چله نشيني

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباط تان با این مرکز
چله(اربعین) گرفتن در واقع آموزه‌ای است که برگرفته از قرآن و روایات است. مستند علما که سفارش و تأکید بر آن دارد، قرآن و روایت و سیرۀ علمای سابق است.
اما از قرآن داستان حضرت موسی علیه السلام است که ميقات ایشان در چهل شب تمام شد که این موضوع در سورۀ بقره آیه51 و سورۀ اعراف آیه142 مطرح شده است.
از روایات:
1. حدیث نورانی رسول خدا صلی الله علیه و آله: «مَنْ أخلص لله أربعین صباحاً جَرَتْ ینابع الحکمة من قلبه إلى لسانه؛(1) کسی که چهل شبانه‌روز خود را برای خدا خالص گرداند، چشمه‌های حکمت از قلب او بر زبانش جاری می‌گردد» . این حدیث در سخن حافظ این گونه زیبا منعکس شده:
سحرگه رهروی در سرزمینی همی گفت این معما با قرینی
که ای صوفی، شراب آن‌گاه شود صاف که در شیشه بماند اربعینی(2)
2. همچنین:إنّ الله خمّر طينة آدم بيده أربعين صباحا؛(3)
تخمير طينت آدم أبو البشر به دست قدرت الهي در چهل صباح اتمام يافته.
به روايتى چهل سال جسد حضرت آدم ميان مكّه و مدينه افتاده بود . باران رحمت الهي بر او مى‏باريد، تا در اين عدد قابل تعلّق روح قدسى شد.
از دیگر ادلۀ علمای سیر و سلوک قضایایی است که در تاریخ انبیا بیان شده :
در جريان تولد حضرت زهراي مرضيه سلام الله علیها به امر الهي جبرئيل بر پيامبر صلی الله علیه و آله نازل گرديد و به ايشان گفت: چهل روز از حضرت خديجه علیها السلام كناره گيری نماید.
همچنین خدا بسیاری از پیامبران از جمله پیامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله را در چهل سالگی به رسالت برگزید.(4)
وجود این ادله و روایات بسیاری که تأکید بر عدد چهل دارند، باعث شده دانشمندان مسلمان به ویژه آنان که دارای گرایش عرفانی هستند ،به عدد 40 در زمینه خودسازی با دیده اهمیت بنگرند. برای این عدد در فعلیت یافتن استعدادهای انسان و کامل شدن ملکات اخلاقی و پیمودن درجات معرفت تأثیری ویژه قایل شوند،
البته آنچه توسط صوفیان به نام چله‌نشینی انجام شده و می‌شود، ربطی به معارف عرفانی و آموزه‌های وحیانی ندارد. به گفته حافظ شیرازی:
خدا زان خرقه بیزار است صد بار که صد بت باشدش در آستینی(5)
بنابر این آداب و شرایط و راهکارها و روش چله‌نشینی را باید در آموزه‌های دینی (قرآن و عترت) جست‌وجو کرد.
اربعین گرفتن منافاتی با زندگی روزمره ندارد. به این معنا نیست که انسان کار و زندگی خود را تعطیل نماید و به کنجی برود و چهل روز در حال روزه فقط به عبادت بپردازد، گرچه چله نشینی به این معنا در زندگی بعضی بزرگان دیده شده اما این موارد به صورت نادر و با دستور،و زیر نظر استاد حاذق بوده و در طول عمر تعداد محدودی بیش نبوده است.
ارتباط با ارواح و غیب گویی هم امر صحيحي است اما هركس ادعا نمود نمي شود به صرف ادعا،قبول كرد اگر علما(نه عوام مردم كه در گير احساسات هستند)آنرا تأييد نمايند مي شود به اين ادعا اعتماد نمود.
اگر كسي كه ادعاي چله نشيني دارد،چلۀ او در كوه و دور از مردم است،اين رهبانيت است كه اسلام شديداً با آن مخالفت و مبارزه نموده است، علاوه بر اينكه صرف چله نشيني دليل بر مؤمن بودن نمي شود چه بسا افرادي كه بخاطر اغراض دنيوي و نفساني،مانند مرتاضان هندي رياضت هاي سختي بكشند اما مطرود درگاه خداوند باشند.
در اين راه مدعي زياد است اما آنكه به حقيقت در مسير الهي قدم برداشته،با وجود رياضت هاي شرعي و حالاتي كه دارد،هيچگاه ادعايي ندارد بلكه كتمان هم مي كند.
مدعی شعبده بازی کند اندر ره دین شیخ نجدی به لباس دگران آمده است
هفت اقلیم دل از صدق کسی پیموده است که در این بادیه بی نام ونشان آمده است
اگر سیگار کشیدن حرام باشد گناه محسوب می شود ولی اکثر مراجع عظام غیر از آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله سبحانی آنرا حرام نمی دانند.

پی‌نوشت‌ها:
1. رساله در سیر و سلوک، منسوب به سید بحر العلوم، ص 100، نشر مؤسسه هجرت، بی‌تا.
2. دیوان حافظ، ص 485، نشر دوستان، تهران ـ 1382ش.
3. محمد غزالی،احياء العلوم، ج 4 ص 238،دار الكتاب العربى، بيروت .
4. رساله لُب اللباب، علامة سيد محمد حسين الحسيني الطهراني‏، دار العلامة الطباطبائي‏،چ9،1419 ق‏
5. دیوان حافظ، ص 485،نشر دوستان، تهران ـ 1382ش.