احکام

$$$$پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز.
طبق عقيدهء شيعه، تكفير و يا تكتّف يعنى دست بسته نماز خواندن، از زمان خليفهء دوم مرسوم شد و از بدعت هاى ايشان است. بدعت در فرهنگ اسلامي به اعمالي گفته مي شود كه از سوي خدا و رسولش وضع نشده باشد و كسي از پيش خود به وضع چنين عملي در جامعه مبادرت ورزد.
در زمان پيامبر و خليفه اول اين طور نماز نمى خواندند. اين مطلب از رواياتى استفاده مى شود. علاوه بر این که در این دسته از روایات ائمه از چنین نماز خواندنی نهی کرده اند:
امام باقر(ع) فرمود: «و عليك بالاقبال على صلاتك ... قال : ولا تكفّر فانّما يصنع ذلك المجوس؛ (1) بر تو باد به توجه قلبى بر نمازت ... و دست بر روى دست در حال نماز نگذار, زيرا اين كار مجوس است».
در حديث أربعمائه از امير المؤمنين(ع) آمده است : «لا يجمع المسلم يديه فى صلاته و هو قائم بين يدى الله عزّ و جلّ يتشبّه بأهل الكفر يعنى المجوس ; (2) نبايد مسلمان در نماز برابر پروردگار دست هايش را بر روى هم بگذارد و خود را شبيه به كفار، يعنى مجوس بنمايد».
معلوم مى شود زرتشتی ها هنگام رو به رو شدن با رؤسا و پادشاهان خود, دست هايشان را به عنوان احترام بر سينه مى گذارند. هنگامى كه اسيران جنگى ايرانى بر عمر وارد شدند, همين كار راكردند. عمر از اين كار خوشش آمد و گفت : خوب است در نماز در برابر پروردگار همين كار را بكنيم تكفير نوعى تواضع و فروتننى و احترام گزاردن است. (3)
تكفير يكى از مبطلات نماز است چرا كه اين عمل اگر به عنوان عمل استحبابى انجام شود, تشريع محسوب مى شود و تشريع , بدعت و حرام است , زيرا عبادات توقيفى هستند و شكل عبادت بايد طبق دستور شارع باشد.
پيامبر(ص)فرمود: صلّوا كما رأتيمونى أصلى ; همانطور كه من نماز مى خوانم نماز بخوانيد. (4) پيامبر و اصحاب با توجه به بسیاری از احادیث متواتر منقول از شیعه و سنی دست بسته نماز نمى خواندند. بنابراين تكفير مبطل نمازاست , چون بدعت در دين است و نهى در عبادت دال بر بطلان عبادت است . البته بحث اجتهادى جاى كنكاش بيش تر دارد كه به جاى خودش موكول مى شود.
اما اهل سنّت تكفير را به دلیل بالا و نیز بعضی از احادیث منقول از پیامبر که همگی خدشه پذیرند، سنّت مى دانند. در الفقه على المذاهب الأربعة آمده :يسنّ وضع اليد اليمنى على اليسرى تحت سرّته , أو فوقها و هو سنّة باتفاق ثلاثه من الائمة و قال المالكية: انه مندوب. قرار دادن دست راست بر دست چپ , خواه زير ناف و خواه بالاى ناف , سنّت است. (5)
به اتفاق سه طائفه از اهل سنّت (حنبلى , شافعى , حنفى ) ولى مالك بن انس مى گويد: تكفير, مستحب است.
فرق بين سنّت و مندوب اين است كه به مستحب مؤكد سنّت مى گويند, ولى به استحباب معمولى , مندوب مى گويند.
نتيجه اينكه چون سنت پيامبر در اين مساله بر خواندن نماز با دستهاي باز و گشوده بوده و شيعه قانون گذاري افرادي كه چنين جايگاهي را ندارند، قبول نداشته و آن را بدعت مي داند، لذا به همان شكلي كه پيامبر نماز مي خوانده، نماز را به جا مي آورند.

پی نوشت ها:

1. عاملي، شيخ حر، وسائل الشیعه، مؤسسة آل البيت، قم، 1409 ه.ق، ج 7 ، ص266.
2. همان، ج7، ص267.
3. نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ،دارالكتب الاسلاميه،تهران، 1388ش، ج11، ص 19.
4. مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، مؤسسة الوفاء، بيروت، 1404ه.ق، ج82، ص 279.
5. جزیری، عبدالرحمن، الفقه على المذاهب الاربعه، مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، قم، بی تا، ج 1، ص 251.