هماکنون علم چنان پیشرفت کرده که احتمال آن وجود دارد که بزودی انسان بتواند از مواد ژنتیکی افرادی که فوت کرده اند استفاده کرده و شخصی مشابه آنها را بوجود بیآورد. آیا این در دین اسلام اجازه داده میشود؟ فر ض کنیم این اجازه داده میشود. در اینصورت اگر بطور مثال کسی از مواد ژنتیکی باقیمانده از ائمه (ع) استفاده کرده و انسانی را بوجود بیاورد که مشابه ایشان باشد، آیا این شخص همچون ائمه معصوم خواهد بود؟

- با تشکر

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
چنان كه مي دانيد مساله شبيه سازي سلولي تا كنون در مورد حيوانات اجرا شده و هنوز اين مساله در مورد سلول انساني آزمايش نشده تا اصل موفقيت يا عدم موفقيت اين فرضيه در مورد امكان ايجاد انساني مشابه در عالم واقع روشن گردد؛ به علاوه هنوز معلوم نيست كه بر فرض امكان ايجاد يك انسان جديد آيا جزئيات خصوصيات فكري و روحي و شخصيتي فرد دوم نيز همانند فرد اول خواهد بود ؟
در واقع احتمال مي رود كه در فرايند شبيه سازي سلولي تنها جسم موجود دوم همانند موجود اول باشد ولي روح او و خصوصيات روحي او شرائطي مستقل داشته باشد كه بر اين اساس و از آنجا كه حقيقت وجودي انسان هاي بزرگ مربوط به روح آن هاست نه جسمشان، بر فرض ايجاد انساني جديد نمي توان گفت او همان امام معصوم است.
به علاوه كه شبهت هاي ساختاري و ژنتيكي دو بدن نمي تواند دليلي بر وجود شباهت هاي روحي و نفساني باشد چنان كه نزديكترين افراد به انبياء و ائمه يعني فرزندان اين بزرگواران در برخي موارد داراي تفاوت هاي فاحش فكري و روحي و معنوي با والدين خود بودند و حتي اگر شباهت روحي و نفساني هم بين دو بدن اصلي و شبيه سازي وجود داشته باشد باز اين امر به معناي برخورداري بدن شبيه سازي شده از عنايت هاي ويژه الهي مانند عصمت و علم لدني و ... نيست.
البته فارغ از بحث امكاني اين مساله اصل مساله شبيه سازي سلولي از منظر فقهيم ورد اختلاف فقهاي شيعه و سني بوده و هست و نظرات مختلفي در اين باره ارائه شده است. (1) اما بر فرض كه اصل اين امر مورد منع فقهي و شرعي نباشد در مورد شخصيت هاي خاص مانند ائمه به يقين محذورات و موانع جدي قانوي مطرح خواهد بود كه بعيد است فقيهي قائل به صحت انجام اين عمل باشد.
به طور كلي موانع متعددي در مورد امكان انجام چنين عملي محتمل است؛ به عنوان مثال مساله نبش قبر مقدمه انجام شبيه سازي سلولي خواهد بود و انجام اين امر در مورد قبور ممكن نيست. زيرا بواسطه صحت بدن آن بزرگواران در قبر اين كار عملي حرام محسوب مي شود و به يقين براي برداشت نمونه اندام يا سلول نمي توان اين عمل مقدماتي را انجام داد.
پي نوشت:
1. رك مجموعه آراي فقهي، مركز تحقيقات فقهي قوه قضائيه، تهران، ج 1، ص 233-231.
موفق باشید.