مردم جهنمی-تاثیر شرایط

پرسش: مردم جهنمی-تاثیر شرایط
شرح : با توجه به این که 90 درصد مردم مسائلی از قبیل قرائت صحیح نماز و غیبت و .... رعایت نکنند،همه که جهنمی اند؟
پاسخ:
پرسشگر محترم با سلام و تشكر از ارتباطتان با اين مركز
اولا: گرچه به حسب ظاهر چنین تصور شود که افراد یاد شده بیشتر و اکثریت جامعه را تشکیل می دهد ولی حقیقت آن است که این عده در واقع اقلیت اند چون افراد صالح و نماز خوان کم نیستند.
بسیاری از همان افر اد که در پرسش اشاره شده بالاخره از طریق توبه و مانند آن کاستی های خود را جبران می کنند و با ایمان از دنیا می روند چه این که عفو و رحمت و بخشایش الهی نیز در کار است بسیاری از مردم از این فیض بهره مند می شوند. در نتیجه اکثریت با بهشتیان خواهد شد.
ثانیا : از آیات قرآن کریم و روایات اسلامی بر می‌آید که تعداد بهشتیان از تعداد جهنمیان در نهایت بیشتراست‌، چون عدة زیادی از مردم بعد از تحمل عذاب متناسب با گناهان شان‌ و پاک شدن با آتش دوزخ، به بهشت منتقل می شوند. ممکن است منافقان و کفار لجوج‌، محارب و متعصب برای همیشه در جهنم باقی بمانند. بسیاری از گناهکاران بعد از مدتی تحمل عذاب در جهنم مورد عفو و رحمت خداوند مهربان قرار می‌گیرند و به بهشت منتقل می‌شوند.
قرآن کریم در جاهای مختلف از اکثریت انسان‌ها به عدم تعقل‌، جهل و ناآگاهی‌، گرایش به سمت گناه و فسق و فجور و ... یاد می‌کند، ولی این تنها در دنیا می‌باشد. ممکن است بسیاری از انسان‌های گناه‌کار به درگاه خداوند متعال توبه کنند و مورد بخشش قرار گیرند. (1) بنا بر این اکثریت مومنین اهل بهشت اند و نه اهل دوزخ.

پی نوشت:
1. علامه طباطبایی‌، المیزان‌، انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌. بی تا، ج 19، ص 335 و 336.

پرسش: آیا با توجه به آلودگی هوا و... که تاثیر زیادی روی بدن می گذارند و آن هم در تصمیم ها و اعمال اثر گذارند در خیلی از مسائل ما بی اختیار و بی گناه محسوب نمی شویم؟
پاسخ:
پرسشگر محترم با سلام و تشكر از ارتباطتان با اين مركز
اگر چه شرايط محيطي مانند آلودگي هوا و آب و يا حتي غذا و ... كه مجموعا با جسم انسان ارتباط مستقيم و يا حتي غير مستقيم دارند مي توانند تاثير زيادي بر جسم انسان گذاشته و در صحت و سلامت انسان مؤثر باشند و اگر چه برخي از اين تاثيرات مي تواند در نهايت به شكل گيري برخي از بيماري هاي روحي و رواني نظير عصبي شدن و يا پرخاشگري و يا افسردگي و ... منجر شود و اگر چه مي پذيريم كه برخي از اين ناهنجاري هاي اخلاقي ممكن است در تصميم گيري ها و يا كيفيت اعمال انسان تاثير گذار باشد. اما نبايد از چند نكته غافل شد :
1. برخي از اين آلودگي ها به ويژه آلودگي هاي غذائي و حتي بخشي از اين آلودگي هاي محيطي در كنترل انسان مي باشد و انتخاب خود انسان در نوع غذا و يا شيوه استفاده غلط از امكانات و شرايط محيطي باعث آلودگي انسان مي شود و با پيشگيري و كنترل و اصلاح روش ها قابل درمان و پيشگيري مي باشد و در نهايت مي توان با اعمالي نظير ورزش كردن مرتب و ... تاثيرات برخي از اين آلودگي ها را كاهش داده و مانع تاثير گذاري آن ها بر جسم و روان خود شد و لذا در همين حد كه انسان مي تواند جلوگيري نمايد. اگر كوتاهي نمايد عواقب آن به عهده خود فرد مي باشد و نمي تواند ادعاي بي اختياري و بي گناهي نمايد.
2. اگر چه در نهايت اين آلودگي ها منجر به برخي بيماري ها و يا تاثيرات نامطلوب جسمي و روحي مي شوند، اما ميزان تاثير گذاري اين عوامل به حدي نيست كه انسان را در شكل گيري يك رفتار و يا تصميم گيري مجبور كند، و به بيان ديگر مهم ترين عوامل و زمينه هاي شكل گيري يك رفتار نابهنجار و يا يك تصميم اشتباه، گرايش ها و انگيزه هاي دروني و ضعف قدرت بازدارندگي دروني فرد مي باشد كه بخش عمده آن به انتخاب خود فرد و با شناخت و معرفت انتخابي خود فرد در ارتباط مي باشد و به ندرت مي تواند یک عامل خارجي و آلودگي محيطي چنين تاثير زيادي داشته باشد كه فرد را ناخواسته به انجام يك عمل و يا اتخاذ يك تصميم مجبور كند و در اين مورد نادر نيز قطعا در ابتداي امر فرد قدرت خارج نمودن خود از اين شرايط را داشته اما با سوء انتخاب خود صبر كرده تا شرايط به حدي نامطلوب گردد تا از آستانه تحمل او خارج گردد. به همين دليل در هيچ محكمه و دادگاهي براي خطاي كسي آلودگي هوا و يا محيط اطراف را دليل معذور بودن او قرار نمي دهند؛ چون انسان ذاتا به گونه اي است که قدرت بازدارندگي و رد اين موارد را دارد.
3. اما اگر بنا بر فرض انسان ناخواسته و به اجبار در محيطي قرار بگيرد كه به لحاظ شرايط هوائي و يا ساير شرايط مؤثر در اعمال و رفتار انسان نظير محرك هاي اخلاقي و يا جنسي و يا ... ، زمينه هاي شكل گيري يك رفتار در او ايجاد شود و و فرد به هر دليل موجهي قادر نباشد خود را از آن شرايط خارج كند و در اثر آن خطائي مرتكب شود، بر اساس قانون عدالت الهي كه از هر كس به اندازه توان خود او تكليف مي خواهد و توقع دارد (1) به همان ميزان كه در شكل گيري اين رفتار قدرت انتخاب نداشته است، مورد عفو و بخشش خداوند بوده و به همان ميزان از گناه او كاسته مي شود.

پي نوشت:
1. بقره (2) آيه 286.