پرسش:
چگونه میتوان اعتراض را از اغتشاش و معترض را از اغتشاشگر تشخیص داد؟
پاسخ:
در روزهای اخیر، شاهد برخی اعتراضات و اغتشاشات در کشور بودیم. اعتراض برخی از بازاریان در تهران، که به صورت مسالمتآمیز برگزار و به با دیدار نمایندگان آنان با دولت انجامید، آغاز ماجرا بود. در ادامه برخی در برخی از نقاط کشور نیز شاهد اعتراضات مسالمتآمیز مردم به تورم و نوسانات ارزی بودیم که دولت ضمن همراهی با مردم، برخی چارهاندیشیها را برای حل نسبی مشکلات مردم انجام داد. در این میان، هم در آغاز این حوادث و هم در چند روزه اخیر، عدهای اخلالگر و خرابکار، از این اعتراضات سوء استفاده کرده و به جان و مال و امنیت مردم ایران تعرض کردند. نتیجه این آشوبها تخریب اموال عمومی و خصوصی در سطح وسیع، کشتار و زخمیکردن نظامیان و غیرنظامیان و اخلال در نظم عمومی و کسب و کار مردم بود. بسیاری از مردم میپرسند، چگونه میتوان اعتراض را از اغتشاش و معترض را از اغتشاشگر تشخیص داد؟
پاسخ آن است که اعتراض و اغتشاش از نظر ماهیت، ساختار، روش و هدف، متفاوت است و در ادامه این موارد تشریح میشود.
1. تفاوت ماهوی اعتراض و اغتشاش
ماهیت اعتراض، مردمی، مطالبهگری، مسالمتجویانه و اصلاحگرایانه است. معترضان معمولا گروهی از مردم هستند، که به یک روند اقتصادی، اجتماعی و یا سیاسی اعتراض دارند، ناکارآمدی اقتصادی، مشکلات معیشتی، اختلالات اجتماعی و برخی مسائل سیاسی موضوع اصلی اعتراض است و مردم بصورت خودجوش یا با دعوت گروهها و احزاب قانونی برای اصلاح این مشکلات، اعتراض خود را به گوش دولتمردان میرسانند. بنابراین اساسا اعتراض ماهیت قهرآمیز و خشونتبار ندارد و خاستگاه آن کاملا داخلی، مردمی و مبتنی بر روند مردمسالاری است. در نقطه مقابل اغتشاش ماهیتی کاملا ضدمردمی، ضداجتماعی، خشونتبار و تخریبگرایانه دارد. اغتشاشگران عمدتا گروههای ضد مردمی و ضداجتماعی هستند که بدنه اصلی آنان را مجرمان سابقهدار، اراذل و اوباش و یا عدهای از افراد ناآگاه هیجانی تشکیل میدهند. آنان هیچگونه مطالبه مسالمتجویانهای ندارند و غالبا بصورت کاملا کور و صرفا به منظور خرابکاری، ایجاد وحشت عمومی و اختلال در نظم و امنیت عمومی به آشوبگری میپردازند. خاستگاه اغتشاشگران عمدتا خارجی است. دشمنان ملت، برای این گروهها برنامهریزی میکنند، به آنان امکانات میدهند و مسیر حرکت آنان را ترسیم مینمایند.
2. تفاوت ساختاری اعتراض و اغتشاش
ساختار اعتراض، کاملا مردمی و برخاسته از تودهها، اصناف، گروههای و اقشار مختلف مردم است. معترضان، ساختار سازمانهیافتهای ندارند، هیچ آموزشی ندیدهاند، مسلح به هیچ سلاحی نیستند، رفتارهای آنان کاملا عادی و صرفا بر اساس روند اصلاحگری صورت میگیرد. عدهای از مردم که به دلیل اشتراک در برخی مواضع و اهداف، دور هم جمع میشوند و عمدتا ساختار مشخصی حتی در روند اعتراض ندارند و صرفا مطالبهگری مشترک، آنان را گرد هم جمع کرده و با پایان اعتراض نیز، متفرق شده و اساسا بین آنان ارتباط سازمانیافتهای برقرار نمیشود. معترضان عمدتا همدیگر را نمیشناسند و آشنایی آنان با همدیگر بصورت کوتاهمدت و در زمان اعتراض است. در نقطه مقابل، اغتشاشگران ساختاری کاملا سازمانیافته و هدفمند دارند. آنان از گروههای آموزشدیده ساختارمند تشکیل میشوند. دارای لیدر و سرگروه هستند. عمده اعضای گروه، حداقل مسلح به سلاح سرد هستند. لیدرها و اعضای برجسته گروه،مسلح به سلاح گرم هستند. هسته اصلی گروه دارای پیوند محکمی هستند، از قبل همدیگر را میشناسند، روزها وساعتها عملیات خود را تمرین کرده و هماهنگ با لیدر و با اشاره او حرکت میکنند.
3. تفاوت روشهای اعتراض و اغتشاش
روش اعتراض کاملا مسالمتآمیز و مبتنی بر روشهای مردمی و مدنی است. معترضان معمولا در خیابانهای اصلی شهرها تجمع میکنند، شعارهای صنفی و مدنی سر میدهند و تمام تلاش آنان این است که از هرگونه ایجاد مزاحمت برای دیگران خودداری کنند. معترضان از هرگونه گفتگو با حاکمیت سیاسی، استقبال میکنند. خواستههای آنان کاملا شفاف است و حاضر هستند با نمایندگان حاکمیت به اشتراک بگذارند. در نقطه مقابل، روش اغتشاش، کاملا خشونتبار و در مواردی تروریستی است. اغتشاشگران، تخریب میکنند، به آتش میکشند، مرتکب قتل و جنایت میشوند. برای آنان هیچگونه خط قرمزی وجود ندارد. در تخریب اموال دیگران هیچ تردیدی نمیکنند. روش آنان تخریب و خشونت است و تفاوتی نمیکند چه افرادی از این تخریبهای آسیب ببینند، مردم یا نظام سیاسی. آنان بصورت بیرحمانه به وسائل و اموال عمومی مانند بانکها، اتوبوسها و اماکن دیگر حمله میکنند. اغتشاش بر محور تهاجم و تجاوز و تخریب بنا شده است. آنان هرگونه کفتکو را رد میکنند و اگر کسانی واسطه گفتگو بین آنان و حاکمیت شوند، ممکن است به قتل برسانند. شعارهای آنان معمولا هتاکی، ناسزاگویی و همراه با کلمات رکیک و اهانت به مسئولان، مردم و نمادهای ملی و مذهبی است. آنان اماکن امنیتی، نظامی و حساس را هدف میگیرند.
۴. تفاوت اهداف اعتراض و اغتشاش
اعتراض، به هدف اصلاح انجام میشود. هدف اعتراض در بسیاری از موارد، کاملا روشن و مشخص است. به عنوان نمونه، معلمان یا کارگران در تجمعات اعتراضی، حضور پیدا میکنند و خواهان افزایش حقوق و مزایا یا کاهش ساعات کار هستند. در اعتراضات عمومی، عمدتا حل معضلات اقتصادی مانند تورم، بیکاری، بیثباتی اقتصادی و مانند آن به عنوان هدف اعتراض معین میشود. معترضان، خواستههای روشنی دارند و معمولا فهرستی از آن را تهیه کرده و با دولتمردان به اشتراک میگذارند تا درباره آن گفتگو و چارهاندیشی نمایند. در نقطه مقابل، هدف اغتشاش، تخریب، ایجاد ناامنی، اخلال در نظم عمومی و چنانچه بتوانند سرنگونی نظام سیاسی است. اغتشاشگران هیچ هدف روشن مدنی را دنبال نمیکنند. هدف آنان تخریب است و هرچه تخریب، بیشتر باشد، آنان به هدف خود نزدیکتر شدهاند. نتیجه اغتشاش، تخریب اموال عمومی و خصوصی، قتل افراد بیگناه، ناامنی عمومی و ترس و وحشت است. اغتشاشگران هر کسی را که با آنان نیست به عنوان دشمن فرض کرده و به او آسیب زده و یا وی را به قتل میرسانند. آنان مردم را به زور وادار میکنند تا با ایشان همراهی نمایند و در صورت کوچکترین مقاومت، آنان را مورد ضرب و جرح و خشونت قرار میدهند.
نتیجه
اعتراض و اغتشاش در ماهیت، ساختار، روش و هدف تفاوت دارند. اعتراض ماهیت مردمی واصلاحگرایانه دارد، اغتشاش ماهیت تخریبگرایانه و خاستگاه خارجی دارد. ساختار اعتراض، مردمی و صنفی است. ساختار اغتشاش، از گروههای آموزشدیده و سازمانیافته تشکیل شده است. روش اعتراض مسالمتجویانه است و روش اغتشاش خشونتبار است. هدف اعتراض، اصلاح و هدف اغتشاش، تخریب و ترور است.
