدریج اقبالش بیش تر شده و به صورت ملکه راسخه در میآید. آن گاه است که در همه حالات به یاد خدا و متوجه اوست . هیچ چیز نمیتواند او را از محبوب حقیقی باز دارد. این همان حالتی است که از آن تعبیر به «نماز دائم» شده است:
خوشا آنان که الله یارشان بی به حمد و قل هوالله کارشان بی
خوشا آنان که دایم در نمازند بهشت جاودان ماوایشان بی
برای لذت بردن از نماز و انس با آن راهکارهای زیر را دقیق عمل کنید:
1. باور کردن اهمیت نماز:
باید یک مطالعه مستمری را دربارهی اهمیت نماز پیش بگیرید. کتابهای مختلفی را که در این باره نگاشته شده ،پیوسته مطالعه کنید تا با تکرار این مطالعه به اهمیت نماز برسید و از اعتقاد صرف به باور و ایمان دست یابید. کتب زیر سفارش میشود:
«اسرار الصلوة» اثر میرزا جواد ملکی تبریزی.
«پرواز در ملکوت یا اسرار الصلوة»، اثر امام خمینی(ره).
البته اگر شروع مطالعات با کتابهای آقای محسن قرائتی در باب نماز باشد ،بهتر است.
2. باور کردن زشتی تارک نماز:
وعید و عذابهای الهی درباره تارک نماز همیشه باید مدّ نظر باشد تا انسان به خود بباوراند که چنین عذابهایی واقعا وجود دارد. کتابهایی مثل «گناهان کبیره» اثر شهید دستغیب در این باره مفید است.
3. تفکر در مرگ :
روزی نیم ساعت، در زود گذشتن دوران زندگی خود، خاطرات تلخ و شیرین و خلاصه انتهای عمر و ورود به عالم قبر و قیامت و رسیدن عذابهای الهی و سرافکندگی و روسیاهی و... این فکر باید در مکانی خلوت باشد تا دل شما متأثر گردد . تا تحریک برای نماز و هر توشه اخروی گردید. اگر این تفکر اثر خود را بخشید ،هفتهای نیم ساعت کفایت میکند.
4. گزیدن دوستانِ نماز دوست و گریز از دشمنان بینماز به ظاهر دوست:
اثر همنشین بر کسی پوشیده نیست.
5. پرهیز از گناه:
گناه دل انسان را سیاه میکند . او را نسبت به اعمال عبادی کم رغبت و گاهی بی رغبت میکند.
6. انس با محیطهای معنوی:
مساجد و کلاً محافل نشاط بخش معنوی، دل را به سمت عبادت و نماز میکشاند. حتی شنیدن و دیدن مثل دعای ندبه و کمیل به وسیله صدا و سیما مفید و روح بخش هستند.
7. استقامت و پافشاری عملی بر نماز در محیطهای ملامتگر نماز:
نماز را به هیچ قیمتی ترک نکنید ، هر چند در محیط و موقعیتی قرار گیرید که دیگران شما را سرزنش کنند.
8. پرهیز از نمازهای طولانی تحمیلی:
نماز واجب را خلاصه بخوانید. فقط هر وقت قلب شما به طولانی کردن نماز اقبال و تمایل نشان داد، به همان اندازه نماز را طولانی کنید.
9. انجام مستحبات نشاطآور:
در بین مستحبات چه نماز، چه ذکر چه دعا آن را که بیش از همه به شما حال خوش و لذّت روحی میبخشد، انتخاب کرده و بیش تر انجام دهید.
10. دعا و توسل:
رغبت به نماز را هم با دعا و توسل به ائمه معصومین(ع) از خداوند تعالی بخواهید.
11. عزم جزم:
تصمیم جدی بگیرید که هیچ گاه نماز را ترک نکنید . اگر به خاطر عذر شرعی مثل فراموشی ترک شد ،حتما قضای آن را به جا آورید.
12. مطالعه احوال علما:
شرح حال بزرگان را دانستن و مطالعه کردن بسیار مفید است.
برای آگاهی بیش تر ر.ک:گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم ؛
مفاخر اسلام، آقای علی دوانی
