معني لغت جبار

با سلام و تشکر از ارتباطتان با این مرکز
خداوند جباریت و زورگویی و ستمگری را دوست ندارد و این صفت را نه تنها خود ندارد ،بلکه از بندگان برگزیده خود هم، آن را ناپسند شمرده و آنان را که به صفات خود می ستاید، از این صفت ناپسند دور می شمارد:
وَ بَرًّا بِوالِدَیْهِ وَ لَمْ یَکُنْ جَبَّاراً عَصِیًّا(1)
او(یحیی) نسبت به پدر و مادرش نیکوکار بود و جبّار (و زورگو) و عصیانگر نبود!
وَ بَرًّا بِوالِدَتی‏ وَ لَمْ یَجْعَلْنی‏ جَبَّاراً شَقِیًّا(2)
و مرا(عیسی) نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده و جبّار و شقى قرار نداده است!
و از زبان قبطی ستمگر موسای جوانمرد یاور مظلوم ، جبار معرفی می شود:
یا مُوسى‏ أَ تُریدُ أَنْ تَقْتُلَنی‏ کَما قَتَلْتَ نَفْساً بِالْأَمْسِ إِنْ تُریدُ إِلاَّ أَنْ تَکُونَ جَبَّاراً فِی الْأَرْض‏(3)
اى موسى مى‏خواهى! مرا بکشى همان گونه که دیروز انسانى را کشتى؟! تو فقط مى‏خواهى جبّارى در روى زمین باشى،
ستمگران زور گو که صفات شان عکس صفات بندگان صالح خدا است، در قرآن به جباریت توصیف شده اند.(4)
بنا بر این زورگویی و تحمیل گری و سرکوبی که معنای جبار می باشد ، پسندیده و کمال نیست .خدا این صفت را نه خود دارد و نه بندگانش را به این صفت می طلبد.
بله "جبار" به معنای "قاهر و مسلط و با نفوذ، اصلاح گر " صفت اختصاصی خدا است ،همچنان که بزرگی و کبریایی از صفات خاص خداست. غیر خدا همه فنای مطلق اند و از خدا وجود یافته اند و از خود چیزی ندارند تا سزاوار کبریایی و بزرگی باشند، ولی بزرگی و کبریایی فقط از آن خداست که بزرگ مطلق و غنی بالذات است . همچنین است تسلط و حاکم بودن و نفوذ امر داشتن که غیر خدا همه مقهور و زیر دست اند . اراده خدا در جهان نفوذ مطلق دارد و اراده غیر خدا جز به اراده خدا نفوذ ندارد. (5)
پس جبار بودن خدا به معنای ستمگری و سرکوبگری و تحمیل نیست، بلکه به معنای قاهر و مسلط بودن است:
هُوَ اللَّهُ الَّذی لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّر(6)
خدایى است که معبودى جز او نیست، حاکم و مالک اصلى اوست، از هر عیب منزّه است ، امنیّت بخش است، مراقب و مشرف بر همه چیز است، قدرتمندى شکست‏ناپذیر که با اراده نافذ خود هر امرى را اصلاح مى‏کند و شایسته عظمت و بزرگی است.
"جبیره" هم که بر روی زخم می بندند، اثر خود را بر استخوان شکسته نفوذ می دهد و آن را اصلاح می کند . خدا هم "جبار" است و با نفوذ امر و با اراده قاهرانه و مسلطش، نابسامانی ها را اصلاح می کند.
پی نوشت ها:
1.مریم(19)آیه14.
2..همان،آیه32.
3.قصص(28)آیه19.
4. هود(11)آیه59؛ابراهیم(14)آیه15؛غافر(40)آیه35؛ مائده(5) آیه22؛ شعراء(26)آیه130.
5.التحقیق،ج2،ص47.
6.حشر(59)آیه23.