سلام
ایا مسلمانی که نماز را سبک میشمارد و هر گونه گناهی را نیز مرتکب میشود ولی به خدا ایمان دارد در اخرت بعد از اینکه کیفر اعمالش را دید و از گناه پاک شد به بهشت میرود؟ اصولا چه کسانی بعد چشیدن مجازات گناهانشان به بهشت وارد میشوند؟ در مورد خدا باوران غیر مسلمان وضع چطور است؟
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
سرانجام همه انسانها به یکی از دو نقطه ختم میشود: بهشت یا دوزخ. قرآن همه را دعوت به بهشت کرده و فرموده: «به سوی مغفرت خدا و بهشتی که وسعتش آسمانها و زمین است سرعت گیرید».(1)
از برخی از آیات و روایات استفاده میشود. بهشت برای کسانی است که ایمان داشته . عمل صالح و تقوا پیشه کرده باشند: «الذین آمنوا و عملوا الصالحات طوبی لهم و حسن مآب؛ کسانی که ایمان و عمل صالح دارند، خوشا به حال آنان که خوش جایگاهی خواهند داشت».(2)
مراد از ايمان در اين آيه، ایمان به خدا و پیامبر و وحی الهی است . در نتیجه هر انسانی بر اساس دین و آیین خود و در زمان پیامبر خود موظف به اعتقاد به همان پیامبر و عمل به دستورات او بوده ؛ اما بعد از پیامبر اسلام روشن است که مصداق اعتقاد به خدا و پیامبر چیست ، به علاوه مراد از عمل صالح، عمل به دستورهای قرآن و اطاعت از پیامبر اسلام است .
اما پیروان ادیان الهی هم به حکم عقل موظفند در مورد ادعای پیامبر جدید و تعالیم دین او تحقیق کرده ،بعد از رسیدن به حقیقت کلام او ، باید به آخرین پیام الهی که شریعت پیامبر خاتم است، گوش فرا دهند،یعنی باید دین اسلام را بپذیرند.
خداوند در آیه 85 سوره آل عمران میفرماید: «و من یبتغ غیر الاسلام دیناً فلن یقبل منه و هو فی الاخرة من الخاسرین؛ هر کس غیر از اسلام (دین واقعی) دینی را بپذیرد، هرگز از او پذیرفته نیست و او در آخرت از زیانکاران خواهد بود».
بنابراین کفار و پیروان سایر ادیان الهی وظیفه دارند در باره دین خود و دین اسلام تحقیق کنند و دستورهای ادیان را با هم مقایسه نمایند. پس از تحقیق دقیق و علمی، به حقیقت اسلام و حقانیت این دین پی خواهند برد.
حال اگر پس از تحقیق به این نتیجه رسیدند که دین خودشان بر حق است و از طرفی به محتوای دین خود عمل کردند و بر کسی ظلم نکردند، چون حجت و دلیل و برهان بر اعتقاد خود دارند، اهل نجات خواهند بود ، ولی اگر تحقیق نکردند و با لجاجت بر دین خود پای فشاری کردند و با این که احتمال دادند دین خودشان دارای نقائص بسیار است و یا دین اسلام دین حق است، به دنبال آن نرفتند، در وظیفه خود کوتاهی کرده، در نتیجه اهل عذاب خواهند بود .
بنابراین نمی توان به طور قطع و یقین افراد را بهشتی یا جهنمی دانست ، بلکه اصل در حق طلبی انسان ها و تسلیم بودن در مقابل حقیقت، یا انکار آن است. شهید مطهری(ره) در این باره میگوید:
«اگر کسی در روایات دقت کند، مییابد که ائمه(ع) تکیهشان بر این مطلب بوده که هر چه بر سر انسان میآید، از آن است که حق بر او عرضه بشود و او در مقابل حق، تعصب و عناد بورزد و یا لااقل در شرایطی باشد که میبایست تحقیق و جستجو کند نکند اما افرادی که ذاتاً و به واسطه قصور فهم و یا به علل دیگر در شرایطی به سر میبرند که مصداق منکر و یا مقصر به شمار نمیروند، آنان در ردیف منکران و مخالفان نیستند.
ائمه اطهار بسیاری از مردم را از این طبقه میدانند. این گونه افراد دارای استضعاف و قصور هستند و امید عفو الهی درباره آنان میرود».
وی از مرحوم علامه طباطبایی نقل میکند: «همان طوری که ممکن است منشأ استضعاف، عدم امکان تغییر محیط باشد، ممکن است این جهت باشد که ذهن انسان متوجه حقیقت نشده باشد و به این سبب از حقیقت محروم مانده باشد».(3)
بنابراین، این امکان وجود دارد که غیر مسلمانان نیز داخل بهشت شوند .این ها گروهی هستند که به عنوان مستضعفان شناخته می شوند، یا واقعاً و حقیقتاً دنبال دین حق بودند، اما به دلایلی بر آن دست نیافتند . نیز انسان های درستکار بودند و طبق فطرت پاک و حکم عقل و روش صحیح دین خود عمل نمودند.
محاسبه اعمال آنان، بر پایه عدل خداوندی است . بر اساس عقل و فطرت و کردارشان، هم چنین اعتقادات و باورهای صحیح شان مورد حساب قرار میگیرند.
جهت مطالعه بیش تر در این موضوع به کتاب «عدل الهی» ( بخش اعمال خیر غیر مسلمانان) اثر استاد شهید مطهری مراجعه فرمائید.
یقینا جهنم برای همه ابدی و جاودان نخواهد بود . در مورد خروج برخى از اهل جهنم از آن مکان و ورودشان در بهشت روایاتى متعددی وارد شده است از جمله:
- جابر گوید: رسول خدا آیه «فاما الذین شقواللّه» را خواند و فرمود: اگر خدا بخواهد مردم شقاوتمندى را از آتش خارج کرده و به بهشت وارد کند ، آن را انجام خواهد داد.(4)
- ابى بصیر گوید: امام باقر فرمود: مردمى از آتش خارج مىشوند ... و به بهشت وارد مىگردند (5).
اما در خصوص مسلمانان و شیعیان همین امر به طور جدی و کامل مطرح است . شیعیان در صورتی که دارای ایمان درست باشند. اما کوتاهی هایی در اعمال یا نقائص اخلاقی و رفتاری دارند ، در مراحل گوناگون زندگی، مرگ،برزخ تا قیامت گرفتار عذاب هایی خواهند بود تا این که در قیامت به واسطه شفاعت و مانند آن نجات یابند . اگر این امر اتفاق نیفتد - مانند فرد کاهل در نماز که بر اساس روایات از شفاعت محروم خواهد بود - پس از تحمل عذاب هایی به بهشت راه می یابند .
البته حکم همه مسلمانان حتی همه شیعیان و محبان اهل بیت هم یکسان نیست . بر اساس مقدار گناهان و اعمال نیک و بدی که دارند و بر اساس نوع گناهانی که انجام داده اند، در عالم برزخ یا قیامت مجازات میشوند و سپس روانه بهشت میگردند.
اگر فرد فقط به اسم، مسلمان یا شیعه باشد ، از انجام هر گناهی ابایی نداشته باشد ، از حقیقت اسلام و تشیع هیچ چیز در وجود او باقی نماند ، تمام وجودش گناه یا کفر باشد، چه بسا در دوزخ به طور ابدی قرار بگیرد . مسلماني به نام و بدون عقيده معلوم نيست كه عامل نجات فرد از عذاب ابدي گردد .
پینوشتها:
1. آل عمران (3) آیه 133.
2. رعد (13) آیه 29.
3. مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج 1، ص 320 به بعد.
4. تفسیر المیزان عربى، ج 11، ص 39.
5. کافی، ج3 ،ص252 و محجة البیضاء (فیض کاشانی) باب هفتم.
