اعتقاد به دعا

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
یکی از مهم ترین نکاتی که در آداب دعا ذکر می شود، داشتن اعتقاد و باور و امیدواری به اجابت و قبولی از جانب خداوند
می باشد كه دائما از جانب خداوند مورد تاكيد قرار مي گيرد:
پروردگارتان اين دعوت را كرد كه مرا بخوانيد تا شما را استجابت كنم (1).
نا اميدي از رحمت خداوند را صفت كافران مي داند. از نااميدي نهي مي كند:« از گشایش خدا نوميد مشويد، كه جز گروه كافران از گشايش خدا نوميد نمى‏شوند» (2).
اما به چند نكته دقت فرمائيد:
1.اعتقاد و باور و اميدواري به اجابت خداوند به معناي رها كردن تلاش و حركت در جهت رسيدن به خواسته خود نيست، بلكه خداوند متعال تلاش و كوشش انسان را ملاك اجابت قرار مي دهد:
« براى انسان بهره‏اى جز سعى و كوشش او نيست»(3) اما تلاش هم در قالب خواستن زباني از خداوند مي باشد كه دعاست و هم در قالب حركت و تلاش عملي .
2.تنها شرط خداوند متعال براي اجابت دعا، توجه به اين معناست كه با همه تلاش هائي كه انسان در راه رسيدن به مطلوب خود انجام مي دهد و با تمام اميدهائي كه براي رسيدن به خواسته خود از جانب ديگران دارد. اما قلبا معتقد است كه همه راه هائي كه وجود دارد، اسبابي است كه خداوند متعال فراهم نموده است . باور دارد كه در نهايت از هر راهي كه به مطلوب خود برسد، مسبب اصلي كه فراهم كننده راه ها بوده، خداوند متعال است. هنگام دعا از همه اميدهائي كه به ديگران دارد، خود را متوجه خداوند
مي كند. تنها از او توقع اجابت دارد. به همين خاطر تنها شرط اجابت دعا قطع اميد قلبي از ديگران و درخواست محض از خداوند
مي باشد؛خداوند به پيامبر(ص) مي فرمايد:« چون بندگان من از تو سراغ مرا مى‏گيرند، بدانند كه من نزديكم و دعوت دعاكنندگان را اجابت مى‏كنم، البته در صورتى كه مرا بخوانند» (4)
3.خداوند قطعا دعاي انساني را كه به او اميدوار است و اعتماد دارد، اجابت مي كند اما نبايد از اين نكته غافل شد كه معناي اجابت خداوند، توجه به بنده و درخواست او مي باشد، اما نتيجه اجابت دعا هميشه دادن خواسته انسان نيست ، زيرا خدا حكيم است و نسبت به بنده خود دلسوز ترين فرد است . هميشه مصلحت و عاقبت و سعادت او را در نظر دارد. اگر خواسته و درخواست فعلي او مانع رشد حقيقي نباشد ،به آدمی عطا مي كند . اگر صلاح او در تاخير در اعطا باشد، اجابت را به تاخير مي اندازد اما اگر به هر دليلي مصلحت او نباشد،در مقابل دعا خداوند، بدي و مانعي يا بلائي را از سر راه او بر مي دارد . اگر بلا و يا بدي و مانعي نبود ، دعا را در قالب پاداشي عظيم براي قيامت او ذخيره مي كند .هر سه اين موارد اجابت دعا محسوب مي شود . امام سجاد(ع) می­فرماید: «دعای مؤمن یکی از سه فایده را دارد: برای او ذخیره می­گردد یا در دنیا برآورده می­شود یا بلایی را که می­خواست به او برسد،‌از وی می­گرداند».(5)
4. جداي از اين كه دعاي انسان مستجاب مي شود يا نه، دعا و ارتباط برقرار كردن با خداوند اثر مطلوب تربيتي و آخرتي دارد . بر فرض هم كه هيچ اجابتي در پي نداشته باشد، باز دعا ارتباطي است با خدا و مفيد به حال انسان و مؤثر در سعادت او . (6)
5. جلوگيري از وسوسه هاي شيطان و راه پايدار كردن اميد به خدا در قلب خود :
انسان وقتي باور كرد خداوند متعال به همه امور عالم و برانجام هر كاري قادر است و در عين حال هم حكيم است و هم نسبت به بندگان خود مهربان است ، از حال آن ها خبر دارد و دعاي شان را مي شنود، باور مي كند كه اگر خواسته­های او برآورده نشد ، دلیلش بخل یا عدم اطلاع خداوند از احوال انسان نیست.چون در همه حال ناظر بر اعمال و رفتار انسان بوده و بر اساس حكمت خود و مصلحت بنده خود عمل مي كند،پس با چنين باوري هرگز تسليم وسوسه هاي شيطان نمي شود . از تاخير دعا و يا مستجاب نشدن آن خسته و نا اميد نمي شود. امیرمؤمنان(ع) می فرماید:
«دیر اجابت نمودن خدا، ‌تو را ناامید نکند که همانا بخشش،‌بسته به مقدار درخواست است . چه بسا در اجابت دعای تو تأخیر رخ دهد تا درخواست تو طولانی­تر گردد و بخشش او کامل­تر شود. چه بسا چیزی را خواسته­ای و تو را نداده و بهتر از آن را در دنیا یا آن دنیا داده و یا بهتر آن بوده که آن را از تو باز دارد. چه بسا چیزی را طلب نمودی که اگر به تو می‌داد،‌تباهی دین و دنیای خود را در آن می­دیدی».(7)
از این رو مؤمنان ثابت قدم هیچ گاه از تکرار دعا مأیوس نمی‏شوند، بلکه می‏گویند:
دست از طلب ندارم تا کام من برآید یا جان رسد به جانان یا جان ز تن درآید.
پی‌نوشت‌ها:
1.غافر (40) آيه 60.
2.يوسف (12) آيه 87.
3. نجم (53) آيه 39.
4.بقره(2) آيه 186.
5.الحسن بن شعبه البحراني، تحف العقول، ص 202، مؤسسه النشر الاسلامي، قم، 1404 ه.ق.
6.آيت الله مصباح یزدی، بر درگاه دوست، ص 56.مؤسسه امام خميني، 1382ش.
7.نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام ، نامه 31. بي جا، بي تا.