تربیت و زنان

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
در پاسخ به سؤال شما مطالبی را در قالب نکات زیر تقدیم می داریم:
1. این گونه رفتارهای فرزندتان معلول چند علت می باشد، اول این که چون فرزند شما در انتهای دوره کودکی و در آستانه ورود به دوره نوجوانی قرار دارد، طبیعتاً به خاطر فعل و انفعالاتی که در وجود آنان بروز می کند، مقداری تغییر در شیوه رفتاری کودکان مشاهده می شود.
2. در این سنین، کودک چون احساس مي‌كند بزرگ شده و فرد مستقلي بايد باشد، ديگر حاضر نيست همانند دوره كودكي به او امر و نهي شود. اگر پدر و مادرها از آموزش ديني و تربيتي برخوردار نباشند و ندانند در اين دوره سني چگونه بايد با فرزندشان رفتار كنند و توقع داشته باشند بدون مشورت با آنان، هر چي مي‌گويند، فرزندان اجرا كنند، يكي از دو وضع پيش مي‌آيد:
الف) با سرپيچي از دستورهاي بزرگترها مي‌خواهند بگويند كه من دیگر كودك ديروز نيستم.
ب) به خاطر علاقه‌اي كه به والدين دارند، به نظر آنان عمل مي‌كنند، ولي از اين كه نمي‌توانند نظر خود را در امور مربوط به خود دخالت دهند، احساس افسردگي و بي‌ارزشي خواهند داشت.
3. يكي از ويژگي‌هاي دوران نوجواني، عصيان بر ضد بسياري از وقايع و آداب و سنت‌هاي گذشته است. نوجوان احساس مي‌كند بايد سنت شكني كند و بسياري از رسوم گذشته را انكار و نفي نمايد. نوگرايي و تجدّد طلبي از ويژگي‌هاي اين دوران است.
4. از سوی دیگر، فعال شدن ترشح هورمون‌هاي جنسي که آنان را برای بلوغ جنسی آماده می کند در روحيه و رفتارها و روابط نوجوان با ديگران تحول ايجاد مي‌كند و سبب هنجار شكني مي‌شود؛ از طرفی احساس خاص نسبت به جنس مخالف در وي پديد مي‌آورد و موجب يك سري رفتارهاي حساسيت آفرين مي‌گردد، این که می فرمایید: «وقتی می بوسمش و بهش محبت می کنم بدتر میشه» حکایت از این گونه حساسیت­های او دارد و نشان می دهد که شما او را همچنان کودک می پندارید و همانند یک کودک با او رفتار می کنید.
5. از طرف دیگر این گونه رفتارهای فرزندتان نشان از نوعی آشفتگی روحی و روانی دارد که خیلی بی ارتباط با اعتیاد پدر او ندارد، پدری که در اعتیاد خود چنان پیش رفته که در حال حاضر هروئین مصرف می کند، طبیعتاً ارتباط عاطفی درستی با فرزند پسر خود ندارد، همین کمبود عاطفی از سوی پدر و دانستن اعتیاد او از سوی دیگر، کافی است که باعث افسردگی و آشفتگی روحی و روانی فرزندتان شود و او احساس سرشکستگی و حقارت در بین همسن و سالان خود نماید و این گونه درد پنهان خود را با رفتارهای هنجارشکنانه و تکانشی، بیرون بریزد و با زبان بی زبانی آشکار سازد.
6. اگر می خواهید رفتارهای فرزندتان ریشه­ای درمان پذیرد و اصلاح اساسی گردد، بایستی فکری به حال پدر معتاد او بکنید به این صورت که کاری کنید که پدرش به کلی از اعتیاد دست بردارد و رابطه خود را با فرزندش اصلاح کند. البته این امر به این سادگی ها امکان پذیر نمی باشد و لازم است شما در این مدت علاوه بر نقش مادری نقش پدری را هم برای فرزندتان ایفا کنید تا کمبود عاطفی او مقداری جبران گردد.
7. آوردن بچه دوم، خیلی سودی به حال فرزندتان ندارد و نمی تواند با فاصله سنی که ایجاد می شود، تنهایی او را پر کند. تنها اعتیاد شوهرتان در این میان مشکل جدی به شمار می رود که توصیه می شود اگر اصرار زیادی ندارید، ابتدا اعتیاد شوهرتان را درمان کنید و سپس در فکر فرزند دوم و یا بیشتر باشید.
8. برای این که بتوانید، برخی از رفتارهای ناپسند فرزندتان را تغییر دهید، می توانید از شیوه­های تغییر رفتار استفاده کنید. بر فرض مثال می توانید، به هنگام مشاهده رفتاری خوب و مثبت فرزندتان، او را مورد تشویق قرار دهید و به او پاداش دهید و تحویلش بگیرید تا به تدریج رفتار خوب در او تقویت شود و به انجام و تکرار آن رغبت داشته باشد. از طرف دیگر موقعی که رفتار زشت و ناپسندی دارد، از هر گونه توجه کردن به او به هنگام این گونه رفتارها، حتی به صورت اخم، تندی و کتک زدن، که به نوعی موجب تقویت رفتار او می گردد، اجتناب کنید و هر گونه تقویت و پاداشی را از او بردارید تا انجام رفتار زشت در او خاموش گردد و دیگر رغبتی به آن نداشته باشد. برای آشنایی بیشتر در این زمینه، مطالعه کتاب­های زیر پیشنهاد می گردد:
1- شیوه های تغییر رفتار، پدیدآورنده: ریموند میلتن برگر، مترجم: علی فتحی آشتیانی و هادی عظیمی آشتیانی، ناشر: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت) آذر 1387.
2- روش های تغییر رفتار: رفتار درمانی و شناختی - رفتاری، پدیدآورنده: احمد امیدوار، ناشر: فرا انگیزش شهریور 1387
3- کتاب تمرین فرهنگ تفاهم در ارتباط با فرزندان. پدیدآورنده: دیپک چوپرا، پریچهر فرجادی (مترجم)ناشر: آیین تفاهم 1384